Εξαιρετικά περιορισμένα είναι πλέον τα περιθώρια των κυβερνήσεων για την προστασία των καταναλωτών απέναντι στις ανατιμήσεις του ενεργειακού κόστους, οι οποίες τροφοδοτούνται από τις πολεμικές εξελίξεις στο Ιράν. Σύμφωνα με ανάλυση του Αναπτυξιακού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) που δημοσιοποιήθηκε μέσω του Politico, οι συνολικές επιδοτήσεις καυσίμων απειλούν να ξεπεράσουν φέτος το φράγμα του 1 τρισ. δολαρίων.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος του UNDP, George Gray Molina, επεσήμανε ότι το επόμενο δίμηνο συνιστά κρίσιμη καμπή. Η πίεση εντείνεται από μια τριπλή κρίση:
-
Τον συνεχιζόμενο πόλεμο στο Ιράν, ο οποίος ωθεί τις τιμές του αργού πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι.
-
Το υψηλό κόστος δανεισμού, το οποίο στραγγαλίζει τα δημοσιονομικά ταμεία.
-
Το ισχυρότερο καταγεγραμμένο φαινόμενο El Niño, το οποίο απειλεί την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια μέσω ακραίων ξηρασιών και πλημμυρών.
Η κοινωνική ασπίδα που κινδυνεύει και οι πρώτες αναταραχές
Τα στοιχεία του οργανισμού —που βασίζονται σε αναφορές της Παγκόσμιας Τράπεζας, του ΔΝΤ και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας— δείχνουν ότι ο αριθμός των κρατών που εφάρμοσαν πακέτα ανακούφισης (ανώτατα όρια τιμών, επιδοτήσεις και φορολογικές επιστροφές) διπλασιάστηκε από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο.
Αυτή η παρέμβαση λειτούργησε καταλυτικά: όπως υπογραμμίζει η έκθεση, αν δεν είχαν υιοθετηθεί αυτά τα μέτρα, επιπλέον 130 εκατομμύρια άνθρωποι θα είχαν διολισθήσει φέτος κάτω από το όριο φτώχειας των 6,85 δολαρίων την ημέρα. Παρά ταύτα, η διατήρηση τέτοιων πολιτικών καθίσταται πλέον εξαιρετικά δυσχερής.
Η κοινωνική δυσαρέσκεια έχει ήδη αρχίσει να εκδηλώνεται.
Τον Σεπτέμβριο, οι υψηλές τιμές ενέργειας προκάλεσαν μαζικές διαδηλώσεις και αναταραχές σε τουλάχιστον 10 χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Πορτογαλία, η Συρία, η Γουατεμάλα και οι Φιλιππίνες.
Διεθνής συναγερμός και ορατότητα για το 2027
Επιπρόσθετη έρευνα που διεξήχθη τον Σεπτέμβριο σε 26 περιφερειακά γραφεία του UNDP αποτυπώνει το κλίμα ανησυχίας: τα 25 εξ αυτών θεωρούν ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή θα παραμείνει στο επίκεντρο κατά τη διάρκεια του επόμενου εξαμήνου, ενώ όλες οι τοποθεσίες συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι «τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμη».
Οι συσσωρευμένες επιπτώσεις αυτών των τριών μεγάλων σοκ προβλέπεται να κορυφωθούν στις αρχές του 2027, με το El Niño να επιδεινώνει δραματικά τις συνθήκες στην αγροτική παραγωγή και να δοκιμάζει τις αντοχές των κρατικών μηχανισμών.
