Πέρα από την αντιπαράθεση ΗΠΑ - Ιράν, η νέα κλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ καταδεικνύει την εσωτερική διαμάχη που εξελίσσεται στην Τεχεράνη, όπου οι σκληροπυρηνικοί επιχειρούν να υπονομεύσουν κάθε προσπάθεια προσέγγισης με την Ουάσιγκτον και να επαναφέρουν τη χώρα σε πορεία σύγκρουσης.
Η κηδεία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, που είχε σχεδιαστεί ως επίδειξη εθνικής ενότητας, ανέδειξε τελικά τις εσωτερικές ρωγμές του καθεστώτος. Στη διάρκεια των εκδηλώσεων, ομάδες σκληροπυρηνικών επιτέθηκαν στον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, αποκαλώντας τον «υποστηρικτή του κατευνασμού», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δέχθηκε επίθεση με πέτρα, από διαδηλωτές που ζητούσαν την τιμωρία του επειδή στηρίζει τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ.
Λίγο αργότερα, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον τριών δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ, κίνηση που επιδείνωσε περαιτέρω το ήδη τεταμένο κλίμα και οδήγησε σε νέα αμερικανικά αντίποινα.
Δύο αντίπαλα στρατόπεδα στην ιρανική ηγεσία
Στο εσωτερικό του Ιράν διαμορφώνονται πλέον δύο διακριτές πολιτικές γραμμές.
Η πρώτη υποστηρίζει ότι η χώρα χρειάζεται αποκλιμάκωση και σταδιακή εξομάλυνση των σχέσεων με τις ΗΠΑ, προκειμένου να περιοριστούν οι οικονομικές πιέσεις και η διεθνής απομόνωση.
Η δεύτερη, που εκφράζεται κυρίως από τους σκληροπυρηνικούς κύκλους και τους Φρουρούς της Επανάστασης, θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί τις διαπραγματεύσεις μόνο για να κερδίσει χρόνο πριν ασκήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με αναλυτές, οι σκληροπυρηνικοί εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν σταδιακά να αφαιρέσουν τα βασικά διαπραγματευτικά όπλα του Ιράν. Επικαλούνται μεταξύ άλλων τη διατήρηση των κυρώσεων, τους περιορισμούς στην αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, τις πρωτοβουλίες αποδυνάμωσης της Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τις κινήσεις για περιορισμό του ελέγχου της Τεχεράνης στα Στενά του Ορμούζ.
Για το Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το σημαντικότερο γεωπολιτικό εργαλείο πίεσης, καθώς από εκεί διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Για τις ΗΠΑ, αντίθετα, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στην περιοχή αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, γεγονός που καθιστά δύσκολη την αποκλιμάκωση.
Η διαδοχή του Χαμενεΐ περιπλέκει την κατάσταση
Η πολιτική αβεβαιότητα εντείνεται και από τη διαδικασία διαδοχής στην κορυφή της ιρανικής ηγεσίας. Μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο γιος του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εμφανίζεται ως ο επικρατέστερος διάδοχος, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει πραγματοποιήσει δημόσιες εμφανίσεις, καθώς τραυματίστηκε στις επιθέσεις που κόστισαν τη ζωή στον πατέρα του και σε μέλη της οικογένειάς του.
Η περιορισμένη δημόσια παρουσία του έχει επιτρέψει στους σκληροπυρηνικούς να αμφισβητούν τη στάση του απέναντι στις διαπραγματεύσεις, δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο όσους επιδιώκουν διπλωματική λύση.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι, όσο η Ουάσιγκτον εντείνει την πολιτική «μέγιστης πίεσης», τόσο ενισχύεται η επιρροή των πιο αδιάλλακτων κύκλων στο εσωτερικό του Ιράν, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο αβέβαιη την προοπτική μιας μόνιμης συμφωνίας αποκλιμάκωσης.
