Έγινε πάλι ελλειματικό το εμπορικό ισοζύγιο στα αγροτικά προϊόντα

Εξαιρετικά δύσκολη αποδεικνύεται η προσπάθεια να σταθεροποιηθεί σε πλεόνασμα το εμπορικό ισοζύγιο στα αγροδιατροφικά προϊόντα, κυρίως εξαιτίας του τουρισμού: οι επισκέπτες συνεχώς αυξάνονται, αλλά οι διατροφικές τους ανάγκες καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές που ωθούν το ισοζύγιο σε έλλειμμα.

Την επιστροφή στα ελλείμματα στο εξωτερικό εμπόριο αγροτικών προϊόντων και τροφίμων της Ελλάδας για το 2025 σημειώνει η νέα έκδοση του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ). Το εμπορικό πλεόνασμα, το οποίο είχε εμφανιστεί το 2020 μετά από 36 ολόκληρα χρόνια και διατηρήθηκε (με εξαίρεση το 2022) έως και το 2024, μετατράπηκε και πάλι σε έλλειμμα ύψους 293 εκατομμυρίων ευρώ το 2025.

Η αρνητική αυτή εξέλιξη αποδίδεται στην ταχύτερη αύξηση των εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων, οι οποίες σημείωσαν άνοδο 10%, σε σύγκριση με την αύξηση των εξαγωγών που περιορίστηκε στο 6,6%. Όπως επισημαίνει η ανάλυση του ΚΕΠΕ, το 2025 αποτελεί τη δεύτερη συνεχόμενη χρονιά που οι εισαγωγές αυξάνονται με σημαντικά ταχύτερο ρυθμό από τις εξαγωγές, καθώς ήδη από το 2024 το πλεόνασμα είχε συρρικνωθεί στα 84 εκατ. ευρώ, έναντι 462 εκατ. ευρώ το 2023.

Πώς φθάσαμε πάλι σε έλλειμμα

Οι βασικοί παράγοντες που οδήγησαν στο έλλειμμα είναι...:

1. Η σημαντική αύξηση του τουρισμού τα τελευταία χρόνια, η οποία οδήγησε σε ανάλογη αύξηση των εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων για την κάλυψη των αναγκών.
2. Η πτώση των τιμών σε βασικά εξαγώγιμα προϊόντα, όπως το ελαιόλαδο και το βαμβάκι, τα οποία τα προηγούμενα χρόνια είχαν στηρίξει το εμπορικό πλεόνασμα χάρη στη συγκυριακή άνοδο των τιμών τους. Μάλιστα, εκτιμάται ότι αν η τιμή του ελαιολάδου είχε παραμείνει το 2025 στα επίπεδα του 2024, το ισοζύγιο πιθανότατα θα παρέμενε πλεονασματικό.
3. Οι δομικές αδυναμίες του παραγωγικού ιστού της ελληνικής οικονομίας, οι οποίες δυσχεραίνουν τη διατήρηση των πλεονασμάτων.

Ο χάρτης των εισαγωγών και των εξαγωγών

Στην πλευρά των εισαγωγών, την πρωτοκαθεδρία διατηρούν τα προϊόντα κρέατος (συμπεριλαμβανομένων των ζώντων ζώων), καταλαμβάνοντας το 17,6% των συνολικών εισαγωγών και ξεπερνώντας για πρώτη φορά τα 2 δισ. ευρώ σε αξία το 2025.

Στη δεύτερη θέση βρίσκονται τα γαλακτοκομικά (12,7%) και στην τρίτη τα οπωροκηπευτικά (11,9%). Αξιοσημείωτη είναι η άνοδος στην τέταρτη θέση των προϊόντων καφέ και τσαγιού, λόγω της ραγδαίας αύξησης της αξίας τους κατά περίπου 30%, παρότι η εισαγόμενη ποσότητα αυξήθηκε μόνο κατά 7%.

Στον αντίποδα, το προφίλ των εξαγωγών διαμορφώνεται ως εξής:

• Η μερίδα του λέοντος ανήκει στα οπωροκηπευτικά, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 32,1% των συνολικών αγροδιατροφικών εξαγωγών (σχεδόν το ένα τρίτο).
• Στη δεύτερη θέση ακολουθούν τα γαλακτοκομικά, με βασικό πρωταγωνιστή τη φέτα.
• Την τρίτη θέση διατηρούν τα αλιεύματα, τα οποία σημείωσαν αύξηση αξίας κατά 18% λόγω της μεγάλης ανόδου των τιμών τους, παρά τη μικρή μείωση της εξαγόμενης ποσότητας κατά 2%.

Τι πρέπει να γίνει

Η ανάλυση του ΚΕΠΕ τονίζει ότι η αδυναμία διατήρησης του πλεονάσματος καταδεικνύει τις αδυναμίες του παραγωγικού υποδείγματος της χώρας.

Για την αντιμετώπιση του φαινομένου της ταυτόχρονης αύξησης τουρισμού και εισαγωγών, προτείνεται η στενή συνεργασία μεταξύ των υπευθύνων του τουριστικού κλάδου και της παραγωγής αγροδιατροφικών προϊόντων. Στόχος αυτής της συνέργειας θα πρέπει να είναι η προώθηση των ποιοτικών εγχώριων προϊόντων στους επισκέπτες της Ελλάδας, ώστε να καταναλώνουν αυτά αντί των εισαγόμενων προϊόντων, στα οποία έχουν ούτως ή άλλως πρόσβαση στις δικές τους χώρες σε καθημερινή βάση.

Το ισοζύγιο στα αγροτοδιατροφικά προϊόντα