Σημαντική αναθεώρηση προς τα κάτω των εξοπλιστικών της σχεδίων εξετάζει η Ιαπωνία, καθώς οι δημοσιονομικοί περιορισμοί αναγκάζουν την κυβέρνηση της πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι να περιορίσει τις φιλοδοξίες της για τη στρατιωτική ενίσχυση της χώρας.
Οι περικοπές στις προγραμματισμένες προμήθειες ορισμένων οπλικών συστημάτων ενδέχεται να φτάσουν έως και το 50%, επηρεάζοντας τόσο πυραυλικά συστήματα όσο και αεροσκάφη, μεταξύ των οποίων και τα αμερικανικής κατασκευής μαχητικά stealth F-35.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, το ιαπωνικό υπουργείο Οικονομικών πρότεινε αμυντικές δαπάνες ύψους 50 έως 60 τρισ. γιεν (313 έως 376 δισ. δολάρια) για την επόμενη πενταετία, η οποία ξεκινά τον Απρίλιο του 2027. Η πρόταση υπολείπεται σημαντικά των 80 τρισ. γιεν που είχαν θεωρήσει ως πιθανό προϋπολογισμό ορισμένοι αξιωματούχοι της άμυνας και βουλευτές του κυβερνώντος Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος (LDP).
Παρά το γεγονός ότι το προτεινόμενο ποσό είναι αυξημένο σε σχέση με τα 43 τρισ. γιεν του υφιστάμενου πενταετούς προγράμματος, η απόσταση από τις αρχικές προσδοκίες δημιουργεί νέα δεδομένα για τον σχεδιασμό των ιαπωνικών ενόπλων δυνάμεων και τις εταιρείες που συμμετέχουν στην αμυντική βιομηχανία.
Η χαμηλότερη χρηματοδότηση έχει ήδη οδηγήσει το υπουργείο Άμυνας να ενημερώσει αμυντικούς προμηθευτές ότι οι ποσότητες και η αξία ορισμένων προγραμματισμένων παραγγελιών ενδέχεται να περιοριστούν περίπου στο μισό. Οι περικοπές αφορούν προμήθειες από εγχώριους και ξένους κατασκευαστές και καλύπτουν διαφορετικούς κλάδους των ιαπωνικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι αγορές πυραύλων και αεροσκαφών, συμπεριλαμβανομένων των F-35, γεγονός που αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την αμερικανική αμυντική βιομηχανία. Μεταξύ των μεγαλύτερων ιαπωνικών αμυντικών ομίλων βρίσκονται οι Mitsubishi Heavy Industries, Mitsubishi Electric και Kawasaki Heavy Industries. Οι δύο πρώτες απέφυγαν να σχολιάσουν τις πληροφορίες, ενώ η Kawasaki Heavy Industries δεν είχε απαντήσει άμεσα σε σχετικό αίτημα.
Το χρηματοδοτικό κενό και η πίεση από τις ΗΠΑ
Η πρόταση του υπουργείου Οικονομικών δημιουργεί ένα σημαντικό χρηματοδοτικό κενό σε σχέση με τις στρατηγικές επιδιώξεις του Τόκιο. Ακόμη και εάν οι αμυντικές δαπάνες διαμορφωθούν στο ανώτατο όριο των 60 τρισ. γιεν, η Ιαπωνία θα παραμείνει κάτω από τον στόχο για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στο 2% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Reuters.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ασκεί πιέσεις στους συμμάχους των ΗΠΑ για σημαντική αύξηση των αμυντικών τους προϋπολογισμών. Η αμερικανική Εθνική Στρατηγική Άμυνας για το 2026 προβλέπει δαπάνες 3,5% του ΑΕΠ για τις ένοπλες δυνάμεις και επιπλέον 1,5% για ευρύτερες ανάγκες ασφάλειας.
Έτσι, η Ιαπωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη εξίσωση: από τη μία πλευρά, καλείται να ενισχύσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες και να ανταποκριθεί στις αμερικανικές απαιτήσεις και, από την άλλη, να διαχειριστεί τους περιορισμούς του δημόσιου προϋπολογισμού.
Η κυβέρνηση Τακαΐτσι έχει δεσμευτεί να επιταχύνει τη στρατιωτική ενίσχυση της χώρας, με την αναθεωρημένη στρατηγική εθνικής ασφάλειας και το νέο αμυντικό σχέδιο να αναμένονται έως το τέλος του έτους. Ωστόσο, το ύψος των διαθέσιμων κονδυλίων αποτελεί πλέον βασικό σημείο αντιπαράθεσης στο εσωτερικό της κυβέρνησης και του κυβερνώντος κόμματος.
Η Κίνα και το ενδεχόμενο σύγκρουσης στην Ταϊβάν
Η αναθεώρηση των εξοπλιστικών σχεδίων αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς η Ιαπωνία επιχειρεί να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη στρατιωτική ισχύ της Κίνας στην Ανατολική Ασία.
Το Τόκιο ανησυχεί ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο κινεζικής στρατιωτικής επίθεσης στην Ταϊβάν, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να απειλήσει άμεσα τα γειτονικά ιαπωνικά νησιά, αλλά και κρίσιμες θαλάσσιες οδούς από τις οποίες εξαρτάται η οικονομία της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ιαπωνία επιδιώκει να ενισχύσει τα αποθέματα πυρομαχικών, να αναπτύξει στρατιωτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και να βελτιώσει τις δυνατότητές της για την αντιμετώπιση μιας παρατεταμένης στρατιωτικής σύγκρουσης.
Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι οι παραγγελίες για drones δεν αναμένεται να επηρεαστούν από την προτεινόμενη αναθεώρηση της χρηματοδότησης, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες. Αυτό δείχνει ότι το Τόκιο επιδιώκει να διατηρήσει συγκεκριμένες τεχνολογικές προτεραιότητες, ακόμη και εάν αναγκαστεί να περιορίσει άλλες κατηγορίες εξοπλισμών.
Η φορολογική μείωση στα τρόφιμα περιορίζει τις αμυντικές δαπάνες
Καθοριστικός παράγοντας για τη συγκράτηση του αμυντικού προϋπολογισμού είναι και οι εσωτερικές οικονομικές προτεραιότητες της κυβέρνησης Τακαΐτσι.
Αξιωματούχοι του υπουργείου Οικονομικών εκτιμούν ότι μια μεγαλύτερη αύξηση των στρατιωτικών δαπανών θα ήταν δύσκολο να χρηματοδοτηθεί παράλληλα με τις δεσμεύσεις της πρωθυπουργού για επενδύσεις στην οικονομική ανάπτυξη και μείωση του φόρου πωλήσεων στα τρόφιμα.
Η συγκεκριμένη φορολογική παρέμβαση εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει ετήσια απώλεια κρατικών εσόδων ύψους 4,3 τρισ. γιεν. Το ποσό θα πρέπει να καλυφθεί από άλλες πηγές χρηματοδότησης, στις οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνονται και τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας.
Η δημοσιονομική πίεση αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό του LDP, ιδιαίτερα από τα στελέχη που υποστηρίζουν μια πιο επιθετική πολιτική στρατιωτικής ενίσχυσης. Ορισμένοι θεωρούν ότι το ποσό των 50-60 τρισ. γιεν δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες αποτροπής απέναντι στις αυξανόμενες απειλές στην περιοχή.
Η τελική απόφαση για το ύψος του νέου πενταετούς αμυντικού προγράμματος δεν έχει ληφθεί. Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν, με την κυβέρνηση να καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις γεωπολιτικές απαιτήσεις, τις πιέσεις των ΗΠΑ και τις δημοσιονομικές δυνατότητες της τρίτης μεγαλύτερης οικονομίας της Ασίας.
