Ο Ζόραν Μαμντάνι δεν άφησε κανένα περιθώριο παρερμηνείας. Στην παγωμένη τελετή ορκωμοσίας του στα σκαλιά του Δημαρχείου της Νέας Υόρκης, ο νέος δήμαρχος ξεκαθάρισε ότι σκοπεύει να κυβερνήσει ως δημοκρατικός σοσιαλιστής, απορρίπτοντας εκ προοιμίου την ιδέα ότι η ανάληψη της εξουσίας θα τον οδηγούσε σε πολιτική «μετριοπάθεια».
«Εξελέγην ως δημοκρατικός σοσιαλιστής και θα κυβερνήσω ως δημοκρατικός σοσιαλιστής», δήλωσε σε μια ομιλία διάρκειας περίπου 30 λεπτών, μπροστά σε υποστηρικτές, αιρετούς και δημοσιογράφους, υπό πολικές θερμοκρασίες. «Δεν πρόκειται να εγκαταλείψω τις αρχές μου από φόβο μήπως χαρακτηριστώ ριζοσπαστικός».
Η σχεδόν δίωρη τελετή είχε έντονο πολιτικό συμβολισμό. Στο πλευρό του Μαμντάνι βρέθηκαν δύο από τις πιο εμβληματικές μορφές της αμερικανικής προοδευτικής πτέρυγας, η βουλευτής Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ και ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς, καθώς και η γενική εισαγγελέας της Νέας Υόρκης Λετίσια Τζέιμς, συχνός στόχος επιθέσεων του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Το μήνυμα ήταν σαφές: η μεγαλύτερη πόλη της χώρας δηλώνει έτοιμη να λειτουργήσει ως θεσμικό αντίβαρο στον Λευκό Οίκο.
Ο 34χρονος δήμαρχος επανέλαβε βασικές δεσμεύσεις της προεκλογικής του εκστρατείας: δωρεάν παιδική φροντίδα, δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες με λεωφορείο και πάγωμα ενοικίων για τα διαμερίσματα με καθεστώς ενοικιοστασίου. «Δεν πρόκειται απλώς για το κόστος που καταργούμε, αλλά για τις ζωές που απελευθερώνουμε», είπε. «Για πολύ καιρό, η ελευθερία στη Νέα Υόρκη ανήκε μόνο σε όσους μπορούσαν να την αγοράσουν».
Ο Μαμντάνι ανέλαβε επίσημα τα καθήκοντά του τα μεσάνυχτα της 1ης Ιανουαρίου, σε έναν εγκαταλελειμμένο σταθμό του μετρό, μια σκηνοθετημένη κίνηση με σαφή συμβολισμό ρήξης με το παρελθόν. Είναι ο πρώτος δήμαρχος νοτιοασιατικής καταγωγής, ο πρώτος μουσουλμάνος δήμαρχος και ο νεότερος δήμαρχος της Νέας Υόρκης εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.
Η πολυπολιτισμικότητα της πόλης βρέθηκε στο επίκεντρο των ομιλιών, με σαφείς αιχμές κατά των πολιτικών απελάσεων της κυβέρνησης Τραμπ. Ο Μαμντάνι δεσμεύθηκε να προστατεύσει τις κοινότητες μεταναστών και μίλησε για μια ατζέντα «ασφάλειας, προσιτότητας και αφθονίας», αναφερόμενος επανειλημμένα στις γειτονιές της πόλης όπου συνυπάρχουν διαφορετικές γλώσσες και θρησκείες.
Ο Μπέρνι Σάντερς χαρακτήρισε την εκλογή Μαμντάνι προϊόν ενός «εξεγερσιακού» κινήματος βάσης και κάλεσε ανοιχτά σε υψηλότερη φορολόγηση των πλουσίων και των μεγάλων επιχειρήσεων. «Η τάξη των δισεκατομμυριούχων πρέπει να καταλάβει ότι δεν μπορεί να τα έχει όλα», είπε.
Η άνοδος του Μαμντάνι θεωρείται από πολλούς πολιτικό σοκ. Όταν ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του στα τέλη του 2024, ήταν σχεδόν άγνωστος. Ωστόσο, αξιοποίησε με επιτυχία τα social media και ένα εκτεταμένο δίκτυο grassroots χρηματοδότησης, ανατρέποντας όλα τα προγνωστικά. Κέρδισε τον πρώην κυβερνήτη Άντριου Κουόμο τόσο στις προκριματικές, όσο και στις γενικές εκλογές, σε μια από τις πιο ανταγωνιστικές δημαρχιακές αναμετρήσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Οι προκλήσεις, ωστόσο, είναι τεράστιες. Ο Μαμντάνι αναλαμβάνει τη διοίκηση μιας πόλης με προϋπολογισμό περίπου 116 δισ. δολάρια, ενώ το φιλόδοξο πρόγραμμα καθολικής παιδικής φροντίδας εκτιμάται ότι θα κοστίζει έως 6 δισ. δολάρια ετησίως, χρήματα που προϋποθέτουν φορολογικές αυξήσεις και πολιτική συναίνεση στο Όλμπανι.
Παράλληλα, το πάγωμα των ενοικίων σκοντάφτει σε θεσμικά εμπόδια και σε ένα διοικητικό συμβούλιο που δεν ελέγχεται από τον ίδιο.
Όπως σημειώνουν αναλυτές, ο νέος δήμαρχος θα χρειαστεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη ριζοσπαστική ατζέντα και στους περιορισμούς της τοπικής εξουσίας.
Όμως το πολιτικό μήνυμα της ορκωμοσίας του ήταν ξεκάθαρο: ο Ζόραν Μαμντάνι δεν σκοπεύει να υποχωρήσει. Και η Νέα Υόρκη μπαίνει σε μια νέα, πιο συγκρουσιακή φάση με την ομοσπονδιακή εξουσία.
