Νέες διευκρινίσεις για τις μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS και το πότε αυτές μπορεί να αποκτήσουν φορολογικό χαρακτήρα δίνει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, καθώς η αυξανόμενη χρήση των άμεσων ηλεκτρονικών πληρωμών έχει δημιουργήσει ερωτήματα για το πώς αντιμετωπίζονται φορολογικά οι μεταφορές μεταξύ γονέων, παιδιών, συγγενών και φίλων.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι η μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει φορολογική υποχρέωση. Καθοριστικό ρόλο έχει ο λόγος για τον οποίο πραγματοποιείται η συναλλαγή και το εάν πρόκειται για κάλυψη καθημερινών αναγκών ή για ουσιαστική μεταβίβαση περιουσίας.
Χαρτζιλίκι: Πότε δεν υπάρχει φόρος
Ειδικά για το χαρτζιλίκι που δίνουν γονείς στα παιδιά τους, η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι οι συνηθισμένες μεταφορές για την κάλυψη καθημερινών εξόδων δεν αντιμετωπίζονται ως χρηματική δωρεά που απαιτεί δήλωση στο myPROPERTY.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, έξοδα διαβίωσης, ενοίκιο φοιτητικής κατοικίας, δίδακτρα, βιβλία, μετακινήσεις, τρόφιμα και άλλες καθημερινές ανάγκες.
Για χαρτζιλίκι σε ανήλικο ή φοιτητή έως 25 ετών δεν προβλέπεται συγκεκριμένο χρηματικό όριο, εφόσον πρόκειται πράγματι για κάλυψη συνήθων αναγκών διαβίωσης.
Ωστόσο, υπάρχει ένας πρακτικός κανόνας που αφορά το ίδιο το IRIS: κάθε συναλλαγή δεν μπορεί να ξεπερνά τα 1.000 ευρώ ημερησίως.
Πότε μπορεί να παρέμβει η Εφορία
Η εικόνα αλλάζει όταν μια μεταφορά χρημάτων δεν αφορά απλό χαρτζιλίκι ή κάλυψη καθημερινών εξόδων, αλλά στην πραγματικότητα αποτελεί μεταβίβαση περιουσίας.
Για παράδειγμα, διαφορετικά αντιμετωπίζεται μια μεταφορά που συνδέεται με αγορά ακινήτου ή αυτοκινήτου, δημιουργία σημαντικής αποταμίευσης ή επένδυσης, έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας ή γενικότερα με την απόκτηση περιουσιακού στοιχείου. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να τεθεί ζήτημα δωρεάς ή γονικής παροχής.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην αιτιολογία της συναλλαγής. Η λανθασμένη αναγραφή μιας μεταφοράς ως «δωρεά» ή «δάνειο», ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για κάλυψη καθημερινών εξόδων, μπορεί να δημιουργήσει φορολογικές περιπλοκές και να αποτελέσει στοιχείο που θα εξεταστεί σε ενδεχόμενο έλεγχο.
Για τον λόγο αυτό θεωρείται χρήσιμο η αιτιολογία να αποτυπώνει με σαφήνεια τον πραγματικό λόγο της μεταφοράς.
Τι ισχύει για τις γονικές παροχές
Εντελώς διαφορετικό είναι το καθεστώς όταν τα χρήματα αποτελούν πραγματική χρηματική γονική παροχή ή δωρεά.
Για δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ προσώπων της Α' κατηγορίας συγγένειας προβλέπεται αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και η μεταφορά πραγματοποιείται μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.
Στην Α' κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα παιδιά, οι γονείς, οι σύζυγοι και τα εγγόνια, ανάλογα με τη σχέση δωρητή και αποδέκτη.
Το ποσό των 800.000 ευρώ αφορά συνεπώς πραγματική δωρεά ή γονική παροχή και δεν αποτελεί γενικό «αφορολόγητο» για οποιαδήποτε μεταφορά χρημάτων μεταξύ συγγενών.
Μεταφορές μεταξύ φίλων και συγγενών
Αντίστοιχη προσοχή απαιτείται στις μεταφορές μεταξύ φίλων ή άλλων προσώπων που δεν ανήκουν στην πρώτη κατηγορία συγγένειας.
Μια μικρή μεταφορά για έναν κοινό λογαριασμό σε εστιατόριο, για την εξόφληση μιας αγοράς που έκανε κάποιος για λογαριασμό άλλου ή για την κάλυψη ενός καθημερινού εξόδου δεν σημαίνει από μόνη της ότι υπάρχει δωρεά.
Αντίθετα, όταν οι μεταφορές είναι επαναλαμβανόμενες, αφορούν σημαντικά ποσά και δεν προκύπτει πραγματικός λόγος συναλλαγής, μπορούν να εξεταστούν διαφορετικά από τις φορολογικές αρχές. Το κρίσιμο στοιχείο παραμένει η πραγματική αιτία της μεταφοράς και η οικονομική της ουσία.
Έως και 40% ο φόρος σε συγκεκριμένες περιπτώσεις
Η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή οι χρηματικές δωρεές που δεν εμπίπτουν στις ευνοϊκές διατάξεις της Α' κατηγορίας συγγένειας μπορεί να φορολογηθούν αυτοτελώς, με τον φόρο σε ορισμένες περιπτώσεις να φτάνει έως και το 40% από το πρώτο ευρώ.
Επομένως, το IRIS δεν δημιουργεί από μόνο του νέο φόρο. Αυτό που αλλάζει είναι ότι οι ηλεκτρονικές μεταφορές αφήνουν σαφές τραπεζικό ίχνος και μπορούν να τεκμηριώσουν ευκολότερα το πώς και γιατί μετακινήθηκαν τα χρήματα.
Η βασική διάκριση για τους φορολογούμενους είναι συνεπώς απλή: άλλο η καθημερινή οικονομική ενίσχυση και άλλο η πραγματική δωρεά ή γονική παροχή. Για τις δεύτερες, η σωστή διαδικασία και η τραπεζική μεταφορά είναι κρίσιμες προϋποθέσεις για την εφαρμογή του αφορολόγητου των 800.000 ευρώ.
