Εν όψει της Black Friday, η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ) της ΓΣΕΕ απευθύνει έκκληση στους πολίτες να κρατήσουν ψυχραιμία τους και να μην υποκύψουν σε βιαστικές αγορές.
Σε μια περίοδο που η ακρίβεια στα βασικά αγαθά επιμένει, η ένωση τονίζει ότι οι πρακτικές μάρκετινγκ —όπως τα ανοιχτά καταστήματα τις Κυριακές και οι «λευκές νύχτες»— ασκούν υπόγεια ψυχολογική πίεση, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι πρέπει να προλάβουμε μια ευκαιρία.
Για να μην πέσουν θύματα παραπλάνησης, οι καταναλωτές οφείλουν να γνωρίζουν τι ισχύει νομικά για την αναγραφή των τιμών. Κάθε κατάστημα υποχρεούται να αναφέρει ως «παλιά τιμή» τη χαμηλότερη τιμή στην οποία διέθετε το προϊόν τις τελευταίες 30 ημέρες, ώστε να αποτρέπονται τα τεχνητά «φουσκώματα» λίγο πριν από τις εκπτώσεις.
Η ρύθμιση αυτή καλύπτει κάθε μορφή προώθησης:
-
Ποσοστιαίες ή χρηματικές μειώσεις (π.χ. «20% έκπτωση» ή «10 ευρώ έκπτωση»).
-
Αναγραφή νέας και διαγραμμένης τιμής (π.χ. «τώρα 50 ευρώ, πριν 100 ευρώ»).
-
Διαφημίσεις του τύπου «αγοράστε σήμερα χωρίς ΦΠΑ» (όπου μειώνεται η τιμή κατά την αξία του φόρου, αλλά ο ΦΠΑ αποδίδεται κανονικά).
-
Γενικές ετικέτες όπως «εκπτωτική τιμή», «ειδικές προσφορές» ή «προσφορές Black Friday».
Εάν η αρχική τιμή μοιάζει ύποπτα διογκωμένη, η ΕΕΚΕ καλεί τους πολίτες να προχωρούν σε καταγγελία.
Νέοι κανόνες στις δόσεις και το «αγόρασε τώρα – πλήρωσε αργότερα»
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στον τρόπο πληρωμής. Όσοι επιλέγουν πιστωτική κάρτα ή δόσεις πρέπει να ελέγχουν τους όρους για κρυφούς τόκους και επιβαρύνσεις.
Η ΕΕΚΕ εφιστά την προσοχή στη δημοφιλή μέθοδο «αγόρασε τώρα – πλήρωσε αργότερα» (Buy Now, Pay Later) των ηλεκτρονικών καταστημάτων, υπενθυμίζοντας ότι αποτελεί μορφή δανεισμού και πολλές μικρές «άτοκες» δόσεις αθροίζονται εύκολα σε δυσβάσταχτο χρέος.
Τι αλλάζει από τις 20 Νοεμβρίου
Μία εβδομάδα πριν από τη Black Friday τίθεται σε ισχύ νέο πλαίσιο προστασίας που εξομοιώνει αυτές τις διευκολύνσεις με τα καταναλωτικά δάνεια.
Πλέον, ο πάροχος της πίστωσης υποχρεούται να ενημερώνει ξεκάθαρα για το συνολικό τελικό κόστος και να αξιολογεί εκ των προτέρων την πιστοληπτική ικανότητα του καταναλωτή.
Online αγορές: Οι παγίδες
Για τις παραγγελίες από το διαδίκτυο ισχύει το δικαίωμα αναιτιολόγητης επιστροφής εντός 14 ημερών (με εξαίρεση είδη που κατασκευάζονται κατά παραγγελία). Επιπλέον, από τον περασμένο Ιούλιο ισχύει μια σημαντική καινοτομία: Κάθε e-shop και εφαρμογή αγορών οφείλει να διαθέτει σε εμφανές σημείο κουμπί με την ένδειξη «Πατήστε εδώ για υπαναχώρηση». Μέσω αυτού, η ακύρωση της παραγγελίας γίνεται με λίγα κλικ —χωρίς τηλέφωνα ή επιστολές— και το κατάστημα πρέπει να στείλει άμεσα αποδεικτικό επιβεβαίωσης με ημερομηνία και ώρα. Αν η επιλογή αυτή απουσιάζει ή είναι κρυμμένη, συστήνεται καταγγελία.
Παράλληλα, η ένωση προειδοποιεί για ψεύτικα e-shops και παραπλανητικά μηνύματα με «απίστευτες» προσφορές που αποσκοπούν στην υποκλοπή στοιχείων τραπεζικών καρτών.
3 πρακτικά βήματα πριν φτάσετε στο ταμείο
Πέρα από τις νομοθετικές δικλίδες, η ΕΕΚΕ συνοψίζει τη σωστή καταναλωτική συμπεριφορά σε τρεις βασικές κινήσεις:
-
Προκαθορισμένη λίστα: Καταγράψτε τι έχετε πραγματικά ανάγκη με βάση τον οικογενειακό σας προϋπολογισμό, αποφεύγοντας τις παρορμητικές αγορές.
-
Έρευνα με βάση τον κωδικό: Συγκρίνετε τόσο την ποιότητα όσο και την τιμή, αναζητώντας στο διαδίκτυο το ακριβές μοντέλο ή τον κωδικό του προϊόντος για να διαπιστώσετε αν όντως πρόκειται για ευκαιρία.
-
Φύλαξη της απόδειξης: Ζητάτε πάντα απόδειξη πληρωμής, καθώς είναι το μοναδικό απαραίτητο έγγραφο για επιστροφή ή αντικατάσταση σε περίπτωση ελαττώματος.
