Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ καταρτίζουν σχέδια για νέα επιχείρηση στο Ιράν μετά τις επικείμενες εκλογές και στις δύο χώρες, με στόχο να ασκήσουν αποφασιστική πίεση στην Τεχεράνη για το πυρηνικό πρόγραμμα και το Ορμούζ. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα μιας νέας εκστρατείας παραμένει αβέβαιη, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα αναβάλει την επιστροφή σε εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλούνται οι New York Times, οι δύο στρατοί προετοιμάζουν μια σύντομη αλλά εντατική επιχείρηση, με πιθανούς στόχους ενεργειακές υποδομές, πυρηνικές εγκαταστάσεις και το οπλοστάσιο πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών του Ιράν. Οι στρατιωτικές προετοιμασίες περιλαμβάνουν ασκήσεις στον εναέριο χώρο του Ιράκ, ενώ ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ συζήτησε το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στο Ισραήλ.
Ορισμένοι Αμερικανοί επιτελείς εκτιμούν ότι μια επιχείρηση διάρκειας τριών ημερών θα μπορούσε να προκαλέσει τέτοια οικονομική ζημιά, που να μεταβάλει τη διαπραγματευτική στάση της Τεχεράνης. Η εκτίμηση αυτή, ωστόσο, προσκρούει στην εμπειρία των προηγούμενων μηνών: οι εκτεταμένοι βομβαρδισμοί από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο δεν οδήγησαν σε ουσιαστική υποχώρηση του Ιράν, ενώ συνέβαλαν στην άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας και του πληθωρισμού και περιόρισαν σημαντικά τα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων του Πενταγώνου.
Εκλογές, στρατιωτικές ισορροπίες και ο κίνδυνος ευρύτερης σύγκρουσης
Το χρονοδιάγραμμα συνδέεται τόσο με τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, όσο και με τις πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ. Ο Τραμπ έχει δεσμευτεί να μην προχωρήσει σε νέα πλήγματα πριν από την αμερικανική κάλπη, ενώ η πλήρης ανάπτυξη των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων αναμένεται στις αρχές Νοεμβρίου. Τότε προβλέπεται να βρίσκονται στην περιοχή τρία αεροπλανοφόρα, χιλιάδες πεζοναύτες, μαχητικά αεροσκάφη και δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων.
Οι ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας. Εάν ο Νετανιάχου χάσει, θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός, γεγονός που θα δυσκολέψει την ανάληψη μιας νέας επιθετικής πρωτοβουλίας. Από την άλλη πλευρά, αναλυτές εκτιμούν ότι θα μπορούσε να αξιοποιήσει την απειλή μιας κοινής επιχείρησης για να πιέσει τους πολιτικούς αντιπάλους του να συμμετάσχουν σε κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Το ενδεχόμενο αυτό, ωστόσο, συναντά βαθιά δυσπιστία στο εσωτερικό του Ισραήλ.
Το μεγαλύτερο ρίσκο αφορά την επέκταση της σύγκρουσης σε κρίσιμες ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές της περιοχής. Ιρανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι τα αντίποινα δεν θα περιοριστούν σε εμπορικά πλοία και ενεργειακές εγκαταστάσεις, αλλά θα μπορούσαν να περιλάβουν κέντρα δεδομένων και υποθαλάσσια καλώδια του διαδικτύου. Παράλληλα, Ιρανοί αναλυτές έχουν προειδοποιήσει ότι πλήγμα σε βαθιά υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση, όπως το Πίκαξ Μάουντεν, θα μπορούσε να οδηγήσει σε επιθέσεις κατά μεγάλων διυλιστηρίων της Σαουδικής Αραβίας, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων της Aramco.
Η ίδια η επιλογή των όπλων παραμένει αντικείμενο προβληματισμού. Ο Τραμπ έχει αναφέρει ότι εξετάζει τη χρήση της βόμβας GBU-43/B, γνωστής ως «Μητέρα Όλων των Βομβών», κατά της υπόγειας πυρηνικής εγκατάστασης Πίκαξ Μάουντεν. Ειδικοί εκτιμούν, ωστόσο, ότι η συγκεκριμένη βόμβα, σχεδιασμένη για ισχυρή έκρηξη πάνω από το έδαφος, δύσκολα θα κατέστρεφε μια εγκατάσταση βαθιά μέσα σε γρανιτένιο ορεινό όγκο, ενώ το αεροσκάφος που απαιτείται για τη μεταφορά της θα ήταν ευάλωτο στην ιρανική αεράμυνα.
Παρά τις εκτεταμένες προετοιμασίες, ο Τραμπ ακύρωσε την τελευταία στιγμή αντίστοιχη επιχείρηση στις αρχές Οκτωβρίου, όταν οι δύο στρατοί είχαν ήδη θέσει τις αεροπορικές τους δυνάμεις σε ύψιστη ετοιμότητα. Οι διαδοχικές αναβολές προκαλούν αναστάτωση στον στρατιωτικό σχεδιασμό, ενώ η Τεχεράνη δηλώνει ότι προετοιμάζει διαφορετικές και εντονότερες απαντήσεις.
Η διπλωματία υπό την απειλή νέας κλιμάκωσης
Η στρατιωτική κινητοποίηση λειτουργεί παράλληλα ως μοχλός πίεσης στις διαπραγματεύσεις. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει παραχωρήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει εξασφαλίσει ουσιαστική πρόοδο. Η Τεχεράνη αρνείται να συζητήσει άμεσα υποχωρήσεις στο πυρηνικό ζήτημα, επιμένοντας ότι αυτό πρέπει να εξεταστεί σε μεταγενέστερο στάδιο.
Η Ντάνα Στρούλ, πρώην επικεφαλής της πολιτικής για τη Μέση Ανατολή στο αμερικανικό υπουργείο Άμυνας επί κυβέρνησης Μπάιντεν, εκτιμά ότι η έως τώρα στρατιωτική εκστρατεία, οι κυρώσεις και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός δεν έχουν επαναφέρει το ιρανικό καθεστώς στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με ουσιαστικούς όρους. Κατά την ίδια, ούτε ο Τραμπ ούτε ο Νετανιάχου έχουν εξηγήσει πώς μια νέα επιχείρηση θα μπορούσε να ανατρέψει αυτή την πραγματικότητα σε μια ήδη ασταθή περιοχή.
Παρά τις εκτιμήσεις για οικονομική εξάντληση, η ιρανική κυβέρνηση έχει αντέξει την πίεση μέχρι στιγμής. Επιπλέον, η ηγεσία της εμφανίζεται λιγότερο διατεθειμένη για συμβιβασμούς μετά από κάθε νέο γύρο πληγμάτων, καθώς ενισχύεται η πεποίθηση ότι ο απώτερος στόχος ΗΠΑ και Ισραήλ είναι η ανατροπή του καθεστώτος. Ο νέος ανώτατος ηγέτης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, παραμένει δύσκολο να αξιολογηθεί από τις δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών, ενώ εκτιμάται ότι οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης διατηρούν καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις.
