Από το βήμα του Eurofi Financial Forum στο Δουβλίνο, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, απηύθυνε σαφές κάλεσμα για άμεση δράση, παίρνοντας τη σκυτάλη από τον εμβληματικό παράγοντα της διεθνούς χρηματοοικονομικής σκηνής, Jacques de Larosière.
Στην τοποθέτησή του, τόνισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε σημείο καμπής. Ο διεθνής ανταγωνισμός οξύνεται και η οικονομική ισχύς ταυτίζεται πλέον με τη γεωπολιτική επιρροή, καθώς το εμπόριο, η ενέργεια, τα χρηματοοικονομικά, τα νομίσματα και η τεχνολογία αποτελούν εργαλεία στρατηγικής επικράτησης.
Παρά τα ισχυρά της πλεονεκτήματα, η ΕΕ αντιμετωπίζει χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, υστέρηση στην παραγωγικότητα και διεύρυνση του χάσματος ανταγωνιστικότητας σε σχέση με τους διεθνείς της αντιπάλους.
Το επενδυτικό κενό και η πρόταση Ντράγκι
Οι οικονομικές ανάγκες της γηραιάς ηπείρου διογκώνονται ταχύτατα σε τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια, η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι ψηφιακές υποδομές, η καινοτομία και η πράσινη μετάβαση.
Επικαλούμενος την έκθεση του Μάριο Ντράγκι, ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι απαιτούνται 800 δισεκατομμύρια ευρώ πρόσθετων επενδύσεων ετησίως. Παρότι τα υγιή δημόσια οικονομικά παραμένουν η βάση της σταθερότητας, οι κρατικοί προϋπολογισμοί αδυνατούν να καλύψουν μόνοι τους αυτό το ποσό.
Η κινητοποίηση των αποταμιεύσεων και ο ρόλος των τραπεζών
Το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ευρώπης είναι τα υψηλά ποσοστά αποταμίευσης των πολιτών της. Ωστόσο, απουσιάζει μηχανισμός που θα διοχετεύει αυτά τα κεφάλαια στην πραγματική οικονομία, την καινοτομία και τις επιχειρήσεις.
Αυτόν τον ρόλο καλείται να διαδραματίσει η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία προϋποθέτει έναν ισχυρό και ενοποιημένο τραπεζικό τομέα, δεδομένου ότι οι τράπεζες καλύπτουν το 70% της χρηματοδότησης στην Ευρώπη.
Παρότι το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα εμφανίζεται επαρκώς κεφαλαιοποιημένο, κερδοφόρο και ανθεκτικό —όπως απέδειξε κατά την πανδημία και την ενεργειακή κρίση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία— παραμένει κατακερματισμένο εντός των εθνικών συνόρων.
Το κόστος του κατακερματισμού και το τεχνολογικό έλλειμμα
Ο υπουργός παρομοίασε τα εθνικά εμπόδια με έναν στρατηγικό «φόρο» στην κλίμακα, τις επενδύσεις και την ανάπτυξη.
Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος:
-
Μόλις το 16% του εταιρικού δανεισμού στη ζώνη του ευρώ αφορά διασυνοριακές πιστώσεις.
-
Η άρση των εμποδίων στη μεταφορά κεφαλαίων και ρευστότητας θα απελευθέρωνε 230 δισεκατομμύρια ευρώ σε ρευστά στοιχεία ενεργητικού υψηλής ποιότητας.
-
Η απλοποίηση των εποπτικών απαιτήσεων θα εξοικονομούσε 24 δισεκατομμύρια ευρώ από το κόστος συμμόρφωσης.
Επιπλέον, η έλλειψη κλίμακας αποτυπώνεται στις τεχνολογικές επενδύσεις: οι αμερικανικές τράπεζες επενδύουν στην τεχνολογία πάνω από δυόμισι φορές περισσότερο σε σχέση με τις ευρωπαϊκές (αναλογικά με το ενεργητικό τους), ενώ αντίστοιχη υπεροχή επιδεικνύουν και τα κινεζικά ιδρύματα. Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, των ψηφιακών πληρωμών και της κυβερνοασφάλειας, η συγκεκριμένη απόκλιση καθίσταται επικίνδυνη.
Το μοντέλο της νέας Τραπεζικής Ένωσης
Σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, η επιδιωκόμενη κλίμακα δεν σημαίνει ομοιομορφία. Η Ευρώπη χρειάζεται τόσο παγκόσμιους τραπεζικούς πρωταθλητές όσο και ισχυρές περιφερειακές και τοπικές τράπεζες που γνωρίζουν τις τοπικές κοινωνίες και στηρίζουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Για την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης απαιτείται δράση σε τρία επίπεδα:
-
Ενοποίηση και κλίμακα: Άρση διασυνοριακών φραγμών και διευκόλυνση της συγκέντρωσης κεφαλαίων.
-
Εμπιστοσύνη και δικλείδες ασφαλείας: Ενίσχυση της διαχείρισης κρίσεων, της εξυγίανσης και της κοινής ασφάλισης καταθέσεων.
-
Ανταγωνιστικότητα: Απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου, εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας και συνεπέστερη εποπτεία.
Η πολιτική απόφαση και ο ρόλος του Eurogroup
Ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι η διάγνωση υπάρχει και αυτό που απαιτείται είναι η πολιτική βούληση για εφαρμογή. Η διατήρηση εθνικών εξαιρέσεων μπορεί να προσφέρει πρόσκαιρη αίσθηση ασφάλειας σε μεμονωμένα κράτη, αλλά μακροπρόθεσμα αποδυναμώνει τη συνολική ισχύ της ΕΕ.
Το Eurogroup θα αποτελέσει το πεδίο των στρατηγικών διαβουλεύσεων το επόμενο διάστημα, προκειμένου να γεφυρωθούν οι διαφορετικές εθνικές οπτικές. Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι το διακύβευμα δεν αφορά στενά τον χρηματοπιστωτικό τομέα, αλλά την ανάπτυξη και το μέλλον των επόμενων γενεών.
