Παγίδες και πρόσθετοι φόροι ελλοχεύουν σε περιπτώσεις μεταφοράς χρημάτων από κοινό τραπεζικό λογαριασμό σε ατομικό ή σε άλλο κοινό λογαριασμό, εφόσον η ΑΑΔΕ κρίνει τις εν λόγω συναλλαγές ως άτυπη δωρεά.
Σ’ αυτές τις περιπτώσεις η Ανεξάρτητη Αρχή ενεργοποιεί τις διαδικασίες ελέγχου και κατ’ επέκταση καταλογισμό φόρου δωρεάς, ειδικά αν αποδειχθεί ότι ο φορολογούμενος δεν έχει τροφοδοτήσει με χρήματα τον αρχικό κοινό λογαριασμό.
Με βάση το ισχύον νομοθετικό καθεστώς προβλέπει ότι όταν συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού που δεν έχει συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου, αναλαμβάνει ή μεταφέρει χρήματα για προσωπική του χρήση η πράξη μπορεί να θεωρηθεί δωρεά.
Οι πέντε βασικές παγίδες
Το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού αποτελεί σημαντική φορολογική διευκόλυνση, υπό την προϋπόθεση όμως ότι τηρούνται αυστηρά οι προβλεπόμενες διαδικασίες. Η μεταφορά των χρημάτων με λάθος τρόπο ή η εμπλοκή τρίτων προσώπων μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια του αφορολογήτου και στην επιβολή φόρου ακόμη και από το πρώτο ευρώ.
1. Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ ισχύει μόνο με τραπεζική συναλλαγή
Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού, όπως γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια, απαλλάσσονται από τον φόρο, εφόσον πραγματοποιούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά στις φορολογικές αρχές.
Η τήρηση της τραπεζικής διαδικασίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή του αφορολογήτου.
2. Τα μετρητά οδηγούν σε φόρο από το πρώτο ευρώ
Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση όταν η γονική παροχή ή δωρεά πραγματοποιείται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής. Σε αυτή την περίπτωση δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και επιβάλλεται φόρος 10% επί του συνολικού ποσού, χωρίς αφορολόγητο όριο.
3. Οι μικρές μεταφορές μέσω IRIS δεν αντιμετωπίζονται ως δωρεές
Οι μεταφορές μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για την κάλυψη καθημερινών αναγκών ή ως χαρτζιλίκι, δεν θεωρούνται κατ’ ανάγκη δωρεές που απαιτούν υποβολή δήλωσης, ιδιαίτερα όταν αφορούν προστατευόμενα μέλη της οικογένειας.
Ωστόσο, η χρήση τέτοιων συστημάτων για τη μεταφορά μεγάλων ποσών δεν πρέπει να συγχέεται με τις καθημερινές οικονομικές ενισχύσεις και απαιτεί διαφορετική φορολογική αντιμετώπιση.
4. Οι διαδοχικές μεταφορές χρημάτων μπαίνουν στο μικροσκόπιο
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά από έναν συγγενή σε άλλον. Οι φορολογικές αρχές εξετάζουν αν πίσω από μια αλληλουχία συναλλαγών κρύβεται προσπάθεια αξιοποίησης του αφορολογήτου από πρόσωπα που δεν έχουν το σχετικό δικαίωμα.
Εφόσον διαπιστωθεί ότι οι διαδοχικές μεταβιβάσεις χρησιμοποιήθηκαν προσχηματικά για την παράκαμψη της φορολογικής νομοθεσίας, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20%, χωρίς την εφαρμογή αφορολογήτου ορίου.
5. Προσοχή στους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς
Παγίδα μπορεί να αποτελέσει και η μεταφορά των χρημάτων σε κοινό λογαριασμό, στον οποίο συνδικαιούχος είναι και τρίτο πρόσωπο. Οι φορολογικές αρχές μπορούν να εξετάσουν ποιος έκανε τελικά χρήση του ποσού και ποιος ήταν ο πραγματικός ωφελούμενος.
Εάν από τον έλεγχο προκύψει ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν από πρόσωπο διαφορετικό από τον δικαιούχο της δωρεάς ή της γονικής παροχής, είναι δυνατόν να καταλογιστεί φόρος δωρεάς.
Οι φόροι όταν χάνεται το αφορολόγητο
Η μη τήρηση των προϋποθέσεων για την εφαρμογή του αφορολογήτου των 800.000 ευρώ μπορεί να μετατρέψει μια αφορολόγητη γονική παροχή ή δωρεά σε φορολογητέα μεταβίβαση. Ο φόρος που θα επιβληθεί εξαρτάται από τον βαθμό συγγένειας, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η μεταφορά των χρημάτων.
Στις περιπτώσεις χρηματικών δωρεών ή γονικών παροχών προς συγγενείς Α’ κατηγορίας, όταν η μεταφορά γίνεται με μετρητά και δεν υπάρχει αποδεδειγμένο τραπεζικό έμβασμα, το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν εφαρμόζεται. Ο φόρος ανέρχεται σε 10% από το πρώτο ευρώ επί του συνολικού ποσού.
Για τους συγγενείς Β’ κατηγορίας, όπως αδέλφια, ανιψιοί, θείοι, πατριοί, μητριές, προπαππούδες και προγιαγιάδες, δεν προβλέπεται αφορολόγητο στις χρηματικές δωρεές και ο φόρος ανέρχεται σε 20% από το πρώτο ευρώ.
Ακόμη υψηλότερη είναι η φορολογική επιβάρυνση για τις χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα Γ’ κατηγορίας ή μη συγγενικά πρόσωπα, καθώς ο συντελεστής μπορεί να φθάσει έως και το 40%.
Έτσι, η σωστή διαδικασία μεταφοράς των χρημάτων δεν αποτελεί τυπική λεπτομέρεια, αλλά καθοριστικό παράγοντα για το αν μια γονική παροχή ή δωρεά θα παραμείνει αφορολόγητη ή θα επιβαρυνθεί με σημαντικό φόρο.
