Σε μια απόφαση που χαρακτηρίζεται ιστορική – και ταυτόχρονα απειλητική για την ίδια της την ύπαρξη – η Greenpeace καταδικάστηκε από δικαστή στη North Dakota να καταβάλει 345 εκατομμύρια δολάρια για ζημίες και τόκους στην εταιρεία που εκμεταλλεύεται τον πετρελαιαγωγό κατά του οποίου είχε ταχθεί η οργάνωση.
Η απόφαση, που επιβεβαιώνει ετυμηγορία σώματος ενόρκων του Μαρτίου, θεωρείται άνευ προηγουμένου στην ιστορία των περιβαλλοντικών οργανώσεων και προκαλεί έντονες αντιδράσεις διεθνώς. Η ΜΚΟ δηλώνει ότι δεν είναι σε θέση να καταβάλει το ποσό και προαναγγέλλει έφεση.
Από τα 665 στα 345 εκατομμύρια – αλλά το πλήγμα παραμένει
Αρχικά, το σώμα ενόρκων είχε επιδικάσει αποζημίωση 665 εκατομμυρίων δολαρίων υπέρ της Energy Transfer. Ο δικαστής αναθεώρησε το ποσό προς τα κάτω, κρίνοντας ότι ορισμένες ζημίες είχαν υπολογιστεί διπλά. Ωστόσο, ακόμη και το τελικό ποσό των 345 εκατομμυρίων θεωρείται πρακτικά αδύνατο να συγκεντρωθεί από τη Greenpeace.
Η Energy Transfer, εταιρεία υποδομών πετρελαίου και φυσικού αερίου, κατηγόρησε τη ΜΚΟ ότι διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στις μαζικές διαδηλώσεις του 2016 και 2017 κατά της κατασκευής του πετρελαιαγωγού Dakota Access Pipeline. Η Greenpeace, όπως και αυτόχθονες ηγέτες που συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις, αρνήθηκαν ότι είχαν οργανωτικό ρόλο στις διαμαρτυρίες.
Οι διαδηλώσεις είχαν σημαδευτεί από εκατοντάδες συλλήψεις και τραυματισμούς, ενώ χιλιάδες άνθρωποι – μεταξύ αυτών και μέλη της φυλής Σιού του Όρθιου Βράχου – αντιτάχθηκαν στο έργο, υποστηρίζοντας ότι ο αγωγός διέρχεται από ιερούς τόπους και απειλεί πηγές πόσιμου νερού.
Κατηγορίες και στρατηγική αποτροπής
Η Energy Transfer προσέφυγε κατά τριών οντοτήτων της Greenpeace, συμπεριλαμβανομένου του αμερικανικού παραρτήματος και του διεθνούς σχήματος της οργάνωσης, με κατηγορίες που περιλάμβαναν συκοφαντική δυσφήμιση, πρόκληση ζημιών και παραβίαση ιδιωτικής ιδιοκτησίας.
Αρχικά απαιτούσε 300 εκατομμύρια δολάρια. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, το ποσό υπερδιπλασιάστηκε. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας North Dakota Monitor, δικηγόρος της εταιρείας είχε δηλώσει ότι στόχος ήταν να «αποτραπεί» κάθε ενδεχόμενο η Greenpeace ή άλλες οργανώσεις να κινηθούν με παρόμοιο τρόπο στο μέλλον.
Πρόκειται για τη δεύτερη προσφυγή της Energy Transfer κατά της Greenpeace. Η πρώτη, το 2019, σε ομοσπονδιακό δικαστήριο, είχε απορριφθεί.
«Προσπάθεια φίμωσης» καταγγέλλει η Greenpeace
Η Greenpeace κάνει λόγο για στρατηγική φίμωσης. «Το να καταγγέλλονται εταιρείες που βλάπτουν το περιβάλλον δεν θα έπρεπε ποτέ να θεωρείται παράνομο», δήλωσε ο Μάρκο Σάιμονς της Greenpeace USA και του Greenpeace Fund. «Δεν θα τους αφήσουμε να μας φιμώσουν», πρόσθεσε ο Μαντς Κρίστενσεν της Greenpeace International.
Ο καθηγητής νομικής στο Columbia University και ειδικός σε ζητήματα κλιματικής δικαιοσύνης Μάικλ Τζέραρντ χαρακτήρισε την απόφαση «καταστροφική», όχι μόνο για τη Greenpeace αλλά και για το παγκόσμιο οικολογικό κίνημα.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Άλι Ρόζενμπλουθ της Oil Change International υποστήριξε ότι τέτοιες «εκφοβιστικές ποινικές διώξεις» δεν θα αποτρέψουν τους πολίτες από το να αντιστέκονται στις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες.
Αντεπίθεση στην Ευρώπη
Αποφασισμένη να απαντήσει δικαστικά, η Greenpeace έχει ανακοινώσει ότι θα προσφύγει κατά της Energy Transfer στην Ολλανδία, όπου βρίσκεται η διεθνής της έδρα, επικαλούμενη την ευρωπαϊκή νομοθεσία κατά των καταχρηστικών αγωγών (SLAPP). Σκοπεύει επίσης να ζητήσει αποζημίωση για τα νομικά έξοδα που επωμίστηκε στις πολυετείς δικαστικές μάχες.
Η υπόθεση ανοίγει ευρύτερη συζήτηση για τα όρια της ακτιβιστικής δράσης, τη νομική ευθύνη των οργανώσεων και τη χρήση υπέρογκων αγωγών ως μέσο πίεσης. Το αποτέλεσμα της έφεσης αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ενδέχεται να διαμορφώσει νέο προηγούμενο για το μέλλον της περιβαλλοντικής διεκδίκησης διεθνώς.
