Σε προκλητική δήλωση προχώρησε ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος θυμήθηκε την στρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών του Αιγαίου και προειδοποιώντας ότι η Τουρκία θα αντιδράσει εάν η Ελλάδα συνεχίσει, όπως υποστηρίζει η Άγκυρα, να ενισχύει στρατιωτικά νησιά που τελούν υπό καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης, εμφανώς επηρρεασμένος από την «Ασπίδα του Αχιλλέα» που υπεγράφη μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ.
Ο Τούρκος πρόεδρος, κατά την επιστροφή του από το Κιργιστάν, κλήθηκε να σχολιάσει το ενδεχόμενο η Ελλάδα να συνεχίσει την ενίσχυση των στρατιωτικών της δυνατοτήτων στα νησιά. Η απάντησή του ήταν ιδιαίτερα προκλητική: «Τι πρέπει να κάνουμε; Ποια είναι η ευθύνη μας; Να κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο».
Ο Ερντογάν επιχείρησε ταυτόχρονα να παρουσιάσει την Τουρκία ως χώρα που επιδιώκει σχέσεις καλής γειτονίας με την Ελλάδα, υποστηρίζοντας όμως ότι οι τουρκικές πρωτοβουλίες δεν έχουν βρει αντίστοιχη ανταπόκριση από την Αθήνα.
«Λέμε ότι θέλουμε να προχωρήσουμε με την Ελλάδα με βάση την καλή γειτονία», ανέφερε, ισχυριζόμενος ότι η Άγκυρα έχει επιδείξει ειλικρίνεια και εποικοδομητική στάση, χωρίς, όπως υποστήριξε, να βλέπει αμοιβαιότητα από την ελληνική πλευρά.
«Η Ελλάδα πρέπει να αλλάξει πορεία»
Ο Τούρκος πρόεδρος επανέφερε στη συνέχεια με σαφήνεια την απαίτηση της Άγκυρας για αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών, μιλώντας σαν να απευθυνόταν σε κακομαθημένα παιδιά.
«Η Ελλάδα πρέπει να αλλάξει πορεία από αυτό το λάθος μονοπάτι και να εγκαταλείψει τη στρατιωτικοποίηση των νησιών που έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση εντάσσεται στην πάγια τουρκική επιχειρηματολογία για το καθεστώς ορισμένων ελληνικών νησιών. Η Αθήνα απορρίπτει τις τουρκικές αιτιάσεις και υποστηρίζει ότι οι σχετικές τουρκικές ερμηνείες των διεθνών συνθηκών δεν μπορούν να περιορίσουν το δικαίωμα της Ελλάδας στην άμυνα.
Ο Ερντογάν συνέδεσε μάλιστα το ζήτημα με τις διεθνείς συνθήκες, υποστηρίζοντας ότι η αγνόηση ή η παραβίασή τους «δεν θα ωφελήσει κανέναν», ενώ πρόσθεσε ότι η Τουρκία δεν έχει εδαφικές βλέψεις έναντι άλλων χωρών, αλλά δεν θα επιτρέψει, όπως είπε, την παραβίαση των δικών της δικαιωμάτων.
«Η ήρεμη στάση μας δεν είναι αδυναμία»
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν και η αναφορά του στην τουρκική στάση απέναντι στην Ελλάδα.
«Όποιος ερμηνεύει την ήρεμη και λογική προσέγγιση της Τουρκίας ως αδυναμία, το λέω ανοιχτά, κάνει ένα σοβαρό λάθος», ανέφερε ο Τούρκος πρόεδρος.
Ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αποκτά η φράση που ακολούθησε, καθώς ο Ερντογάν έκανε αναφορά στην Ιστορία: «Η Ιστορία είναι ένας πολύ καλός οδηγός για όσους μαθαίνουν από αυτήν». Η αναφορά αυτή δεν συνοδεύτηκε από περαιτέρω διευκρινίσεις, ωστόσο προσδίδει ακόμη πιο έντονο χαρακτήρα στην προειδοποίησή του προς την Αθήνα.
Νέα ένταση στο Αιγαίο
Οι δηλώσεις Ερντογάν έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα αυξάνει εκ νέου τη διπλωματική και ρητορική πίεση προς την Ελλάδα. Το ζήτημα της στρατιωτικοποίησης των νησιών επανέρχεται έτσι στο επίκεντρο της τουρκικής ατζέντας, παράλληλα με τις ευρύτερες διαφορές των δύο χωρών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η νέα προειδοποίηση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή συνδέει την τουρκική αντίδραση με συγκεκριμένη ελληνική αμυντική πολιτική. Η φράση «θα κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο» αφήνει σκόπιμα αδιευκρίνιστο το εύρος της αντίδρασης που εννοεί η Άγκυρα, αυξάνοντας τη βαρύτητα της παρέμβασης.
Παράλληλα, η αναφορά του Ερντογάν στην καλή γειτονία δείχνει τη διπλή γραμμή που επιχειρεί να διατηρήσει η τουρκική πλευρά: από τη μία διατηρεί ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Αθήνα και από την άλλη επαναφέρει με ιδιαίτερα σκληρή ρητορική τις πάγιες τουρκικές αξιώσεις για το Αιγαίο.
Το μήνυμα της Άγκυρας είναι πλέον σαφές. Η Τουρκία ζητά από την Ελλάδα να αλλάξει την αμυντική της πολιτική στα νησιά και προειδοποιεί ότι δεν θα θεωρήσει τη συνέχιση της στρατιωτικής ενίσχυσης ως εξέλιξη χωρίς συνέπειες. Η Αθήνα καλείται έτσι να διαχειριστεί μία ακόμη κλιμάκωση της τουρκικής ρητορικής, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο χώρες διατηρούν μεν διαύλους επικοινωνίας, αλλά οι βασικές διαφορές στο Αιγαίο παραμένουν.
