«Τείχος» στις αυθαιρεσίες των servicers υψώνουν όλο και συχνότερα τα δικαστήρια, προστατεύοντας τους δανειολήπτες. Νέα απόφαση από το Τριμελές Εφετείο Αθηνών επιβάλλει στους servicers να προσκομίζουν όλα τα έγγραφα που αφορούν τη δανειακή σύμβαση και «δίνει γραμμή» στα δικαστήρια χαμηλότερου βαθμού για ακύρωση των διαταγών πληρωμής για οποιαδήποτε σχετική παράλειψη.
Με την υπ’ αριθμόν 5645/2025 απόφασή του, το Τριμελές Εφετείο Αθηνών (Ειδική Διαδικασία Περιουσιακών Διαφορών) προχώρησε στην ακύρωση διαταγής πληρωμής που είχε εκδοθεί από servicer, κρίνοντας ότι η παράλειψη προσκόμισης έστω και μίας ενδιάμεσης πρόσθετης πράξης της δανειακής σύμβασης καθιστά τη διαταγή πληρωμής διαδικαστικά απαράδεκτη.
Η απόφαση αυτή, η οποία δημοσιεύθηκε με επιμέλεια του δικηγόρου Πειραιώς Γεωργίου Καλτσά, αποτελεί σημαντική νομολογία αναφορικά με τις αυστηρές προϋποθέσεις έκδοσης διαταγής πληρωμής και το βάρος απόδειξης των τραπεζικών εταιρειών. Όπως τονίζουν νομικοί, οι servicers έχουν «βιομηχανοποιήσει» την έκδοση διαταγών πληρωμής, έχοντας να διαχειρισθούν τεράστιο αριθμό δανείων, με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν στα δικαστήρια ελλιπή στοιχεία.
Η τελευταία απόφαση, που εκδόθηκε από Εφετείο, καθιερώνει ένα πολύ αυστηρό πλαίσιο για την εξέταση των φακέλων που προσκομίζουν οι servicers και ανοίγει τον δρόμο για να αμφισβητηθούν από δανειολήπτες διαταγές πληρωμής.
Η αρχή της έγγραφης απόδειξης
Σύμφωνα με τα άρθρα 623 και 626 παρ. 1 και 3 του ΚΠολΔ, η έκδοση διαταγής πληρωμής αποτελεί μια διαδικασία που επιτρέπει την απόκτηση εκτελεστού τίτλου χωρίς την προηγούμενη ακρόαση του οφειλέτη. Λόγω ακριβώς αυτής της φύσης της διαδικασίας, ο νόμος θέτει ως απαράβατη προϋπόθεση την πλήρη έγγραφη απόδειξη της απαίτησης.
Ειδικότερα, πρέπει να αποδεικνύεται η απαίτηση, το ακριβές ποσό, οι τόκοι, καθώς και τα πρόσωπα του δικαιούχου και του οφειλέτη. Υποχρέωση του δικαστή είναι, εάν δεν προσκομιστούν όλα τα έγγραφα που θεμελιώνουν την απαίτηση, να απορρίψει την αίτηση (άρθρο 628 ΚΠολΔ). Αν εκδοθεί διαταγή πληρωμής παρά την έλλειψη εγγράφων, αυτή ακυρώνεται κατόπιν ανακοπής του οφειλέτη (άρθρα 632, 633 ΚΠολΔ), λόγω διαδικαστικού απαραδέκτου.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η ακύρωση σε αυτή την περίπτωση επέρχεται ανεξαρτήτως του αν η απαίτηση υφίσταται ουσιαστικά. Το δικαστήριο της ανακοπής ελέγχει το κύρος του τίτλου (της διαταγής πληρωμής) και όχι την ουσία της οφειλής. Με άλλα λόγια, ακόμη και αν το ύψος της απαίτησης δεν αμφισβητείται, η διαταγή πληρωμής μπορεί να ακυρωθεί για διαδικαστικό σφάλμα.
Το ιστορικό και η απόφαση του Εφετείου
Στην προκειμένη περίπτωση, εκδόθηκε διαταγή πληρωμής για οφειλή από στεγαστικό δάνειο σε ελβετικό φράγκο. Ωστόσο, κατά την υποβολή της αίτησης για την έκδοση της διαταγής, η τράπεζα (και εν συνεχεία η εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων) παρέλειψε να προσκομίσει μία συγκεκριμένη πρόσθετη πράξη (από 18-01-2006).
Η σημασία της παραλειφθείσας πράξης ήταν καθοριστική, καθώς με αυτήν τροποποιήθηκε το περιθώριο του επιτοκίου (από 1,9% σε 1,5%), ρυθμίστηκαν θέματα διάρκειας του δανείου και προσδιορίστηκαν ουσιώδεις όροι που αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος της σύμβασης.
Το Εφετείο Αθηνών, κάνοντας δεκτή την έφεση της δανειολήπτριας, ακύρωσε τη διαταγή πληρωμής με βάση τα εξής νομικά επιχειρήματα:
1. Η αλυσιτέλεια της μεταγενέστερης αναγνώρισης χρέους
Η εταιρεία διαχείρισης ισχυρίστηκε (εμμέσως) ότι η οφειλή είχε αναγνωριστεί από τους οφειλέτες σε μεταγενέστερες πρόσθετες πράξεις (π.χ. του 2010), οι οποίες είχαν προσκομιστεί. Το Δικαστήριο απέρριψε αυτόν τον ισχυρισμό, τονίζοντας ότι:
- Η αιτία της πληρωμής είναι η δανειακή σύμβαση και όχι μια αφηρημένη αναγνώριση χρέους.
- Δεν αρκεί η προσκόμιση μόνο της τελευταίας πράξης που αναφέρει το υπόλοιπο.
- Απαιτείται η προσκόμιση όλης της αλυσίδας των εγγράφων (συμβάσεων και προσθέτων πράξεων) που διαμόρφωσαν τους όρους και το ύψος της οφειλής.
2. Διαδικαστικό απαράδεκτο
Η έλλειψη της πρόσθετης πράξης δημιούργησε κενό στην έγγραφη απόδειξη κατά τον χρόνο έκδοσης της διαταγής πληρωμής. Το γεγονός ότι το έγγραφο αυτό μπορεί να προσκομιστεί αργότερα (κατά τη δίκη της ανακοπής) δεν θεραπεύει την ακυρότητα. Η διαταγή πληρωμής πρέπει να στηρίζεται σε έγγραφα που κατατέθηκαν πριν την έκδοσή της.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η μη προσκόμιση της πρόσθετης πράξης, η οποία ρύθμιζε το επιτόκιο, καθιστά το περιεχόμενο της αποδεικτικής διαδικασίας ελλιπές. Ως εκ τούτου εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση που είχε επικυρώσει τη διαταγή πληρωμής, δέχθηκε την ανακοπή της οφειλέτιδος, ακύρωσε τη διαταγή πληρωμής και επέβαλε στην εταιρεία διαχείρισης τα δικαστικά έξοδα και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, ύψους 7.000 ευρώ.
