«Δημιουργούμε ένα μίγμα κριτηρίων αξιολόγησης που θα βοηθήσει στην επιλογή με διαφάνεια των καταλληλότερων στελεχών για τις θέσεις προϊσταμένων» τόνισε ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος κατά τη συζήτηση στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής. του σχεδίου νόμου για τη βαθμολογική διάρθρωση, το σύστημα βαθμολογικών προαγωγών και την επιλογή προϊσταμένων οργανικών μονάδων του δημόσιου τομέα
Ο κ. Λιβάνιος ανέφερε ότι το παρόν νομοσχέδιο έρχεται να απαντήσει σε δύο υπαρκτά προβλήματα που αφορούν αφενός στην απουσία της διεξαγωγής των κρίσεων προϊσταμένων στο δημόσιο και αφετέρου στον τρόπο που αυτές θα πρέπει να γίνονται.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι ο ρόλος του προϊσταμένου στο δημόσιο είναι κρίσιμος, καθώς πρέπει να λειτουργεί ως μοχλός για την καλή λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών. Τα τυπικά προσόντα όπως οι ακαδημαϊκές σπουδές ή ο χρόνος εμπειρίας μπορεί μεν να είναι δύο αντικειμενικά κριτήρια, αλλά αυτά δεν σημαίνει ότι είναι και ευθεώς αξιοκρατικά.
Ο προϊστάμενος, είπε ο υπουργός, θα πρέπει εκτός από τα τυπικά προσόντα να πληροί και μια σειρά άλλων προϋποθέσεων όπως είναι ο σεβασμός που επιδεικνύει στον πολίτη, η συνεργατικότητα , η ανάληψη πρωτοβουλιών κ.λ.π .
Με το νομοσχέδιο αυτό, είπε ο κ. Λιβάνιος, «επιχειρείται να βρεθεί η βέλτιστη ισορροπία μεταξύ τριών διαφορετικών κατηγοριών κριτηρίων. Των τυπικών προσόντων (πτυχία, ξένες γλώσσες κ.λ.π), της εργασιακής εμπειρίας και ιδίως σε θέσεις ευθύνης, αλλά και των ουσιαστικών δεξιοτήτων που θα πρέπει έχει ο υποψήφιος. Και αυτά όλα να ανιχνεύονται με αντικειμενικό τρόπο και με διαδικασίες που ακολουθούνται διεθνώς».
Ειδικότερα, ο υπουργός είπε ότι δημιουργείται ένα Μητρώο, που όποιος θέλει να γίνει προϊστάμενος εγγράφεται σε αυτό. Υποβάλλεται στην γραπτή δοκιμασία, η οποία διεξάγεται από το ΑΣΕΠ και αμέσως μετά γίνεται η μοριοδότηση και όλων των υπολοίπων προσόντων που έχει.
Η διαδικασία αυτή ανέφερε ο υπουργός «δημιουργεί ένα μίγμα κριτηρίων αξιολόγησης που θα βοηθήσει στην επιλογή των καταλληλότερων στελεχών». Πρόκειται «για ένα σύστημα με αρχή, μέση και τέλος, με ελέγξιμα βήματα από όλους».
Ο κ. Λιβάνιος απέδωσε το γεγονός ότι δεν έχουν προχωρήσει επί χρόνια οι κρίσεις στο δημόσιο στην, όπως είπε, «υπερ- χρονοβόρα διαδικασία», η οποία υπήρχε. Μια διαδικασία που μέχρι να ολοκληρωθούν οι κρίσεις των γενικών διευθυντών προκειμένου να ξεκινήσουν οι κρίσεις των διευθυντών, τελείωνε η θητεία των γενικών διευθυντών και η διαδικασία άρχιζε πάλι από την αρχή.
Παράλληλα, πρόσθεσε, υπήρχε μια ατέρμονη διαδικασία συλλογής αξιολογήσεων πιστοποιήσεων και πτυχίων και επαναμοριοδοτήσεων. Πλέον, η διεξαγωγή των κρίσεων περνάει κεντρικά και εκφεύγει από τις εκάστοτε διοικήσεις των Οργανισμών».
Αναφορικά με τις διατάξεις του νομοσχεδίου που αφορούν τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης, ο κ. Λιβάνιος είπε ότι αυτό θα πρέπει να εκπαιδεύει τα στελέχη του δημοσίου όχι τυπικά, αλλά σύμφωνα με τις νέες εξελίξεις και προκλήσεις του μέλλοντος. Ο εισαγωγικός τρόπος στο ΕΚΔΔΑ θα γίνεται μέσω διαγωνισμού του ΑΣΕΠ.
Ο υπουργός πρόσθεσε ότι με άλλη διάταξη του νομοσχεδίου αποσαφηνίζεται τι θα ισχύει με τις καταβολές των μηνιαίων εξόδων παράστασης των προέδρων των δημοτικών κοινοτήτων προκειμένου να μην υπάρχει το οποιοδήποτε ζήτημα ερμηνείας.
Τέλος, ο κ. Λιβάνιος αναφέρθηκε στην δυνατότητα που θεσπίζεται σχετικά με την διευκόλυνση προσβασιμότητας των Ατόμων με Αναπηρία ή με κινητικά προβλήματα στα εκλογικά τμήματα κατά την διεξαγωγή των εκλογών.
Ο υπουργός, απευθυνόμενος στα κόμματα της Αντιπολίτευσης δήλωσε ανοικτός να συζητήσει την οποιαδήποτε πρόταση σχετικά με την καλύτερη αξιολόγηση και του τρόπου επιλογής των προϊσταμένων ζητώντας η συζήτηση του νομοσχεδίου να μην αναλωθεί απλά και μόνο σε γενικές αναφορές και διακηρύξεις.
Οι θέσεις των κομμάτων της Αντιπολίτευσης
Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ Παύλος Χρηστίδης από την δική του πλευρά υποστήριξε ότι « η ΝΔ νομοθετεί παράθυρα αδιαφάνειας και αναξιοκρατίας στο δημόσιο». Πρόκειται είπε «για ένα νομοσχέδιο που αλλάζει τη βαθμολογική διάρθρωση και το σύστημα βαθμολογικών προαγωγών των δημοσίων υπαλλήλων, ανατρέποντας εκ βάθρων τη διαδικασία επιλογής προϊσταμένων οργανικών μονάδων».
Ο κ. Χρηστίδης υποστήριξε ότι οι μεταβατικές διατάξεις σχετικά με την ένταξη στο Μητρώο των υποψηφίων έχουν αντιφάσεις και δημιουργούν αποκλεισμούς. Στην μοριοδότηση των υποψηφίων με το νέο σύστημα έχουμε μικρή βαρύτητα τα τυπικά προσόντα των υποψηφίων.
Διαφώνησε με τον ενιαίο τρόπο υπολογισμού του χρόνου ευθύνης αδιακρίτως εάν αυτή έγινε μετά από κανονική διαδικασία αξιολόγησης, είτε προέκυψε από την αναπλήρωσης προϊσταμένου. Ο βουλευτής παρατήρησε ότι δεν κατοχυρώνεται ρητά ότι θα επιλέγεται ο πρώτο της κατάταξης, αλλά η τελική τοποθέτηση παραμένει θέμα της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης.
Ο κ. Χρηστίδης ακόμη παρατήρησε πως το νομοσχέδιο προβλέπει πως η πρόσκληση του ΑΣΕΠ για την 1η διεξαγωγή της εξέτασης θα πρέπει να εκδοθεί μέσα στο 2027, αλλά δεν προσδιορίζεται ο μήνας. Σχετικά με τις διατάξεις που αφορούν το ΕΚΔΔΑ είπε ότι προβλέπεται να εκδοθούν περί τις 35 επιμέρους εξουσιοδοτικές διατάξεις, δηλαδή η Βουλή καλείται να ψηφίσει ένα πλαίσιο, του οποίου το πραγματικό περιεχόμενο θα αποφασιστεί εκ των υστέρων.
Για τους εισαγωγικούς διαγωνισμούς στην ΕΣΔΔΑ, μεταξύ άλλων, διαφώνησε με την πρόβλεψη η προφορική εξέταση να έχει τον υψηλό συντελεστή (34%) επί του συνόλου. Τέλος, ο εισηγητής της μειοψηφίας ανέφερε ότι το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και μεμονωμένες, στοχευμένες διατάξεις που δεν έχουν καμία σύνδεση με το κύριο αντικείμενό του.
Ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ Γιάννης Δελής δήλωσε την αντίθεσή του με το νομοσχέδιο καταλογίζοντας στην κυβέρνηση ότι « κάνει ακόμα πιο ασφυκτικό το πλαίσιο για τους δημόσιους υπαλλήλους για την υπηρέτηση των απαιτήσεων του κεφαλαίου».
Υποστήριξε ότι το νομοσχέδιο αποτελεί συνέχεια του τελευταίου αυταρχικότερου πειθαρχικού δικαίου. Συνδέει σε ακόμα με μεγαλύτερο βαθμό την υπηρεσιακή και μισθολογική εξέλιξη των δημοσίων υπαλλήλων με την αξιολόγηση, αξιοποιώντας το νομοθετικό οπλοστάσιο που κληρονόμησαν και διαμόρφωσαν όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις, οι παλιότερες της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ».
Αναφορικά με τις διατάξεις που αφορούν το ΕΚΔΔΑ είπε ότι αυτές επιχειρούν μία εκτεταμένη αναδιάρθρωση με στόχο να γίνει πιο αποτελεσματικό στις απαιτήσεις του κεφαλαίου, στο πλαίσιο του αστικού εχθρικού - για τις λαϊκές ανάγκες - κράτους.
Ο κ. Δελής παράλληλά παρατήρησε πως στο σχέδιο νόμου έχει συμπεριληφθεί και μια όπως είπε «πανσπερμία ετερόκλητων ρυθμίσεων 40 περίπου άρθρων που αφορούν από το πειθαρχικό σύστημα των δημοσίων υπαλλήλων, τις υπηρεσιακές μεταβολές και προσλήψεις στο Δημόσιο, τις νέες τροποποιήσεις στον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης μέχρι και παρεμβάσεις στην εκλογική νομοθεσία».
Στην πραγματικότητα, ανέφερε ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ «η κυβέρνηση χτίζει το υπόβαθρο για τα στελέχη της δημόσιας διοίκησης, τα οποία θα αποδέχονται όλους τους αντιλαϊκούς σχεδιασμούς του κράτους, όπως την επιχειρηματική λειτουργία των νοσοκομείων, την υποταγή του σχολείου στις ανάγκες της αγοράς και των διαφόρων χορηγών και όλο το αντιλαϊκό πλαίσιο της εφαρμοζόμενης πολιτικής».
Ο ειδικός αγορητής της Ελληνικής Λύσης Βασίλης Γραμμένος ανέφερε ότι το νομοσχέδιο φέρει ένα βαρύγδουπο τίτλο. Υποστήριξε ότι «η διοικητική εξέλιξη δεν μπορεί να συνδέεται άμεσα, ή έμμεσα με την εύνοια της εκάστοτε πολιτική ηγεσίας, γιατί τότε δεν χτίζουμε θεσμούς, αλλά οικοδομούμε εξαρτήσεις». Σχετικά με την δημιουργία του Μητρώου υποψηφίων είπε ότι μπορεί να είναι χρήσιμο και να βοηθήσει στην οργάνωση και στην αξιοποίηση στελεχών.
Όμως, όταν η εγγραφή, ή η παραμονή, ή η διαγραφή, από ένα τέτοιο Μητρώο, αποκτά κρίσιμη σημασία για την υπηρεσιακή εξέλιξη, τότε χρειάζονται απόλυτα σαφείς εγγυήσεις, αντικειμενικά κριτήρια και πραγματικό δικαίωμα προσφυγής. Διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθεί μια «κλειστή» ομάδα κάποιων στελεχών, ένα νέο διοικητικό «club» μέσα στον δημόσιο τομέα, από το οποίο κάποιοι θα εισέρχονται με εύκολο τρόπο και κάποιοι άλλοι θα αποκλείονται». Ο βουλευτής της Ελληνικής Λύσης έδωσε μεγάλη έμφαση στον παράγοντα της αξιοκρατίας και στην διαφάνεια.
Ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλος Ξανθόπουλος άσκησε κριτικής την κυβέρνηση ότι δεν εφάρμοσε μέχρι σήμερα τις διατάξεις του Ν. 4764 περί προαγωγών. Το παρόν σχέδιο νόμου είπε «διακατέχεται μεν από πολλαπλώς επαναλαμβανόμενα μοτίβα περί αναβάθμισης της δημόσιας διοίκησης και διασφάλισης της μέγιστης δυνατής απόδοσης των υπαλλήλων, ανάδειξης σε θέση ευθύνης των ικανότερων και καταλληλότερων υπαλλήλων και άλλα ρεφρέν, τα οποία προσπαθούν να καλύψουν ως φύλλο συκής τη βασική στόχευση του νομοσχεδίου».
Ο ειδικός αγορητής της Νίκης Γιώργος Ρούντας επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί μετά την ακρόαση των φορέων.
Η ειδική αγορήτρια της Πλεύσης Ελευθερίας Έλλη Ρούσσου αναγνώρισε πως « σήμερα υπάρχει ένα αδιαφανές σύστημα επιλογής των προϊσταμένων, το οποίο δεν γνωρίζουμε ούτε με τι κριτήρια ακριβώς επιλέγονται και, μάλιστα, υπάρχουν συνεχείς αναβολές και επιλέγονται και πληρούνται οι θέσεις με αναπληρώσεις, με μεγάλες καθυστερήσεις. Η αναγνώριση όμως αυτών των προβλημάτων δεν σημαίνει ότι κάθε αλλαγή που παρουσιάζεται με τον τίτλο του εκσυγχρονισμού σημαίνει και αξιοκρατία».
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύεται από το νομοσχέδιο, είπε η βουλευτής αφορά τη σύνδεση των ανωτέρων βαθμών για την κατάληψη συγκεκριμένων θέσεων ευθύνης. Ο βαθμός τώρα με το νομοσχέδιο παύει να αποτελεί αποκλειστικά την κυρίως αποτύπωση της συνολικής υπηρεσιακής και επαγγελματικής διαδρομής του υπαλλήλου και συνδέεται στενότερα με το αν ο συγκεκριμένος υπάλληλος έχει καταλάβει διοικητική θέση».
Ζήτησε, η κυβέρνηση «να εξηγήσει γιατί ένας υπάλληλος με πολυετή υπηρεσία, υψηλή επιστημονική κατάρτιση, σημαντική εμπειρία, καλή αξιολόγηση και αποδεδειγμένη προσφορά στην υπηρεσία του δεν θα μπορεί να συνεχίσει αυτοτελώς τη βαθμολογική του εξέλιξη, εφόσον δεν θα έχει επιλεγεί σε θέση διευθυντή ή γενικού διευθυντή».
Η συζήτηση του νομοσχεδίου θα συνεχιστεί αύριο το πρωί στην Επιτροπή με την ακρόαση φορέων. Την Πέμπτη το πρωί προγραμματίσθηκε να διεξαχθεί η τρίτη συνεδρίαση με την τοποθέτηση των κομμάτων επί της Αρχής και την κατ' άρθρων συζήτησή του, ενώ η δεύτερη Ανάγνωση του νομοσχεδίου θα διεξαχθεί την ερχόμενη Δευτέρα στην Επιτροπή.
