Ένα νέο γεωπολιτικό σοκ καλούνται να αποτιμήσουν από σήμερα οι αγορές. Το ναυάγιο των ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο Πακιστάν το Σαββατοκύριακο, σε συνδυασμό με την εξαγγελία του Ντόναλντ Τραμπ για ναυτικό αποκλεισμό στο Στενό του Ορμούζ, βάζουν απότομο τέλος στη συγκρατημένη αισιοδοξία που είχε επικρατήσει μετά τη συμφωνία για κατάπαυση του πυρός για δύο εβδομάδες.
Με τα νέα δεδομένα, διαμορφώνεται σκηνικό άμεσης επανόδου της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, με παράλληλη πίεση στις διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές, τονίζουν αναλυτές.
Λίγο μετά την ολοκλήρωση των 21ωρων διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ χωρίς συμφωνία, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό θα ξεκινήσει «άμεσα» τον αποκλεισμό των πλοίων που εισέρχονται ή εξέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.
Στόχος της Ουάσιγκτον είναι να εξαλείψει το στρατηγικό πλεονέκτημα της Τεχεράνης, ελέγχοντας τη δίοδο από την οποία περνούσε το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG πριν ξεκινήσει ο πόλεμος. Ο Τραμπ ξεκαθάρισε στο Fox News ότι η πολιτική διέλευσης θα είναι «όλα ή κανένα» και πως έχει δώσει εντολή να αναχαιτίζεται κάθε πλοίο που πληρώνει «παράνομα διόδια» στο Ιράν.
Η κίνηση του Τραμπ, ωστόσο, εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους, όπως προειδοποιούν αναλυτές. Ο Δρ. Χάρλαν Όλμαν από το Atlantic Council, πρώην στέλεχος του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, χαρακτηρίζει την απόφαση Τραμπ ως «πολιτική νιτρογλυκερίνη», επισημαίνοντας:
- Εάν οι ΗΠΑ κλείσουν το Στενό, κάνουν ακριβώς αυτό που επιθυμεί το Ιράν, προκαλώντας εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου και πίεση στην παγκόσμια οικονομία.
- Εάν το αμερικανικό ναυτικό βυθίσει ένα εμπορικό πλοίο (π.χ. από την Κίνα ή την Ινδία) που επιχειρεί να περάσει, αυτό θα ισοδυναμούσε με κήρυξη πολέμου.
Από την πλευρά του, το Ιράν διαμηνύει ότι διατηρεί τον «πλήρη έλεγχο» του Στενού και προειδοποιεί με «δυναμική απάντηση» σε οποιαδήποτε παρουσία στρατιωτικών σκαφών.
Συναγερμός για το πετρέλαιο
Η προσδοκία των αγορών ότι η εκεχειρία θα άνοιγε γρήγορα τις στρόφιγγες του Ορμούζ έχει εξανεμιστεί. Η ναυτιλιακή εταιρεία πληροφοριών Windward επιβεβαιώνει ότι δεν έχει υπάρξει επιστροφή στην ελεύθερη εμπορική ναυσιπλοΐα μετά την κατάπαυση του πυρός, με τη διέλευση να παραμένει αυστηρά ελεγχόμενη από τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Η Goldman Sachs έχει προειδοποιήσει την περασμένη εβδομάδα ότι το Brent αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο πάνω από τα 100 δολάρια/βαρέλι φέτος, εάν το Στενό παραμείνει ουσιαστικά κλειστό για την κυκλοφορία δεξαμενόπλοιων για άλλον έναν μήνα.
Η JP Morgan εκτιμά ότι εάν η πλήρης αποκατάσταση της κυκλοφορίας καθυστερήσει μέχρι τον Ιούλιο, οι τιμές θα μπορούσαν να εκτοξευθούν ξανά στα επίπεδα κορύφωσης του πολέμου, αγγίζοντας πάλι τα 120 δολάρια το βαρέλι.
Τι δηλώνουν αναλυτές στο Bloomberg
Η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας αναμένεται να βαρύνει το κλίμα στις αγορές και να ενισχύσει τη ζήτηση για περιουσιακά στοιχεία-καταφύγια από σήμερα. Το δολάριο, ο χρυσός και οι αποδόσεις των ομολόγων βρίσκονται στο επίκεντρο, την ώρα που οι μετοχές αναμένεται να υποχωρήσουν, όπως τονίζουν αναλυτές στο Bloomberg.
- Κάιλ Ρόντα, Capital.com: «Το βασικό ερώτημα για τη Δευτέρα είναι αν οι αγορές θα ερμηνεύσουν αυτή την εξέλιξη ως μια προσωρινή κατάρρευση των διαπραγματεύσεων ή ως μια δομική κατάρρευση του πλαισίου της εκεχειρίας. Αυτή η διάκριση θα καθορίσει εάν η τάση φυγής από τον κίνδυνο (risk-off) θα εξασθενήσει γρήγορα ή θα επεκταθεί. Όσον αφορά τα κρατικά ομόλογα (Treasuries), το αν θα διατηρηθεί η αρχική ζήτηση εξαρτάται εξ ολοκλήρου από το πού θα ανοίξει το πετρέλαιο. Αν το πετρέλαιο κινηθεί υψηλότερα λόγω των ανησυχιών για το Ορμούζ, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό θα ανατιμολογηθούν γρήγορα».
- Τσάρου Τσανάνα, Saxo Markets: «Η λήξη των συνομιλιών χωρίς συμφωνία αποτελεί πισωγύρισμα. Για τις αγορές, αυτό σημαίνει ότι το ράλι ανακούφισης πιθανότατα θα ξεθωριάσει. Το πετρέλαιο μπορεί να καταγράψει νέα κέρδη, η διάθεση για ανάληψη κινδύνου δέχεται ξανά πλήγμα, και το Ορμούζ πιθανότατα θα παραμείνει ένας ενεργός κίνδυνος, ακόμα κι αν δεν κλείσει εντελώς. Για το δολάριο, αυτό δικαιολογεί κάποια ανανεωμένη στήριξη ως ασφαλές καταφύγιο. Ο χρυσός ίσως ευνοηθεί από τη νέα ανάγκη για γεωπολιτική αντιστάθμιση».
- Φιόνα Λιμ, Malayan Banking Berhad: «Το αμερικανικό δολάριο (USD) ενδέχεται να καταγράψει περαιτέρω άνοδο με το άνοιγμα των αγορών. Ορισμένα ασιατικά νομίσματα, κυρίως όσα ανήκουν σε καθαρούς εισαγωγείς ενέργειας —όπως KRW, PHP, JPY, THB— είχαν ήδη αρχίσει να αποδυναμώνονται ενόψει του Σαββατοκύριακου και θα μπορούσαν να παραμείνουν υπό έντονη πίεση αυτή την εβδομάδα».
- Κένεθ Γκο, UOB Kay Hian Pte.: «Η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας διατηρεί το γεωπολιτικό premium στην αγορά. Ιστορικά, τέτοιου είδους καταρρεύσεις στρέφουν τις αγορές σε περιουσιακά στοιχεία-καταφύγια κατά το άνοιγμα. Η πιο σημαντική δυναμική έρχεται στη συνέχεια. Αν το Στενό του Ορμούζ παραμείνει περιορισμένο, οι αγορές θα μετατοπιστούν από μια καθαρή κίνηση φυγής από τον κίνδυνο σε ένα σενάριο κινδύνου στασιμοπληθωρισμού».
- Ντίλιν Γου, Pepperstone Group Ltd.: «Σε πολύ βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, ένα ισχυρότερο δολάριο παράλληλα με ελαφρώς χαμηλότερες αποδόσεις ομολόγων είναι ένα αρκετά λογικό σενάριο. Τη Δευτέρα, είναι πολύ πιθανό να δούμε τους τομείς της ενέργειας και της άμυνας να υπεραποδίδουν έναντι της ευρύτερης αγοράς, με ένα σαφές ανοδικό χάσμα (gap) στο άνοιγμα. Η ενέργεια είναι ο πιο άμεσος ωφελημένος από μια συρρίκνωση της προσφοράς, ενώ η άμυνα αντανακλά ένα αυξανόμενο γεωπολιτικό ρίσκο».
- Νικ Τουίντεϊλ, AT Global Markets Australia Pty: «Αναμένω ότι το πετρέλαιο θα ανοίξει υψηλότερα μαζί με το δολάριο τη Δευτέρα. Οι μετοχές αναμένεται να δεχθούν σημαντικό πλήγμα και οι αποδόσεις να ωθηθούν υψηλότερα. Η απογοήτευση για το γεγονός ότι στο Στενό του Ορμούζ η κυκλοφορία παρέμενε κάτω από το 10% των φυσιολογικών επιπέδων, ήταν καθοριστική για εμένα. Οι περισσότεροι επενδυτές ήλπιζαν ότι θα περνούσαν πολύ περισσότερα πλοία μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας».
- Διονύσιος Κόντος, συνιδρυτής της Meyka AI: «Αξίζει να προσέξουμε μια απόχρωση: το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν άφησε ανοιχτή την πόρτα για περαιτέρω συνομιλίες, οπότε δεν πρόκειται για πλήρη κατάρρευση, αλλά για παρατεταμένη αβεβαιότητα. Αυτό έχει σημασία για το πόσο βίαιη ή μετρημένη θα είναι η αντίδραση της Δευτέρας. Σε επίπεδο κλάδων, η ενέργεια θα είναι ίσως το πιο ηχηρό θέμα. Η ναυτιλία και οι αεροπορικές εταιρείες παραμένουν υπό πίεση, ενώ οι μετοχές ανάπτυξης και τα καταναλωτικά αγαθά θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ισχυρούς αντίθετους ανέμους λόγω της στροφής σε ασφαλέστερες επιλογές».
