Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά νέες πηγές προμήθειας κρίσιμων ορυκτών στο Βιετνάμ, επιχειρώντας να περιορίσει την εξάρτησή της από την Κίνα και να θωρακίσει τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού απέναντι στους περιορισμούς στις εξαγωγές στρατηγικών πρώτων υλών. Στο επίκεντρο βρίσκονται το βολφράμιο, οι σπάνιες γαίες, το αντιμόνιο και το βισμούθιο, υλικά με αυξανόμενη σημασία για την αμυντική βιομηχανία, την τεχνολογία και τη βιομηχανική παραγωγή.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του Reuters, που βασίζεται σε εσωτερικά έγγραφα της ΕΕ, οι Βρυξέλλες εξετάζουν την ενίσχυση της συνεργασίας με το Ανόι, ακόμη και μέσω χρηματοδοτικής και τεχνικής υποστήριξης για την ανάπτυξη της εξόρυξης και της επεξεργασίας ορυκτών. Στόχος είναι να εξασφαλιστούν εναλλακτικές προμήθειες σε μια περίοδο κατά την οποία η κυριαρχία της Κίνας στην αγορά κρίσιμων πρώτων υλών μετατρέπεται σε σημαντικό γεωοικονομικό και στρατηγικό παράγοντα.
Τα έγγραφα, τα οποία συντάχθηκαν τον Ιούνιο του 2026, προειδοποιούν ότι οι ευρωπαϊκές προμήθειες κινδυνεύουν να δεχθούν νέες πιέσεις, καθώς εντείνεται ο ανταγωνισμός για την πρόσβαση σε στρατηγικά κοιτάσματα. Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να παραβλέψει τις δυνατότητες του Βιετνάμ, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία επιδιώκει να ενισχύσει την αμυντική της αυτονομία και να μειώσει τους κινδύνους που απορρέουν από τη συγκέντρωση της παραγωγής σε περιορισμένο αριθμό χωρών.
Τα ορυκτά που αναζητά η Ευρώπη
Το Βιετνάμ διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα βολφραμίου, σπάνιων γαιών, αντιμονίου, βισμουθίου και βωξίτη, από τον οποίο μπορεί να παραχθεί γάλλιο ως παραπροϊόν. Ωστόσο, οι εξαγωγές του προς την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένουν μέχρι σήμερα συγκεντρωμένες κυρίως στο βολφράμιο και το αντιμόνιο.
Η σημασία αυτών των υλικών δεν περιορίζεται στην εξορυκτική βιομηχανία. Το βολφράμιο χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, σε εφαρμογές της άμυνας και της ηλεκτρονικής, ενώ το αντιμόνιο έχει χρήσεις στην παραγωγή πυρομαχικών και εκρηκτικών. Οι σπάνιες γαίες αποτελούν βασικές πρώτες ύλες για ένα ευρύ φάσμα τεχνολογικών και βιομηχανικών εφαρμογών.
Η αντιπροσωπεία της ΕΕ στο Ανόι εισηγείται, σύμφωνα με το Reuters, τη στήριξη της βιετναμέζικης εξορυκτικής βιομηχανίας και των μονάδων επεξεργασίας, προκειμένου να διατηρηθεί και να διευρυνθεί η πρόσβαση της Ευρώπης σε βολφράμιο, βισμούθιο, αντιμόνιο και τιτάνιο. Μεταξύ των εργαλείων που εξετάζονται περιλαμβάνονται δάνεια, επιχορηγήσεις, τεχνική βοήθεια και ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη χαρτογράφηση των διαθέσιμων κοιτασμάτων, ώστε να υπάρχει σαφέστερη εικόνα για το μέγεθος των αποθεμάτων και τις δυνατότητες αξιοποίησής τους. Η ανάπτυξη της επεξεργασίας θεωρείται κρίσιμη, καθώς η ύπαρξη ορυκτών πόρων δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει σταθερές εμπορικές ροές προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Το κινεζικό πλεονέκτημα και οι κίνδυνοι για τις προμήθειες
Η προσπάθεια προσέγγισης του Βιετνάμ εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική των Βρυξελλών για διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού. Η Κίνα παραμένει ο κυρίαρχος παγκόσμιος παραγωγός κρίσιμων ορυκτών, ενώ οι περιορισμοί στις εξαγωγές που επέβαλε το προηγούμενο έτος προκάλεσαν διαταραχές στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.
Για την ΕΕ, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η εξασφάλιση μεγαλύτερων ποσοτήτων πρώτων υλών, αλλά και η αποφυγή νέων εξαρτήσεων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως εργαλείο οικονομικής ή πολιτικής πίεσης. Η διαφοροποίηση των προμηθευτών αποκτά ιδιαίτερη σημασία για κλάδους όπως η άμυνα, η αεροδιαστημική, η ηλεκτρονική και η παραγωγή τεχνολογικού εξοπλισμού.
Τα έγγραφα που επικαλείται το Reuters επισημαίνουν, ωστόσο, ότι ακόμη και οι συνεργασίες με χώρες εκτός Κίνας δεν είναι απαλλαγμένες από κινδύνους. Ο ανταγωνισμός από άλλους εταίρους για την απόκτηση κοιτασμάτων και επιχειρήσεων επεξεργασίας μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση της Ευρώπης σε υλικά που θεωρεί στρατηγικής σημασίας.
Η μάχη για το βολφράμιο και οι επενδυτικές κινήσεις
Κομβικό ρόλο στην ευρωπαϊκή στρατηγική διαδραματίζει η Masan High-Tech Materials, η οποία διαθέτει το μεγαλύτερο συγκρότημα εξόρυξης βολφραμίου στο Βιετνάμ. Η εγκατάσταση περιλαμβάνει ορυχείο και μονάδα διύλισης και αποτελεί σημαντικό προμηθευτή της ευρωπαϊκής αγοράς, ιδιαίτερα της Γερμανίας. Ωστόσο, οι εξαγωγές της μειώθηκαν αισθητά το 2025, εξαιτίας διοικητικών καθυστερήσεων και της απότομης ανόδου των τιμών του μετάλλου.
Σύμφωνα με τα έγγραφα που επικαλείται το Reuters, ένα σχέδιο εξαγοράς πλειοψηφικού ποσοστού στην επιχείρηση από επενδυτικά συμφέροντα της Αυστραλίας, των ΗΠΑ και του Καναδά απέτυχε πέρυσι. Η προσπάθεια φέρεται να οργανώθηκε από την αυστραλιανή μεταλλευτική εταιρεία EQ Resources. Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες εκφράζουν ανησυχίες ότι τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τις υφιστάμενες προμήθειες της ΕΕ.
Οι εξελίξεις συνεχίζονται και στο μετοχικό επίπεδο. Τον Σεπτέμβριο του 2026, η Masan High-Tech πούλησε ποσοστό 4,99% στην Elmet Group, εταιρεία που προμηθεύει βολφράμιο για τα αμυντικά αποθέματα των ΗΠΑ. Παράλληλα, βρίσκεται σε συνομιλίες με μη ευρωπαϊκό επενδυτή για την πώληση επιπλέον 5% της εταιρείας, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters.
Ανησυχίες προκαλεί και ένα διαφορετικό επενδυτικό σχέδιο, στο οποίο συμμετέχουν η αυστραλιανή Lynas Rare Earths και η νοτιοκορεατική LS Eco Energy. Το σχέδιο αφορά την παραγωγή μετάλλων σπάνιων γαιών στο Βιετνάμ με τη χρήση εισαγόμενων πρώτων υλών. Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά έγγραφα, υπάρχει ο κίνδυνος η ΕΕ να μείνει εκτός μιας σημαντικής νέας παραγωγικής δραστηριότητας, εάν δεν κινηθεί εγκαίρως για να εξασφαλίσει πρόσβαση.
Το διπλωματικό άνοιγμα της ΕΕ προς το Ανόι
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία αποκτά και διπλωματική διάσταση. Ο ηγέτης του Βιετνάμ, Το Λαμ, αναμένεται να επισκεφθεί τις Βρυξέλλες την επόμενη εβδομάδα, με συναντήσεις με Ευρωπαίους ηγέτες να προγραμματίζονται για τις 22 Οκτωβρίου, σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους και Βιετναμέζους αξιωματούχους. Η επίσκεψη δεν είχε ανακοινωθεί επίσημα κατά τη δημοσίευση του Reuters.
Η συγκυρία θεωρείται κρίσιμη, καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν, στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τρόπους περιορισμού της εξάρτησης από κινεζικά προϊόντα και πρώτες ύλες. Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες αξιολογούν τις δυνατότητες συγκεκριμένης συνεργασίας με το Βιετνάμ στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών.
Το Ανόι, πάντως, δεν συγκαταλέγεται ακόμη στους 16 στρατηγικούς εταίρους της ΕΕ για τις πρώτες ύλες. Η ενίσχυση των σχέσεων συνδέεται και με άλλα εκκρεμή ζητήματα: την επικύρωση της συμφωνίας προστασίας επενδύσεων που υπογράφηκε το 2019 και παραμένει μπλοκαρισμένη από ορισμένα κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, καθώς και την προειδοποίηση της ΕΕ για την αλιεία του Βιετνάμ.
Οι επενδυτικές προοπτικές συνοδεύονται, ωστόσο, από σημαντικές επιφυλάξεις. Τα ευρωπαϊκά έγγραφα αναφέρονται στην περιορισμένη διαφάνεια σχετικά με την κινεζική παρουσία στον κλάδο, στα ρυθμιστικά και πολιτικά εμπόδια, αλλά και στον «οικονομικό εθνικισμό» του Βιετνάμ, ο οποίος περιλαμβάνει απαιτήσεις μεταφοράς τεχνολογίας.
Για τις Βρυξέλλες, το στοίχημα είναι διπλό: να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέες πηγές στρατηγικών ορυκτών και να διασφαλίσουν ότι οι νέες επενδύσεις θα μεταφραστούν σε πραγματικές, σταθερές προμήθειες για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Η προσέγγιση του Βιετνάμ αποτελεί ένα ακόμη βήμα στη μάχη για τον έλεγχο των κρίσιμων πρώτων υλών, σε μια περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση σε αυτές συνδέεται όλο και περισσότερο με την οικονομική ασφάλεια και την αμυντική ισχύ.
