Μετά από μια μακρά περίοδο ελιγμών, η γερμανική κυβέρνηση εμφανίζεται πλέον πιο διαλλακτική απέναντι στο ενδεχόμενο ανάληψης της Commerzbank από την ιταλική UniCredit και τον Διευθύνοντα Σύμβουλό της, Αντρέα Ορσέλ. Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης, παρακινώντας κι άλλα ευρωπαϊκά κράτη, καθώς και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, να προχωρήσουν στην περαιτέρω τραπεζική ενοποίηση της γηραιάς ηπείρου.
Μέχρι πρότινος, το Βερολίνο πρόβαλλε ισχυρή αντίσταση στην εξαγορά της τρίτης μεγαλύτερης τράπεζας της χώρας, αντιμετωπίζοντας την πρωτοβουλία της UniCredit ως εχθρική. Ωστόσο, η πρόσκληση που απηύθυνε ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Λαρς Κλινγκμπέιλ, για συνάντηση με τον Ορσέλ, σηματοδοτεί τη σαφέστερη ένδειξη ότι η κυβέρνηση προτίθεται πλέον να διαπραγματευτεί.
Η γερμανική υποχώρηση ενισχύθηκε από το γεγονός ότι ο ιταλικός όμιλος κατάφερε τον Ιούλιο να συγκεντρώσει ποσοστό λίγο κάτω από το 50%, εξασφαλίζοντας έτσι τη δυνατότητα να επηρεάζει τις αποφάσεις των μετόχων, περιλαμβανομένου του διορισμού μελών στο διοικητικό συμβούλιο.
Πίεση για δημιουργία ευρωπαϊκών κολοσσών
Η πιθανή σύμπραξη των δύο τραπεζών αναμένεται να αλλάξει τις ισορροπίες στον ευρωπαϊκό τραπεζικό χάρτη.
Η πιθανή συμφωνία μεταξύ της UniCredit και της Commerzbank δημιουργεί τη βάση για έναν πανευρωπαϊκό πρωταθλητή, επομένως είναι αναμφισβήτητο ότι θα ασκήσει πίεση στους ομολόγους της να επιδιώξουν περαιτέρω κλιμάκωση.
Οι υποστηρικτές της ενοποίησης επισημαίνουν ότι τα μεγαλύτερα τραπεζικά σχήματα διαθέτουν την απαιτούμενη κεφαλαιακή επάρκεια για να απορροφήσουν το αυξανόμενο τεχνολογικό και κανονιστικό κόστος.
Τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τάσσονται υπέρ των διασυνοριακών συγχωνεύσεων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη δημιουργίας τραπεζών που θα μπορούν να ανταγωνιστούν τους αμερικανικούς κολοσσούς. Ενδεικτικά, η JPMorgan, η μεγαλύτερη αμερικανική τράπεζα σε κεφαλαιοποίηση, διαθέτει χρηματιστηριακή αξία παραπλήσια με το άθροισμα των πέντε μεγαλύτερων τραπεζών της Ευρώπης μαζί (όπως οι BNP Paribas, HSBC και Santander).
Η στάση των κρατών και το στοίχημα της Τραπεζικής Ένωσης
Επειδή οι εθνικές κυβερνήσεις στην ΕΕ εμφανίζονται παραδοσιακά διστακτικές στο να ενθαρρύνουν διασυνοριακά deals, η στροφή της Γερμανίας κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική. Αναλυτές και στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η μεταστροφή αυτή μπορεί να πυροδοτήσει αντίστοιχες πρωτοβουλίες για ευρύτερη ενοποίηση από χώρες όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και τα κράτη της Σκανδιναβίας.
Την ίδια στιγμή, η Κομισιόν προωθεί τη βαθύτερη ενοποίηση της ενιαίας αγοράς και την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης. Αν και τα τραπεζικά στελέχη θεωρούν την εξέλιξη αυτή απαραίτητη προϋπόθεση για την ουσιαστική διασυνοριακή δραστηριότητα, οι λεπτομέρειες παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
Κατά κάποιο τρόπο, οι τράπεζες περίμεναν την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης για να προχωρήσουν σε μεγαλύτερη ενοποίηση, αλλά φαίνεται ότι ισχύει το αντίστροφο.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, η πρακτική εφαρμογή στην αγορά ενδέχεται τελικά να προηγηθεί και να επιταχύνει τις πολιτικές αποφάσεις για την ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου.
Τα δομικά εμπόδια και τα τοπικά συμφέροντα
Παρά τη θετική δυναμική, η πορεία προς τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις παραμένει ακανθώδης. Η περίπτωση της UniCredit και της Commerzbank θεωρείται ιδιαίτερη, καθώς η ιταλική τράπεζα διαθέτει ήδη ισχυρή παρουσία στη Γερμανία μέσω της HypoVereinsbank, γεγονός που της επιτρέπει να αντλήσει σημαντικές τοπικές συνέργειες.
Αντίθετα, σε άλλες περιπτώσεις όπου οι τράπεζες διατηρούν διαφορετικές τεχνολογικές και λειτουργικές πλατφόρμες ανά χώρα, η εξαγωγή συνεργειών καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη. Οι διασυνοριακές συμφωνίες θα προχωρούν μόνο όπου υπάρχει σαφής δημιουργία αξίας και οφέλη κλίμακας.
Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διστάζουν να απωλέσουν τον έλεγχο των εθνικών τραπεζικών συστημάτων, καθώς οι ίδιες καλούνται να διαχειριστούν το κόστος σε περίπτωση τραπεζικής αστοχίας:
-
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αμφισβητήσει τη χρήση των «χρυσών» δικαιωμάτων από την Ιταλία, τα οποία επηρέασαν την προσφορά της UniCredit για την Banco BPM.
-
Αντίστοιχες ενστάσεις εκφράστηκαν για τις προσπάθειες της Μαδρίτης να μπλοκάρει την πρόταση ύψους 16 δισ. ευρώ της BBVA για τη Sabadell, μια συμφωνία που τελικά δεν τελεσφόρησε.
Η επόμενη μέρα για το τραπεζικό τοπίο
Στην περίπτωση της Γερμανίας, το Βερολίνο φαίνεται να συνειδητοποιεί ότι η πρωτοβουλία της UniCredit δύσκολα μπορεί να ανακοπεί. Ως εκ τούτου, επιλέγει τη συμμετοχή στις συζητήσεις προκειμένου να διαμορφώσει το τελικό αποτέλεσμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα κράτη θα σταματήσουν να υπερασπίζονται τα εθνικά τους συμφέροντα.
Μια τυχόν συγχώνευση UniCredit και Commerzbank θα δημιουργήσει έναν τραπεζικό γίγαντα με ενεργητικό που θα ξεπερνά τα 1,3 τρισ. ευρώ. Παρότι το μέγεθος αυτό παραμένει μικρότερο από εκείνο ομίλων όπως η BNP Paribas ή η HSBC, η συμφωνία αναμένεται να αποτελέσει το οδηγό μοντέλο που θα διαμορφώσει τις μελλοντικές κινήσεις στον ευρωπαϊκό κλάδο.
