Ο λογαριασμός για το διογκούμενο χρέος των ΗΠΑ, σύμφωνα με τον Elon Musk (Ίλον Μασκ), δεν θα καταλήξει μόνο στους δισεκατομμυριούχους. «Ο μόνος τρόπος να πληρωθεί πραγματικά το έλλειμμα είναι να φορολογηθούν όλοι μέχρι τελικής πτώσεως», είχε γράψει ο διευθύνων σύμβουλος της Tesla και της SpaceX σε ανάρτησή του στο X τον Σεπτέμβριο του 2023, θέτοντας στο επίκεντρο το πρόβλημα της δημοσιονομικής αριθμητικής.
Η θέση του Μασκ παραμένει σταθερή: ακόμη και μια εξαιρετικά επιθετική φορολόγηση των πλουσιότερων Αμερικανών δεν θα αρκούσε για να κλείσει το μακροπρόθεσμο χρηματοδοτικό κενό της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Σε παλαιότερη ανάρτησή του είχε υποστηρίξει ότι, ακόμη και αν το σύνολο της περιουσίας όλων των Αμερικανών δισεκατομμυριούχων φορολογούνταν με συντελεστή 100%, η επίδραση στο εθνικό χρέος θα ήταν περιορισμένη.
Το επιχείρημα βασίζεται στη διαφορά ανάμεσα σε μια πεπερασμένη δεξαμενή ιδιωτικού πλούτου και στα ελλείμματα που αυξάνονται κάθε χρόνο. Όσο συσσωρεύεται το χρέος και αυξάνονται οι πληρωμές τόκων, η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα περιορισμένο σύνολο επιλογών: περικοπές δαπανών, υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη, διεύρυνση της φορολογικής βάσης ή πληθωρισμός.
Ο Μασκ έχει χρησιμοποιήσει και τη δική του φορολογική επιβάρυνση ως παράδειγμα για να υποστηρίξει τη θέση του. Έχει δηλώσει ότι έχει καταβάλει περισσότερα από $10 δισ. σε φόρους μέσα σε μία χρονιά, ποσό που χαρακτήρισε ως το υψηλότερο που έχει καταβάλει ποτέ οποιοσδήποτε φορολογούμενος.
Η άσκηση και η πώληση δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών μπορεί, σύμφωνα με τον ίδιο, να οδηγήσει τη συνολική ομοσπονδιακή και πολιτειακή φορολογική επιβάρυνσή του περίπου στο 45%, ενώ μετά τον θάνατό του θα μπορούσε να προστεθεί φόρος κληρονομιάς περίπου 40%. Ο Μασκ έχει υποστηρίξει ότι συνολικά θα καταλήξει να καταβάλει τρισεκατομμύρια δολάρια σε φόρους.
Το επιχείρημά του είναι ότι, ακόμη και τέτοιες ιστορικά υψηλές φορολογικές καταβολές από έναν μεμονωμένο δισεκατομμυριούχο δεν αλλάζουν ουσιαστικά την πορεία των δημόσιων οικονομικών, όταν τα ετήσια ελλείμματα συνεχίζουν να συσσωρεύονται.
Ανάπτυξη αντί για διαρκώς υψηλότερους φόρους
Ο Μασκ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η τεχνολογική καινοτομία και η οικονομική ανάπτυξη προσφέρουν πιο βιώσιμη λύση από μια πολιτική που βασίζεται αποκλειστικά σε υψηλότερους φόρους. Μια μεγαλύτερη οικονομία μπορεί να αυξήσει τα φορολογικά έσοδα χωρίς να απαιτεί συνεχείς αυξήσεις των φορολογικών συντελεστών, ενώ η ενίσχυση της παραγωγικότητας μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στις δημοσιονομικές πιέσεις.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις αγορές, καθώς η πορεία του αμερικανικού χρέους επηρεάζει τα επιτόκια, τις αποδόσεις των ομολόγων, το κόστος χρηματοδότησης και τελικά τις αποτιμήσεις σχεδόν κάθε κατηγορίας περιουσιακών στοιχείων. Όσο αυξάνονται οι ανάγκες δανεισμού της Ουάσιγκτον, τόσο εντονότερα επανέρχεται το ερώτημα ποιος θα επωμιστεί το κόστος.
Οι παρεμβάσεις του Μασκ δεν λύνουν τη διαμάχη για το μείγμα φόρων και δαπανών, αναδεικνύουν όμως ένα βασικό πρόβλημα: εάν η αύξηση των ελλειμμάτων δεν ανακοπεί, η χρηματοδότηση του χρέους θα απαιτήσει τελικά πολύ ευρύτερη φορολογική επιβάρυνση, από εκείνη που θα μπορούσε να σηκώσει μόνο η κορυφή της εισοδηματικής και περιουσιακής πυραμίδας.
Για τους επενδυτές, το ζήτημα αφορά το πώς θα εξελιχθεί συνολικά το δημοσιονομικό μοντέλο των ΗΠΑ και ποια θα είναι η επίδραση σε ανάπτυξη, πληθωρισμό, επιτόκια και αγορές. Η προειδοποίηση του Μασκ συνοψίζεται σε μια απλή αλλά πολιτικά δύσκολη εξίσωση: όταν το χρέος συνεχίζει να αυξάνεται, κάποιος τελικά θα πρέπει «να πληρώσει το μάρμαρο».
