Σε χρόνια πολυπαραγοντική νόσο που εκδηλώνεται με σοβαρές επιπτώσεις ήδη από τη σχολική ηλικία εξελίσσεται η παιδική και εφηβική παχυσαρκία. Με αφορμή τις πρόσφατες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής απευθύνει έκκληση για έγκαιρη διάγνωση, εξατομικευμένη θεραπεία και μακροχρόνια υποστήριξη των οικογενειών, τονίζοντας ότι η αντιμετώπιση δεν επιδέχεται αναβολή.
Ανησυχητικά τα ευρήματα για τα ελληνόπουλα
Τα δεδομένα από πρόσφατες ερευνες αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος στην Ελλάδα μέσα από διαφορετικές ηλικιακές ομάδες και μεθοδολογίες:
-
Ηλικίες 7 ετών (Πρωτοβουλία COSI/ΠΟΥ 2022-2024): Το 37% των παιδιών στην Ελλάδα παρουσιάζει αυξημένο βάρος ή παχυσαρκία, με το 18% να κατατάσσεται ειδικά στην κατηγορία της παχυσαρκίας. Τα αντίστοιχα μέσα ευρωπαϊκά ποσοστά για ηλικίες 7-9 ετών κινούνται στο 25% και 11%.
-
Έφηβοι 11-15 ετών (Έρευνα HBSC/ΕΠΙΨΥ 2022): Το 22,2% των μαθητών είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι (βάσει αυτοαναφορών), καταγράφοντας άνοδο από το 19% που βρισκόταν το 2018.
-
Ηλικίες 15-17 ετών (Έρευνα Υπ. Υγείας/UNICEF 2024): Μόλις το 20,6% των εφήβων γυμνάζεται καθημερινά για τουλάχιστον μία ώρα, ενώ ο εξωσχολικός χρόνος μπροστά σε οθόνες φτάνει κατά μέσο όρο τις τρεις ώρες την ημέρα.
Οργανικές επιπλοκές πριν την ενηλικίωση
Οι παιδίατροι προειδοποιούν ότι οι βλάβες στην υγεία ενδέχεται να αναπτύσσονται «σιωπηλά», χωρίς εμφανή συμπτώματα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο προδιαβήτης και ο διαβήτης τύπου 2 λόγω αύξησης της αντιστάσεως στην ινσουλίνη, η υπερτάση και οι διαταραχές λιπιδίων που επιβαρύνουν το καρδιαγγειακό σύστημα, καθώς και η λιπώδης νόσος του ήπατος που μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή.
Παράλληλα, συχνά παρατηρούνται αποφρακτική υπνική άπνοια (με ροχαλητό, διακοπές αναπνοής και ημερήσια υπνηλία), μυοσκελετικά προβλήματα που δυσκολεύουν την κίνηση, αλλά και διαταραχές περιόδου ή σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών στις έφηβες.
Μακροπρόθεσμα, η παχυσαρκία στην παιδική ηλικία αυξάνει την πιθανότητα εμφανίσεως καρδιαγγειακών νοσημάτων και μορφών καρκίνου στην ενηλικίωση (όπως του μαστού, του παχέος εντέρου, του ήπατος, του παγκρέατος, του ενδομητρίου και των νεφρών).
Το ψυχολογικό βάρος και ο κίνδυνος στιγματισμού
Πέρα από τη σωματική υγεία, τα πειράγματα, ο σχολικός εκφοβισμός και η κοινωνική περιθωριοποίηση λόγω βάρους προκαλούν αισθήματα ντροπής και απομόνωσης. Ο στιγματισμός αυτός συχνά επιδεινώνει τη σχέση του παιδιού με το φαγητό και το απομακρύνει από τη σωματική άσκηση ή την αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.
Η Ένωση υπογραμμίζει ότι η ενοχοποίηση παιδιών και γονέων είναι επιζήμια. Η διαχείριση απαιτεί κατανόηση των πολυπαραγοντικών αιτίων, όπως η κληρονομικότητα, οι βιολογικοί μηχανισμοί πείνας, η ποιότητα του ύπνου, το άγχος και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες.
Ο κομβικός ρόλος του παιδιάτρου και οι θεραπευτικές επιλογές
Ο παιδίατρος αποτελεί το σταθερό σημείο αναφοράς για τη συστηματική παρακολούθηση των καμπυλών ανάπτυξης, του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και της πιεστικής μέτρησης. Σε παιδιά που βρίσκονται σε ανάπτυξη, αρχικός στόχος μπορεί να είναι η σταθεροποίηση του βάρους ενώ αυξάνεται το ύψος, ενώ σε σοβαρότερες περιπτώσεις κρίνεται απαραίτητη η συνδρομή εξειδικευμένης διεπιστημονικής ομάδας.
Η θεραπευτική προσέγγιση βασίζεται σε πρακτικές οικογενειακές αλλαγές:
-
Αντικατάσταση ζαχαρούχων ροφημάτων με νερό και καθιέρωση τακτικών γευμάτων.
-
Οικογενειακά γεύματα στο τραπέζι χωρίς την παρουσία οθονών.
-
Εξασφάλιση επαρκούς ύπνου και ευχάριστης σωματικής δραστηριότητας.
Για ηλικίες 5-17 ετών, ο ΠΟΥ συνιστά τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης άσκησης ημερησίως (όπως περπάτημα, ποδήλατο, χορός, παιχνίδι). Σε επιλεγμένα περιστατικά, η αγωγή μπορεί να ενισχυθεί με εγκεκριμένη φαρμακοθεραπεία υπό στενή παρακολούθηση, ενώ σε βαριές μορφές εξετάζεται η χειρουργική αντιμετώπιση.
Η ανάγκη για συλλογική δράση
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επισημαίνει την ανάγκη για συντονισμένη δράση μεταξύ Πολιτείας, σχολικών μονάδων και φορέων υγείας.
Παράλληλα, τονίζεται ότι η πρόσβαση σε ποιοτική διατροφή, ασφαλείς αθλητικές υποδομές και εξειδικευμένες υπηρεσίες υγείας πρέπει να παρέχεται ισότιμα σε κάθε παιδί, ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση της οικογένειάς του.
