Δύο μεγάλες προκλήσεις για την ελληνική οικονομία αναδεικνύει η νέα έκθεση της Morgan Stanley: η πολιτική αβεβαιότητα που μπορεί να προκύψει από τις εκλογές του 2027 και η δύσκολη μετάβαση στη μετα-Ταμείο Ανάκαμψης εποχή.
Ο αμερικανικός επενδυτικός οίκος αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει εντυπωσιακή πρόοδο, έχει αποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό την αξιοπιστία της στις αγορές και διατηρεί ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική. Ωστόσο, προειδοποιεί εμμέσως ότι η διατήρηση αυτής της πορείας δεν είναι εξασφαλισμένη και το μέγα ζητούμενο είναι η συνέχιση της θετικής πορείας χωρίς την ισχυρή χρηματοδοτική ώθηση των ευρωπαϊκών πόρων και με ένα πολιτικό περιβάλλον που ενδέχεται να γίνει περισσότερο σύνθετο.
Στην ανάλυση με τίτλο «Herculean Progress, an Electoral Test», που περιλαμβάνεται στο European Economics Outlook για το 2027, η Morgan Stanley αντιμετωπίζει τις επερχόμενες εκλογές ως κρίσιμο σταυροδρόμι. Η σημερινή δημοσκοπική εικόνα, όπως αποτυπώνεται στην έκθεση, δεν προεξοφλεί την εξασφάλιση αυτοδύναμης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για σενάρια κυβερνητικών συνεργασιών ή ακόμη και επαναληπτικών εκλογών.
Το πολιτικό ρίσκο και οι εκλογές του 2027
Η Morgan Stanley εκτιμά ότι η Νέα Δημοκρατία διατηρεί σαφές δημοσκοπικό προβάδισμα, με ποσοστά κοντά στο 30%, αρκετά χαμηλότερα όμως από το περίπου 40% που είχε εξασφαλίσει στις εκλογές του 2023. Με βάση το ισχύον εκλογικό σύστημα και τις παραδοχές για την κατανομή των ψήφων, το πρώτο κόμμα θα χρειαζόταν περίπου 38% για να εξασφαλίσει αυτοδυναμία.
Η απόσταση ανάμεσα στη σημερινή δημοσκοπική επίδοση και στο απαιτούμενο ποσοστό δημιουργεί ένα διαφορετικό πολιτικό σκηνικό, στο οποίο η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Ο αμερικανικός οίκος εξετάζει το ενδεχόμενο κυβερνητικής συνεργασίας, αλλά και το σενάριο νέας εκλογικής αναμέτρησης, εφόσον αποτύχουν οι διερευνητικές εντολές και οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Δεν αποκλείει, μάλιστα, το ενδεχόμενο η Νέα Δημοκρατία να επιλέξει να μην προχωρήσει σε συμφωνία συνεργασίας μετά την πρώτη εκλογική αναμέτρηση, επιδιώκοντας ένα ισχυρότερο αποτέλεσμα σε δεύτερες κάλπες. Η Morgan Stanley επισημαίνει ότι το περίπου 10% των αναποφάσιστων ψηφοφόρων αφήνει σημαντικά περιθώρια μεταβολής των σημερινών συσχετισμών.
Η πολιτική παράμετρος αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω του ευρωπαϊκού χρονοδιαγράμματος. Η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Ιούλιο του 2027 και, συνεπώς, η έγκαιρη συγκρότηση κυβέρνησης και η διασφάλιση πολιτικής ομαλότητας αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.
Η μεγάλη πρόκληση της επόμενης ημέρας μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Εξίσου κρίσιμο είναι το στοίχημα της μετάβασης στη μετα-Ταμείο Ανάκαμψης εποχή. Η Morgan Stanley αναγνωρίζει ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι αποτέλεσαν καθοριστικό παράγοντα για την επενδυτική αναγέννηση της χώρας, επιτρέποντας την επιτάχυνση έργων υποδομών, τον εκσυγχρονισμό επιχειρήσεων και την αναπλήρωση ενός μεγάλου μέρους του επενδυτικού κενού που είχε δημιουργηθεί κατά την προηγούμενη δεκαετία.
Από τα τέλη του 2019, οι πάγιες επενδύσεις έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 90%. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή μεταβολή, η οποία όμως δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα τι θα συμβεί όταν ολοκληρωθεί η χρηματοδοτική ώθηση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η Morgan Stanley δεν εκτινά ότι η λήξη του RRF θα οδηγήσει σε απότομη διακοπή της ευρωπαϊκής στήριξης και επισημαίνει πως θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι από τα προγράμματα πολιτικής συνοχής, οι οποίοι θα στηρίζουν τις επενδυτικές δαπάνες έως και το 2028. Ωστόσο, η σταδιακή εξασθένηση της ώθησης από το Ταμείο Ανάκαμψης καθιστά επιτακτική την ανάγκη να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος ο ιδιωτικός τομέας.
Ανάπτυξη 2% το 2027 και 1,8% το 2028
Παρά τις προκλήσεις, η Morgan Stanley διατηρεί θετική εικόνα για τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας. Προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 2% το 2027 και 1,8% το 2028, με τον μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της τριετίας 2026-2028 να διαμορφώνεται στο 1,9%.
Βασικός μοχλός της ανάπτυξης θα παραμείνει η εγχώρια ζήτηση, με τις επενδύσεις να έχουν τη μεγαλύτερη συμβολή και την ιδιωτική κατανάλωση να ακολουθεί. Η εκτίμηση είναι ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να υπεραποδίδει έναντι της Ευρωζώνης, αξιοποιώντας το περιθώριο κάλυψης του επενδυτικού κενού και τη βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας.
Οι επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν με ρυθμό άνω του 6% το 2027, πριν επιβραδυνθούν στο 5% το 2028. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τόσο τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής όσο και τη σταδιακή υποχώρηση της επίδρασης των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων.
Η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά
Στο μέτωπο της κατανάλωσης, η εικόνα είναι περισσότερο σύνθετη. Η αύξηση των μισθών και η ενίσχυση της απασχόλησης έχουν στηρίξει τα εισοδήματα, ωστόσο η ακρίβεια εξακολουθεί να απορροφά σημαντικό μέρος των αυξήσεων.
Η Morgan Stanley προβλέπει πληθωρισμό 4,4% το 2026, με αποκλιμάκωση στο 3,5% το 2027 και στο 2,4% το 2028. Η επιβράδυνση των τιμών αναμένεται να δημιουργήσει σταδιακά καλύτερες συνθήκες για την κατανάλωση, η οποία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,5% το 2027 και 1,4% το 2028.
Το δημόσιο χρέος υποχωρεί, τα πλεονάσματα παραμένουν
Θετική είναι η αποτίμηση της Morgan Stanley για τη δημοσιονομική πορεία. Το δημόσιο χρέος, που διαμορφώθηκε περίπου στο 145% του ΑΕΠ το 2025, αναμένεται να συνεχίσει να αποκλιμακώνεται, προσεγγίζοντας το 121,4% το 2028.
Παράλληλα, τα πρωτογενή πλεονάσματα εκτιμάται ότι θα παραμείνουν πάνω από το 3% του ΑΕΠ, αν και ο ρυθμός δημοσιονομικής προσαρμογής θα επιβραδυνθεί. Η ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη και η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας αποτελούν τους δύο βασικούς παράγοντες που θα στηρίξουν τη μείωση του χρέους.