Η ελληνική αμυντική βιομηχανία δεν βρίσκεται απλώς σε φάση αναδιάταξης· βρίσκεται μπροστά σε μια δομική αλλαγή που αντικατοπτρίζει τη μετάβαση της άμυνας διεθνώς.
Τα τελευταία χρόνια διαμορφώνεται καθαρά ένας διπλός άξονας ανάπτυξης: από τη μία η βαριά βιομηχανική παραγωγή και υποστήριξη υλικού και από την άλλη η τεχνολογία, τα δεδομένα και τα δίκτυα.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποιος άξονας θα επικρατήσει, αλλά αν η Ελλάδα θα καταφέρει να τους ενώσει σε ένα συνεκτικό, βιώσιμο οικοσύστημα με πραγματικό εγχώριο αποτύπωμα.
Δύο άξονες, μία αγορά που αλλάζει
Ο πρώτος άξονας αφορά το «χειροπιαστό» κομμάτι της άμυνας: πυρομαχικά, οχήματα, συντηρήσεις, επισκευές και αναβαθμίσεις πλατφορμών. Είναι η βιομηχανική ραχοκοκαλιά που καθορίζει την αυτάρκεια και την αντοχή σε περιόδους κρίσης.
Ο δεύτερος άξονας αφορά την τεχνολογία: αισθητήρες, ηλεκτρονικά, λογισμικό, δικτυοκεντρικές εφαρμογές, UAV και anti-drone λύσεις, C4I και διαλειτουργικότητα. Πρόκειται για το πεδίο όπου πλέον κρίνεται η υπεροχή στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον.
Σε αυτό το δίπολο, κράτος και αγορά επιχειρούν να αυξήσουν την εγχώρια συμμετοχή στα εξοπλιστικά και τις συμπαραγωγές, ώστε μέρος της προστιθέμενης αξίας, της τεχνογνωσίας και της απασχόλησης να παραμένει εντός Ελλάδας.
Το «παράθυρο» των εξοπλισμών και η προειδοποίηση
Ο νέος κύκλος εξοπλισμών και οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας, αλλά όχι χωρίς ημερομηνία λήξης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος έχει επισημάνει ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να λειτουργεί ως «απλός χρηματοδότης» εξοπλιστικών προγραμμάτων, χωρίς ουσιαστική βιομηχανική συμμετοχή.
Η εμπειρία του παρελθόντος είναι σαφής: μεγάλα προγράμματα με ελάχιστο εγχώριο έργο, περιορισμένη μεταφορά τεχνογνωσίας και την εγχώρια αλυσίδα αξίας εκτός κάδρου. Το ζητούμενο πλέον είναι η αξία να «περνά» στην ελληνική παραγωγή και να μην εξανεμίζεται στο εξωτερικό.
Η βαριά βιομηχανία ως θεμέλιο αυτάρκειας
Τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ) παραμένουν βασικός πυλώνας στα πυρομαχικά και στη συναφή υποστήριξη. Σε περιόδους αυξημένης ζήτησης, η δυνατότητα αναπλήρωσης αποθεμάτων μετατρέπεται από λογιστικό μέγεθος σε ζήτημα επιχειρησιακής αντοχής.
Η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) αποτελεί το κρίσιμο κέντρο συντηρήσεων και αναβαθμίσεων αεροπορικών μέσων, με άμεση επίδραση στις διαθεσιμότητες. Στη χερσαία διάσταση, η ΕΛΒΟ συνδέεται με τα στρατιωτικά και ειδικά οχήματα, δηλαδή με τη μακροχρόνια υποστήριξη του στόλου του Στρατού Ξηράς και των σωμάτων ασφαλείας.
Νέοι παίκτες και βιομηχανική κλίμακα
Το τοπίο δεν περιορίζεται στους παραδοσιακούς πυλώνες. Η METLEN Energy & Metals, μέσω της δραστηριότητας M Technologies, αναπτύσσει παραγωγικές δυνατότητες με αμυντικό αποτύπωμα, αξιοποιώντας βαριά βιομηχανική υποδομή.
Ο κόμβος στον Βόλο λειτουργεί ως παράδειγμα σύνδεσης μεγάλων ομίλων με ευρωπαϊκά και συμμαχικά προγράμματα.
Η είσοδος τέτοιων παικτών αυξάνει την κλίμακα και την οργανωτική δυνατότητα, αλλά ταυτόχρονα ανεβάζει τον πήχη: η βιομηχανική συμμετοχή απαιτεί συνέχεια, προβλεψιμότητα και σταθερό πρόγραμμα.
Τεχνολογία: Εκεί που κρίνεται το παιχνίδι
Στον δεύτερο άξονα, η τεχνολογία ανατρέπει τις ισορροπίες. Η πληροφορία και η διασύνδεση μετρούν όσο και το ίδιο το υλικό.
Η INTRACOM DEFENSE (IDE) δραστηριοποιείται στα αμυντικά ηλεκτρονικά και τις επικοινωνίες, λειτουργώντας ως κόμβος ολοκλήρωσης.
Η SCYTALYS καλύπτει τον χώρο των C4I και της διαχείρισης επιχειρησιακής εικόνας.
Η THEON και η MILTECH κινούνται στα ηλεκτρο-οπτικά, τη νυχτερινή όραση και τη θερμική απεικόνιση, τεχνολογίες που έχουν γίνει πλέον βασικές.
Η Prisma Electronics γεφυρώνει επιχειρησιακές ανάγκες με ICT λύσεις.
Συνεργατικότητα αντί κατακερματισμού
Ο επικεφαλής της THEON, Κριστιάν Χατζημηνάς, έχει μιλήσει ανοιχτά για τη δημιουργία ενός «νέου οικοσυστήματος» με έμφαση στη συνεργασία. Στο αφήγημα αυτό εντάσσονται από μεγάλοι όμιλοι και ναυπηγεία μέχρι εξαγωγικές βιομηχανίες όπως η Siamidis, με ισχυρό ανεκτέλεστο και εξωστρέφεια.
Η λογική είναι σαφής: κοινές εμφανίσεις προς διεθνείς οίκους, ολοκληρωμένα πακέτα υποκατασκευαστικού έργου και όχι αποσπασματικές ικανότητες. Οχήματα με ηλεκτροοπτικά, ναυπηγικά έργα με ενσωματωμένο λογισμικό και αισθητήρες – όχι «μονάδες» που δεν κουμπώνουν μεταξύ τους.
Τα ναυπηγεία επιστρέφουν στο παιχνίδι
Σκαραμαγκάς, Ελευσίνα, Σύρος και Σαλαμίνα επανέρχονται στο επίκεντρο. Η σημασία τους δεν περιορίζεται στις επισκευές, αλλά επεκτείνεται στη δυνατότητα συμπαραγωγών, αναβαθμίσεων και υποκατασκευών.
Σε μια περίοδο όπου η ναυτική ισχύς αναβαθμίζεται, η ύπαρξη εγχώριας ναυπηγικής βάσης λειτουργεί και ως διαπραγματευτικό εργαλείο. Το κρίσιμο ζητούμενο, όμως, είναι η συνέχεια: σταθερές παραγγελίες, πιστοποιήσεις και προβλεψιμότητα.
Η γκρίζα ζώνη όπου όλα συναντιούνται
UAV, anti-drone, επιτήρηση συνόρων και θαλάσσια επιτήρηση αποτελούν το σημείο σύγκλισης βιομηχανίας και τεχνολογίας. Χωρίς αισθητήρες, λογισμικό και δικτύωση, καμία πλατφόρμα δεν έχει αξία. Ο σύγχρονος πόλεμος είναι πόλεμος δεδομένων.
Το πραγματικό διακύβευμα
Ο νέος χάρτης της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας δεν μπορεί να στηριχθεί σε αποσπασματικές κινήσεις. Το στοίχημα είναι διπλό: σταθερότητα προγραμμάτων για να στηριχθούν επενδύσεις και μετατροπή της τεχνολογικής εξειδίκευσης σε διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα.
Αν αυτό δεν συμβεί, η χώρα θα μείνει στις δηλώσεις. Αν συμβεί, το εγχώριο αποτύπωμα θα πάψει να είναι ποσοστό σε σύμβαση και θα γίνει πραγματική βιομηχανική επιστροφή.
