Οι επιχειρήσεις, οι ασφαλιστικές εταιρείες, οι τράπεζες και οι επενδυτές δεν αντιμετωπίζουν πλέον τα ακραία καιρικά φαινόμενα ως σπάνιες διαταραχές με σύντομη επίδραση, αλλά ως παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν μόνιμα την αξία περιουσιακών στοιχείων, τη λειτουργία εγκαταστάσεων, την αξιοπιστία εφοδιαστικών αλυσίδων και τελικά την κερδοφορία. Ο καιρός έχει αποκτήσει οικονομικό τίμημα.
Η αλλαγή αυτή δεν προκύπτει από θεωρητικά σενάρια, αλλά από τις ίδιες τις απώλειες που καταγράφονται κάθε χρόνο.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, οι οικονομικές ζημιές από ακραία καιρικά και κλιματικά φαινόμενα στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, με τις πλημμύρες, τις ξηρασίες και τα ακραία θερμικά κύματα να αποτελούν τις κυριότερες πηγές κινδύνου για τις οικονομίες των κρατών-μελών.
Στην Ελλάδα, οι καταστροφικές πλημμύρες στη Θεσσαλία το 2023 και οι διαδοχικοί θερινοί καύσωνες λειτούργησαν ως υπενθύμιση, ότι η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί μελλοντικό ενδεχόμενο, αλλά επιχειρηματική πραγματικότητα.
Από το περιβάλλον στους ισολογισμούς
Η πιο σημαντική αλλαγή των τελευταίων ετών είναι ότι οι κλιματικοί κίνδυνοι μεταφέρονται από τα τμήματα βιωσιμότητας στα οικονομικά τμήματα των επιχειρήσεων.
Ένας καύσωνας δεν αφορά μόνο τις θερμοκρασίες. Μπορεί να αυξήσει δραματικά το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, να μειώσει την παραγωγικότητα εργαζομένων, να προκαλέσει προβλήματα σε εγκαταστάσεις ή να επιβαρύνει κρίσιμες υποδομές.
Μια πλημμύρα δεν αφορά μόνο τις υλικές ζημιές. Μπορεί να διακόψει τη λειτουργία εργοστασίων, να μπλοκάρει μεταφορικές αρτηρίες, να καταστρέψει αποθέματα ή να επηρεάσει προμηθευτές σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές.
Αυτού του είδους οι κίνδυνοι περιγράφονται πλέον όλο και συχνότερα ως «φυσικοί κλιματικοί κίνδυνοι» και αποτελούν βασικό αντικείμενο ανάλυσης από επενδυτές, τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει επανειλημμένα τονίσει ότι οι φυσικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή μπορούν να επηρεάσουν την αξία εξασφαλίσεων, την πιστοληπτική ικανότητα επιχειρήσεων και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Αυτό εξηγεί γιατί οι επιχειρήσεις καλούνται πλέον να χαρτογραφήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις φυσικές τους εκθέσεις:
- Πού βρίσκονται οι εγκαταστάσεις τους;
- Πόσο ευάλωτες είναι σε πλημμύρες;
- Πώς επηρεάζονται από παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας;
- Ποια τμήματα της παραγωγής εξαρτώνται από περιοχές υψηλού κλιματικού κινδύνου;
Πριν από λίγα χρόνια, τέτοιου είδους ερωτήματα θεωρούνταν ασκήσεις εξειδικευμένων σεναρίων. Σήμερα αρχίζουν να επηρεάζουν πραγματικές επενδυτικές αποφάσεις.
Η νέα πραγματικότητα των ασφαλίσεων
Η αλλαγή είναι ορατή στην ασφαλιστική αγορά περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο τομέα. Οι ασφαλιστικές εταιρείες διεθνώς αντιμετωπίζουν όλο και μεγαλύτερο κόστος από φυσικές καταστροφές. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Swiss Re, οι ασφαλισμένες ζημιές από φυσικές καταστροφές παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας συστηματικά τα 100 δισ. δολάρια ετησίως τα τελευταία χρόνια.
Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει σταδιακά και το κόστος κάλυψης για επιχειρήσεις. Σε ορισμένες αγορές, οι ασφαλιστές αυξάνουν ασφάλιστρα, περιορίζουν καλύψεις ή ζητούν πιο λεπτομερή στοιχεία για τους φυσικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει μια επιχείρηση πριν αναλάβουν ασφαλιστική έκθεση.
Το φαινόμενο δεν έχει ακόμη λάβει τις ίδιες διαστάσεις στην Ελλάδα όπως σε περιοχές των ΗΠΑ ή της Αυστραλίας, όμως η κατεύθυνση είναι σαφής. Η ανθεκτικότητα μιας εγκατάστασης αρχίζει να αποκτά οικονομική αξία.
Οι επιχειρήσεις που μπορούν να αποδείξουν ότι διαθέτουν σχέδια αντιμετώπισης κινδύνων, προστασία υποδομών και μηχανισμούς επιχειρησιακής συνέχειας ενδέχεται να βρίσκονται σε πλεονεκτικότερη θέση τα επόμενα χρόνια.
Όταν το πρόβλημα βρίσκεται αλλού
Η μεγαλύτερη πρόκληση για πολλές επιχειρήσεις δεν βρίσκεται καν στις δικές τους εγκαταστάσεις, αλλά στους προμηθευτές τους. Η πανδημία αποκάλυψε πόσο εύθραυστες μπορούν να γίνουν οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Η κλιματική αλλαγή προσθέτει πλέον έναν νέο παράγοντα αβεβαιότητας.
Μια ξηρασία μπορεί να επηρεάσει την αγροτική παραγωγή μιας χώρας. Ένας τυφώνας μπορεί να διακόψει τη λειτουργία λιμανιών. Μια πλημμύρα μπορεί να παραλύσει βιομηχανικές περιοχές που τροφοδοτούν ολόκληρους παραγωγικούς κλάδους.
Για πολλές επιχειρήσεις, οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι δεν βρίσκονται πλέον μέσα στα όρια του εργοστασίου ή των γραφείων τους, αλλά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, σε κρίκους της αλυσίδας που μέχρι πρότινος θεωρούνταν δεδομένοι.
Γι’ αυτό και οι νέες προσεγγίσεις ESG δίνουν όλο και μεγαλύτερη έμφαση στην ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών δικτύων και στη χαρτογράφηση κινδύνων σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας.
Η νέα οικονομία της ανθεκτικότητας
Μέχρι αρκετά πρόσφατα, οι επενδύσεις σε αντιπλημμυρική προστασία, ενεργειακή θωράκιση ή σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας αντιμετωπίζονταν συχνά ως πρόσθετο κόστος.
Σήμερα, οι επενδυτές, οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές εταιρείες προσπαθούν να εκτιμήσουν ποιες επιχειρήσεις είναι καλύτερα προετοιμασμένες για έναν κόσμο με μεγαλύτερη κλιματική μεταβλητότητα. Η ικανότητα προσαρμογής μετατρέπεται σταδιακά σε παράγοντα ανταγωνιστικότητας.
Πέρα από τη μείωση των εκπομπών ή την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων, η νέα εποχή του ESG αφορά πλέον και τη δυνατότητα μιας επιχείρησης να συνεχίσει να λειτουργεί, να παράγει και να αναπτύσσεται, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου τα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι πλέον ο κανόνας και όχι εξαίρεση. Αποτελούν μέρος του επιχειρηματικού σχεδιασμού.
Ο καιρός εμφανίζεται πια και στους εταιρικούς ισολογισμούς.
