Η οικονομία της ευρωζώνης μπαίνει στο φθινόπωρο με σαφώς μεγαλύτερη δυναμική, καθώς η επιχειρηματική δραστηριότητα επιταχύνθηκε τον Σεπτέμβριο με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων σχεδόν τριάμισι ετών. Τα προκαταρκτικά στοιχεία της έρευνας PMI της S&P Global καταγράφουν μια ευρεία βελτίωση τόσο στη μεταποίηση όσο και στις υπηρεσίες, αποτυπώνοντας την ενίσχυση της ζήτησης και την επιστροφή των νέων παραγγελιών σε θετικό έδαφος.
Ειδικότερα ο εποχικά προσαρμοσμένος Σύνθετος Δείκτης Παραγωγής PMI της S&P Global αυξήθηκε τον Σεπτέμβριο στις 53,1 μονάδες, από 52,0 τον Αύγουστο. Πρόκειται για τον τρίτο συνεχόμενο μήνα κατά τον οποίο η επιχειρηματική δραστηριότητα στην ευρωζώνη καταγράφει αύξηση και, κυρίως, για τον ισχυρότερο ρυθμό ανάπτυξης από τον Απρίλιο του 2023.
Η άνοδος δεν περιορίστηκε σε έναν μόνο κλάδο. Η μεταποίηση και οι υπηρεσίες κινήθηκαν ανοδικά, με τον ρυθμό αύξησης της παραγωγής στη μεταποίηση να διαμορφώνεται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 55 μηνών και στις υπηρεσίες στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δέκα μηνών.
Γερμανία και Γαλλία δίνουν διαφορετικά σήματα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γεωγραφική εικόνα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η Γερμανία κατέγραψε για τρίτο διαδοχικό μήνα αύξηση της δραστηριότητας, με τον ρυθμό ανάπτυξης να είναι ο ισχυρότερος εδώ και σχεδόν έναν χρόνο. Πρόκειται για μια ένδειξη ότι η μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης αρχίζει να αφήνει πίσω της μέρος της παρατεταμένης αδυναμίας που χαρακτήρισε τη βιομηχανία της.
Ακόμη πιο αξιοσημείωτη είναι η εξέλιξη στη Γαλλία, όπου η επιχειρηματική δραστηριότητα αυξήθηκε για πρώτη φορά εδώ και δέκα μήνες. Ωστόσο, η Γαλλία παραμένει ο αδύναμος κρίκος σε επίπεδο προσδοκιών, καθώς η εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων για την πορεία της παραγωγής το επόμενο δωδεκάμηνο υποχώρησε.
Στην υπόλοιπη ευρωζώνη καταγράφηκε επίσης σημαντική αύξηση της παραγωγής, αν και με ηπιότερο ρυθμό. Η εικόνα που προκύπτει είναι επομένως αυτή μιας οικονομίας που αποκτά μεγαλύτερη συνοχή, χωρίς όμως να έχουν εξαλειφθεί οι μεγάλες διαφορές μεταξύ των επιμέρους οικονομιών.
Οι νέες παραγγελίες επιστρέφουν δυναμικά
Το πιο θετικό μήνυμα για τη συνέχεια έρχεται από τη ζήτηση. Οι νέες παραγγελίες αυξήθηκαν για τρίτο συνεχόμενο μήνα, με τον ρυθμό ανόδου να είναι ο ισχυρότερος από τον Μάιο του 2022.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι η άνοδος της παραγωγής δεν αποτελεί απλώς αποτέλεσμα προσωρινών παραγόντων, αλλά συνοδεύεται από πραγματική ενίσχυση της ζήτησης.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ανάκαμψη των νέων εξαγωγικών εργασιών, στις οποίες περιλαμβάνεται και το ενδοευρωπαϊκό εμπόριο. Οι νέες παραγγελίες από το εξωτερικό αυξήθηκαν για δεύτερο συνεχόμενο μήνα, ύστερα από μια εξαιρετικά παρατεταμένη περίοδο υποχώρησης, καθώς είχαν μειωθεί σε καθέναν από τους 53 προηγούμενους μήνες έως και τον Αύγουστο.
Η ανάκαμψη, ωστόσο, δεν είναι ομοιόμορφη, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης προήλθε από τη μεταποίηση, ενώ οι νέες εργασίες από το εξωτερικό στον τομέα των υπηρεσιών εξακολουθούν να μειώνονται.
Το γεγονός ότι οι νέες παραγγελίες αυξάνονται ταχύτερα από την παραγωγή έχει ήδη αρχίσει να δημιουργεί πιέσεις στις επιχειρήσεις. Για πρώτη φορά από τον Ιούνιο του 2022, οι ανεκτέλεστες εργασίες αυξήθηκαν τον Σεπτέμβριο, τόσο στη μεταποίηση όσο και στις υπηρεσίες. Πρόκειται για μια ένδειξη ότι η ενίσχυση της ζήτησης αρχίζει να περνά από τα βιβλία παραγγελιών στην πραγματική παραγωγική δραστηριότητα.
Η απασχόληση παραμένει το αδύναμο σημείο
Η βελτίωση της οικονομικής δραστηριότητας, πάντως, δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε αντίστοιχη αύξηση της απασχόλησης. Τα επίπεδα απασχόλησης αυξήθηκαν για δεύτερο συνεχόμενο μήνα, αλλά ο ρυθμός ήταν οριακός και παρέμεινε αμετάβλητος σε σχέση με τον Αύγουστο. Οι υπηρεσίες συνέχισαν να δημιουργούν θέσεις εργασίας, ενώ στη μεταποίηση ο αριθμός των εργαζομένων παρέμεινε ουσιαστικά σταθερός.
Και εδώ η Γερμανία και η Γαλλία κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις. Η Γερμανία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση της απασχόλησης από τα μέσα του 2023, ενώ η Γαλλία εμφάνισε νέα μείωση. Στην υπόλοιπη ευρωζώνη η απασχόληση αυξήθηκε με μέτριο ρυθμό.
Το μήνυμα είναι σαφές: η ανάπτυξη επιστρέφει, αλλά η αγορά εργασίας δεν ακολουθεί με την ίδια ταχύτητα. Η παραγωγικότητα και η αξιοποίηση του υφιστάμενου προσωπικού φαίνεται να προηγούνται των νέων προσλήψεων.
Νέα πίεση από το κόστος και τις τιμές
Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο που περιπλέκει την εικόνα είναι η επανεμφάνιση ισχυρότερων πληθωριστικών πιέσεων.
Τόσο το κόστος εισροών όσο και οι τιμές παραγωγής αυξήθηκαν τον Σεπτέμβριο με τους ταχύτερους ρυθμούς των τελευταίων τεσσάρων μηνών. Η άνοδος του κόστους επιταχύνθηκε τόσο στη μεταποίηση όσο και στις υπηρεσίες, ενώ αντίστοιχη εικόνα καταγράφηκε στις τιμές που χρεώνουν οι επιχειρήσεις στους πελάτες τους.
Ο ρυθμός αύξησης του κόστους εισροών ήταν υψηλότερος από τον μέσο όρο των πρώτων μηνών του έτους, αν και παραμένει χαμηλότερος από την πρόσφατη κορύφωση του Μαΐου.
Οι εφοδιαστικές αλυσίδες ξαναδίνουν σήμα κινδύνου
Στη μεταποίηση, οι επιχειρήσεις αύξησαν για δεύτερο μήνα τις αγορές εισροών, με τον ρυθμό να παραμένει μέτριος αλλά να επιταχύνεται ελαφρώς.
Η εξέλιξη βοήθησε στη σταθεροποίηση των αποθεμάτων αγοραζόμενων υλικών, τα οποία είχαν υποχωρήσει κάθε μήνα από τον Φεβρουάριο του 2023. Παράλληλα, τα αποθέματα τελικών προϊόντων παρέμειναν σε γενικές γραμμές αμετάβλητα.
Ωστόσο, οι χρόνοι παράδοσης από τους προμηθευτές επιδεινώθηκαν και πάλι αισθητά στο τέλος του τρίτου τριμήνου. Η επιδείνωση ήταν η ηπιότερη από τον Φεβρουάριο, γεγονός που περιορίζει τις ανησυχίες για μια νέα σοβαρή διαταραχή των εφοδιαστικών αλυσίδων, δεν παύει όμως να αποτελεί παράγοντα που μπορεί να ενισχύσει τις πιέσεις στο κόστος.
Υποχώρησε η επιχειρηματική εμπιστοσύνη
Το βασικό συμπέρασμα από τα προκαταρκτικά στοιχεία του Σεπτεμβρίου είναι ότι η ευρωπαϊκή οικονομία παρουσιάζει πλέον μια σαφώς πιο δυναμική εικόνα. Η παραγωγή επιταχύνεται, οι νέες παραγγελίες αυξάνονται, η μεταποίηση ανακάμπτει και οι υπηρεσίες συνεχίζουν να στηρίζουν τη δραστηριότητα.
Το παράδοξο είναι ότι, την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις εμφανίζονται λιγότερο αισιόδοξες για το επόμενο δωδεκάμηνο. Η εμπιστοσύνη υποχώρησε σε χαμηλό τριών μηνών, με τη μεγαλύτερη επιδείνωση να καταγράφεται στη Γαλλία. Η αισιοδοξία μειώθηκε τόσο στη μεταποίηση όσο και στις υπηρεσίες.
