Το μέλλον των εμπορικών διαδρομών της Ινδίας προς την Ευρώπη φαίνεται να επηρεάζεται άμεσα από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, καθώς οι εχθροπραξίες μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν αναγκάζουν το Νέο Δελχί να επανεξετάσει δύο μεγάλα έργα διασύνδεσης που είχε σχεδιάσει για τη μεταφορά αγαθών προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Η Ινδία αναπτύσσει εδώ και χρόνια δύο βασικούς εμπορικούς διαδρόμους με στόχο να μειώσει το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς προς έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς της εταίρους.
Το πρώτο σχέδιο είναι ο Διεθνής Διάδρομος Μεταφορών Βορρά–Νότου (INSTC), ένας διάδρομος που θα συνδέει την Ινδία με τη Ρωσία, την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία μέσω του λιμανιού Τσαμπαχάρ στο Ιράν.
Το δεύτερο είναι ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), που προβλέπει μεταφορά εμπορευμάτων από την Ινδία προς λιμάνια του Κόλπου και στη συνέχεια μέσω σιδηροδρομικού δικτύου προς το λιμάνι Χάιφα στο Ισραήλ, πριν φτάσουν στην Ευρώπη.
Ωστόσο, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν κλιμακώνεται, αναλυτές εκτιμούν ότι μόνο ένας από τους δύο διαδρόμους έχει πλέον ρεαλιστικές προοπτικές.
Πιθανός "νικητής" ο διάδρομος IMEC
Σύμφωνα με τον οικονομολόγο Ραφίκ Ντοσάνι του think tank RAND Corporation, εάν επικρατήσουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στη σύγκρουση, το Τελ Αβίβ θα προτιμήσει την ανάπτυξη του IMEC αντί της αναβίωσης του λιμανιού Τσαμπαχάρ.
Την ίδια στιγμή, η αβεβαιότητα γύρω από το μέλλον του Ιράν ενισχύει τα επιχειρήματα υπέρ του νέου διαδρόμου.
Ακόμη και αν η Τεχεράνη δεν ηττηθεί, θα παραμείνει πιθανότατα υπό κυρώσεις, ενώ σε περίπτωση ήττας τα οικονομικά οφέλη ενδέχεται να περάσουν στους νικητές της σύγκρουσης.
Καθυστερήσεις στο σχέδιο μέσω Ιράν
Η κρίση ενισχύει τις αμφιβολίες γύρω από το έργο σιδηροδρομικής σύνδεσης μεταξύ Τσαμπαχάρ και Ζαχεντάν, βασικό στοιχείο του διαδρόμου βορρά–νότου, το οποίο αναμενόταν να ολοκληρωθεί το 2026.
Σύμφωνα με τον αναλυτή Τσιετιγκί Μπαϊπαΐ του Chatham House, το έργο πιθανότατα θα αντιμετωπίσει «αόριστες καθυστερήσεις».
Παράλληλα, τίθεται υπό αμφισβήτηση και η επένδυση άνω των 120 εκατ. δολαρίων της Ινδίας στον τερματικό σταθμό Σαχίντ Μπεχεστί στο λιμάνι Τσαμπαχάρ, καθώς η ειδική εξαίρεση από τις αμερικανικές κυρώσεις λήγει σύντομα.
Πιθανά οφέλη για το εμπόριο
Ο διάδρομος IMEC θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα ελκυστικός για το εμπόριο της Ινδίας με την Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον υπουργό Εμπορίου της χώρας Πιγιούς Γκογιάλ, το νέο δίκτυο θα μπορούσε να μειώσει:
- το κόστος μεταφοράς έως και 30%,
- τον χρόνο μεταφοράς έως και 40% σε σχέση με τις παραδοσιακές διαδρομές μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.
Η ανάγκη για εναλλακτικές λύσεις έχει γίνει ακόμη πιο έντονη, καθώς πολλές ναυτιλιακές εταιρείες έχουν περιορίσει τη διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα και το Σουέζ λόγω της αστάθειας στη Μέση Ανατολή.
Παρά τις προοπτικές, ειδικοί προειδοποιούν ότι η επιτυχία του IMEC εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από έναν παράγοντα που σήμερα παραμένει εξαιρετικά αβέβαιος: τη γεωπολιτική σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.
Χωρίς αυτήν, ακόμη και το πιο φιλόδοξο σχέδιο εμπορικής διασύνδεσης κινδυνεύει να παραμείνει στα χαρτιά.
