Περισσότερους από 90 τόνους χρυσού από τα αποθέματά της στις ΗΠΑ και τον Καναδά μετέφερε τους τελευταίους μήνες η κεντρική τράπεζα της Ολλανδίας, σε μια κίνηση που συνδέεται με την αυξανόμενη «γεωπολιτική αναταραχή» και την ανάγκη να είναι τα αποθέματα άμεσα αξιοποιήσιμα σε περίπτωση κρίσης.
Η De Nederlandsche Bank (DNB) ανακοίνωσε ότι από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο μετέφερε πάνω από το ένα τέταρτο των 345 τόνων χρυσού που διατηρούσε στη Βόρεια Αμερική. Το μεγαλύτερο μέρος μετακινήθηκε από το θησαυροφυλάκιο της Fed Νέας Υόρκης στο Λονδίνο και κατατέθηκε στην Τράπεζα της Αγγλίας.
Η επιλογή του Λονδίνου δεν αφορά μόνο τη γεωγραφική απόσταση από τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την ολλανδική κεντρική τράπεζα, τα αποθέματα χρυσού στην Τράπεζα της Αγγλίας θεωρούνται από τα πλέον εμπορεύσιμα στον κόσμο, γεγονός που επιτρέπει την ταχύτερη αξιοποίησή τους σε περίπτωση σοβαρής κρίσης.
«Με αυτή τη μεταφορά βελτιώσαμε την εμπορευσιμότητα των αποθεμάτων χρυσού μας», δήλωσε ο πρόεδρος της DNB, Όλαφ Σλέιπεν. Όπως ανέφερε, η τράπεζα δεν αναμένει ότι θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσει τα αποθέματά της, θεωρεί όμως απαραίτητο να ενισχύσει την ανθεκτικότητα και την ετοιμότητά της.
Η δεύτερη ευρωπαϊκή χώρα
Η Ολλανδία είναι η δεύτερη ευρωπαϊκή χώρα που ανακοινώνει μεταφορά ή αποεπένδυση από αποθέματα χρυσού που βρίσκονταν στις ΗΠΑ. Νωρίτερα φέτος, η κεντρική τράπεζα της Γαλλίας ανακοίνωσε ότι, μέσω περισσότερων από 20 συναλλαγών μεταξύ Ιουλίου 2025 και Ιανουαρίου 2026, πούλησε πάνω από 140 τόνους χρυσού που διατηρούνταν στις ΗΠΑ.
Η πώληση απέφερε περίπου 15 δισ. δολάρια κέρδη, καθώς πραγματοποιήθηκε σε περίοδο μεγάλης ανόδου της τιμής του πολύτιμου μετάλλου. Η γαλλική πλευρά είχε διευκρινίσει ότι η απόφαση δεν είχε πολιτικό χαρακτήρα και πλέον δεν διατηρεί αποθέματα χρυσού στη Νέα Υόρκη.
Η συγκυρία, ωστόσο, δεν περνά απαρατήρητη. Οι σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Ευρώπης έχουν επιδεινωθεί μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, με τις εμπορικές αντιπαραθέσεις και τους δασμούς να προστίθενται στις ευρύτερες γεωπολιτικές διαφωνίες. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει εντείνει ακόμη περισσότερο τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες.
Οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η ασφάλεια και η δυνατότητα άμεσης διαπραγμάτευσης του χρυσού παραμένουν τα βασικά κριτήρια για την επιλογή τοποθεσίας. Ωστόσο, η επιδείνωση των διατλαντικών σχέσεων μπορεί να επηρεάζει και την αντίληψη που έχουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες για τη διακράτηση περιουσιακών στοιχείων στις ΗΠΑ.
Πού βρίσκεται ο ολλανδικός χρυσός
Η Ολλανδία είχε προηγουμένως πάνω από το 31% των αποθεμάτων χρυσού της στη Νέα Υόρκη και πάνω από 19% στην Οτάβα. Μετά τις τελευταίες μετακινήσεις, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς κατέχουν πλέον από περίπου 18,5% των ολλανδικών αποθεμάτων.
Η DNB δεν έδωσε ακριβή κατανομή των τόνων που μεταφέρθηκαν από κάθε χώρα, όμως τα ποσοστά δείχνουν ότι περίπου 90 τόνοι προήλθαν από τις ΗΠΑ. Συνολικά, η τράπεζα αναφέρει ότι μετακινήθηκαν περίπου 95 τόνοι, με τη συντριπτική πλειονότητα να προέρχεται από τη Fed της Νέας Υόρκης και μικρότερο μέρος από την Τράπεζα του Καναδά στην Οτάβα.
Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε κυρίως μέσω πωλήσεων και νέων αγορών. Περίπου 65 τόνοι χρυσού που βρίσκονταν στη Νέα Υόρκη πωλήθηκαν και στη συνέχεια αγοράστηκε αντίστοιχη ποσότητα στο Λονδίνο. Παράλληλα, σχεδόν 30 τόνοι μεταφέρθηκαν φυσικά από τις ΗΠΑ και τον Καναδά στις εγκαταστάσεις της DNB στο Ζέιστ της Ολλανδίας, προτού μεταφερθούν και αυτοί στο Λονδίνο.
Έτσι, σχεδόν το ένα τρίτο των ολλανδικών αποθεμάτων χρυσού, περίπου 32%, βρίσκεται πλέον στο Λονδίνο, έναντι περίπου 18% προηγουμένως. Περίπου 30% παραμένει στο Ζέιστ, ενώ οι ΗΠΑ και ο Καναδάς διατηρούν από 18,5%.
Γιατί οι κεντρικές τράπεζες κρατούν χρυσό στο εξωτερικό
Η Fed Νέας Υόρκης και η Τράπεζα της Αγγλίας αποτελούν εδώ και δεκαετίες βασικούς χώρους φύλαξης χρυσού για κεντρικές τράπεζες. Τα θησαυροφυλάκιά τους θεωρούνται εξαιρετικά ασφαλή και δεν έχει αναφερθεί κλοπή χρυσού από κανένα από τα δύο.
Η συγκέντρωση αποθεμάτων σε μεγάλα διεθνή θησαυροφυλάκια προσφέρει και ένα πρακτικό πλεονέκτημα: οι χώρες μπορούν να πραγματοποιούν συναλλαγές μεταξύ τους, χωρίς να χρειάζεται ο χρυσός να μετακινείται από το κτίριο. Η συναλλαγή μπορεί να γίνει λογιστικά, με την κυριότητα να περνά από έναν λογαριασμό σε άλλον.
Η Ολλανδία, επομένως, δεν εγκαταλείπει τα αμερικανικά αποθέματα χρυσού, ούτε επαναπατρίζει το σύνολο των διαθεσίμων της. Αναδιαμορφώνει τη γεωγραφική κατανομή τους, αυξάνοντας το μερίδιο του Λονδίνου, το οποίο θεωρείται μία από τις πιο ρευστές αγορές χρυσού παγκοσμίως.
Η Γερμανία, η οποία είχε επαναπατρίσει μέρος των αποθεμάτων της πριν από περίπου μία δεκαετία, διατηρεί σήμερα περίπου το μισό χρυσό της στο εσωτερικό, περίπου το ένα τρίτο στη Νέα Υόρκη και δύο τρίτα στο Λονδίνο.
Η Ιταλία κρατά πάνω από το 40% των αποθεμάτων της εγχώρια, περίπου άλλο ένα 40% στη Νέα Υόρκη και το υπόλοιπο στη Βρετανία και την Ελβετία. Καμία από τις δύο κεντρικές τράπεζες δεν έχει ανακοινώσει σχέδιο για περαιτέρω επαναπατρισμό.
Η χρονική συγκυρία της ολλανδικής μεταφοράς είναι πάντως αξιοσημείωτη: η διαδικασία άρχισε τον Μάρτιο, τον μήνα μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν. Η DNB επικαλείται ευθέως την αυξανόμενη γεωπολιτική αναταραχή ως λόγο για την ενίσχυση της ετοιμότητάς της.
Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ο πόλεμος ήταν η αιτία της απόφασης. Οι κεντρικές τράπεζες σχεδιάζουν συνήθως τέτοιες κινήσεις σε βάθος χρόνου και δεν αλλάζουν εύκολα τη διαχείριση των αποθεματικών τους ως άμεση αντίδραση σε ένα γεγονός. Η μεταφορά του ολλανδικού χρυσού μπορεί, επομένως, να εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική διαφοροποίησης και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας, σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική αβεβαιότητα έχει επιστρέψει στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής.
Photo by Jingming Pan on Unsplash
