Στις εξ αποστάσεως συναλλαγές καταγράφονται τα περιστατικά απάτης, επισημαίνει η Τράπεζα της Ελλάδος στην έκθεση για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα, συστήνοντας παράλληλα την προσοχή των πολιτών.
Όπως σημειώνει η ΤτΕ, το πρώτο εξάμηνο του 2026, καταγράφηκε μείωση του αριθμού συναλλαγών απάτης με κάρτες και ηλεκτρονικές πληρωμές κατά 23% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2025.
Αντίστοιχα, ο δείκτης της αναλογίας των συναλλαγών απάτης προς το σύνολο των συναλλαγών παρέμεινε στο χαμηλό επίπεδο του 0,01%, που αντιστοιχεί σε περίπου 1 συναλλαγή απάτης ανά 9,3 χιλ. συναλλαγές.
Όσον αφορά την αξία των περιστατικών απάτης στις συναλλαγές με κάρτες πληρωμών το πρώτο εξάμηνο του 2026, καταγράφηκε πτώση κατά 14% σε 10,6 εκατ. ευρώ, από 12,3 εκατ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2025.
Ο δείκτης της αναλογίας της αξίας των περιστατικών απάτης προς τη συνολική αξία των συναλλαγών παρέμεινε στο χαμηλό επίπεδο του 0,02%. Ο δείκτης αντιστοιχεί σε περίπου 1 ευρώ αξία συναλλαγής απάτης ανά 5,7 χιλ. ευρώ αξία συναλλαγών.
Που είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος
Από την ανάλυση των περιστατικών απάτης ανά δίαυλο συναλλαγής με κάρτες πληρωμών, δηλαδή τις συναλλαγές σε τερματικά ΑΤΜ, τις πληρωμές σε τερματικά POS και εξ αποστάσεως συναλλαγές χωρίς τη φυσική παρουσία της κάρτας (card-not-present – CNP), προκύπτει ότι το υψηλότερο ποσοστό απάτης εξακολουθεί να αφορά τις εξ αποστάσεως συναλλαγές. Συγκεκριμένα, το πρώτο εξάμηνο του 2026 ο αριθμός των συναλλαγών απάτης ανά τύπο συναλλαγής ανήλθε:
- σε 2.108 συναλλαγές σε τερματικά ΑΤΜ,
- σε 21.180 συναλλαγές σε τερματικά POS και
- σε 130.898 συναλλαγές σε εξ αποστάσεως συναλλαγές χωρίς τη φυσική παρουσία της κάρτας (card-not-present – CNP).
Σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2025 σημειώνεται μείωση κατά 24% στον αριθμό των συναλλαγών απάτης σε τερματικά ΑΤΜ και κατά 26% σε εξ αποστάσεως συναλλαγές χωρίς τη φυσική παρουσία της κάρτας.
Σε ό,τι αφορά τα περιστατικά απάτης στις εξ αποστάσεως συναλλαγές, διαπιστώνεται ότι τα περισσότερα αφορούν συναλλαγές μέσω διαδικτύου.
Επίσης, το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι οικονομικές ζημίες που προέκυψαν από τις συναλλαγές απάτης μειώθηκαν κατά 16% συγκριτικά με το πρώτο εξάμηνο του 2025, και διαμορφώθηκαν σε 9,6 εκατ. ευρώ από 11,5 εκατ. ευρώ.
Ποιοι πλήρωσαν τον «λογαριασμό»
Αναφορικά με τον επιμερισμό των ζημιών μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών της συναλλαγής ανάλογα με την υπαιτιότητά τους, επιβαρύνθηκαν κατά 62% οι κάτοχοι-χρήστες καρτών και κατά 30% οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών που αποδέχονται συναλλαγές καρτών.
Αντίστοιχα, οι πάροχοι-εκδότες καρτών πληρωμών επιβαρύνθηκαν σε ποσοστό μόλις 8%.
Η έκρηξη του 2025
Πάντως, το 2025 καταγράφηκε έκρηξη της απάτης στις e-πληρωμές, όπως σημειώνει η Τράπεζα της Ελλάδος.
Συγκεκριμένα διενεργήθηκαν 764 εκατ. πελατειακές συναλλαγές με τη χρήση μεταφοράς πίστωσης αξίας 1,3 τρισ. ευρώ. Σε σχέση με το 2024, παρατηρείται σημαντική αύξηση του αριθμού των συναλλαγών κατά 11% και της αναλογούσας αξίας κατά 5%.
Αντιθέτως, η μέση αξία ανά συναλλαγή μειώθηκε κατά 6% και διαμορφώθηκε σε 1.670 ευρώ το 2025, από 1.770 ευρώ το 2024.
Παράλληλα, το 2025 τα περιστατικά απάτης στις μεταφορές πίστωσης παρουσίασαν σημαντική αύξηση, στον αριθμό κατά 95% και στην αναλογούσα αξία τους κατά 41%.
Συγκεκριμένα αναφέρθηκαν 9.830 περιστατικά απάτης συνολικής αξίας 17 εκατ. ευρώ, έναντι 5.032 περιστατικών απάτης συνολικής αξίας 12 εκατ. ευρώ το 2024.
Οι δείκτες της αναλογίας των περιστατικών και της αξίας της απάτης προς τον αριθμό και την αξία των συναλλαγών με μεταφορά πίστωσης διαμορφώθηκαν σε 0,00129% και 0,00135%, αντίστοιχα, και αναλογούν σε μία συναλλαγή απάτης ανά 77 χιλ. συναλλαγές μεταφοράς πίστωσης, με 1 ευρώ αξία απάτης ανά 74 χιλ. ευρώ αξία συναλλαγών.
Τι έφερε την έκρηξη και τι προσέχουμε
Η αύξηση των περιστατικών απάτης που παρατηρείται το 2025 σε σχέση με το 2024 συνδέεται κυρίως με την αύξηση των συναλλαγών άμεσων μεταφορών πιστώσεων και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, δηλαδή την πολύ σύντομη χρονική διάρκεια εκτέλεσής τους και την περιορισμένη χρονικά δυνατότητα ανάκλησης των συναλλαγών αυτών, δεδομένου ότι η πίστωση του μεταφερόμενου ποσού στον λογαριασμό του δικαιούχου δεν πραγματοποιείται με ημερομηνία αξίας (Valeur), αλλά άμεσα.
Η εκτέλεση των πληρωμών σε λιγότερο από 10 δευτερόλεπτα έχει ως αποτέλεσμα την σχεδόν άμεση εκκαθάρισή τους, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δυσχερή την ανάκτηση των κεφαλαίων σε περίπτωση απάτης.
Παράλληλα, η αυξανόμενη χρήση της κοινωνικής μηχανικής (social engineering) και των εγκεκριμένων από τον πελάτη πληρωμών (Authorised Push Payment – APP), όπου ο ίδιος ο χρήστης χειραγωγείται ώστε να εξουσιοδοτήσει μια δόλια συναλλαγή, με αποτέλεσμα να παρακάμπτονται σε σημαντικό βαθμό τα παραδοσιακά μέτρα πρόληψης της απάτης, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους λόγους αύξησης των περιστατικών απάτης, όπως έχει επισημάνει και η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (European Banking Authority – EBA).
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι το επιπλέον μέτρο ασφάλειας της επαλήθευσης του δικαιούχου της άμεσης πληρωμής (Verification of Payee – VoP) που ορίζεται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/886 δεν είχε τεθεί σε ισχύ έως τον Σεπτέμβριο του 2025, γεγονός που ενδεχομένως συνέβαλε στην αύξηση των περιστατικών απάτης.
Η περαιτέρω ανάλυση των περιστατικών απάτης φανερώνει ότι η πλειονότητα των τεχνικών διενέργειας απάτης στις ηλεκτρονικές συναλλαγές μεταφοράς πιστώσεων αφορά (α) κατά 64% τη μέθοδο της έκδοσης εντολής πληρωμής από τον δράστη της απάτης και (β) κατά 36% τη μέθοδο της χειραγώγησης του πληρωτή από τον δράστη της απάτης.
Βάσει της πρώτης μεθόδου, ο δράστης της απάτης εκδίδει πλαστή εντολή πληρωμής αφού αποκτήσει τα ευαίσθητα δεδομένα πληρωμής του πληρωτή ή του δικαιούχου με δόλια μέσα, ενώ βάσει της δεύτερης μεθόδου, ο πληρωτής παρέχει καλή τη πίστει τη συγκατάθεσή του στην εκτέλεση εντολής πληρωμής προς λογαριασμό πληρωμών τρίτου θεωρώντας ότι ανήκει σε νόμιμο δικαιούχο.
