Ως μια βαθιά χρόνια απειλή για την οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα αναδεικνύονται οι επαναλαμβανόμενες φυσικές καταστροφές, όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Σύμφωνα με την επικεφαλής του Κέντρου Κλιματικής Αλλαγής της ΕΚΤ, Ειρήνη Χέμεσκερκ, οι διαδοχικές πιέσεις από πλημμύρες, πυρκαγιές, ξηρασίες και ακραίες θερμοκρασίες δημιουργούν ένα συστημικό «αποτύπωμα». Η συχνότητα των φαινομένων αυτών καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την προσαρμογή για επιχειρήσεις, νοικοκυριά και κυβερνήσεις, προκαλώντας δευτερογενείς διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και περιορισμό στην παραγωγικότητα των εργαζομένων.
Η εξέλιξη αυτή τρέχει πλέον ταχύτερα από ό,τι προέβλεπαν τα επιστημονικά μοντέλα, με την ίδια να παραδέχεται χαρακτηριστικά ότι η ταχύτητα των αλλαγών ξεπέρασε τις αρχικές εκτιμήσεις. Η καθυστέρηση στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου διογκώνει τις οικονομικές συνέπειες, την ώρα που η υπέρβαση των κρίσιμων ορίων υπερθέρμανσης του πλανήτη καθίσταται πιθανή. Η ταχύτητα της ενεργειακής μετάβασης παραμένει πολιτική απόφαση, ωστόσο οι κεντρικές τράπεζες καλούνται να περιορίσουν τις διαρροές κινδύνου στο τραπεζικό σύστημα.
Η στάση των αγορών και η ανεπαρκής τιμολόγηση του κινδύνου
Στη διεθνή επενδυτική σκηνή, η συζήτηση γύρω από τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην αξία των περιουσιακών στοιχείων εντείνεται. Παρά ταύτα, στελέχη της BlackRock υπογραμμίζουν ότι οι αγορές δεν έχουν ακόμη ενσωματώσει πλήρως αυτούς τους παράγοντες στις αποτιμήσεις τους. Η διαχείριση μιας ξαφνικής φυσικής καταστροφής διαφέρει ριζικά από τη σταδιακή διάβρωση των οικονομικών συνθηκών που επιφέρει η κλιματική αλλαγή.
Ήδη, οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει σοβιετικές πιέσεις στην ανάπτυξή της εξαιτίας των καιρικών ακροτήτων. Η εστίαση αποκλειστικά σε μεμονωμένα γεγονότα κινδυνεύει να συγκαλύψει τη συνολική ζημιά σε παραγωγή, υποδομές και επενδυτικές αποφάσεις.
Τα νέα χρηματοπιστωτικά εργαλεία και οι εγγυήσεις της ΕΚΤ
Για να θωρακίσει το σύστημα, η ΕΚΤ προχωρά σταδιακά σε προσαρμογές, ενσωματώνοντας τους κλιματικούς κινδύνους στα λειτουργικά της εργαλεία. Συγκεκριμένα, εφαρμόζει αποκλίσεις και μειώσεις στις αξίες των εγγυήσεων (haircuts) που χρησιμοποιούν τα πιστωτικά ιδρύματα για να αντλούν ρευστότητα. Οι μειώσεις αυτές φτάνουν έως και το 5% για περιουσιακά στοιχεία που εκτίθενται σε κινδύνους μετάβασης προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Η διαδικασία ξεκίνησε από τα ομόλογα, επεκτείνεται στις πιστωτικές απαιτήσεις από το επόμενο έτος, ενώ στο μέλλον σχεδιάζεται να εξεταστούν αντίστοιχα μέτρα και για τους φυσικούς κινδύνους. «Αν έχουμε περισσότερα και καλύτερα δεδομένα, θα επανεκτιμήσουμε την κατάσταση», τόνισε η Χέμεσκερκ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη διαρκούς εξέλιξης των πολιτικών προστασίας.
