Ανάμεικτα είναι τα συναισθήματα των πολιτών απέναντι στο κυβερνητικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», καθώς η ελπίδα για απόκτηση στέγης συγκρούεται με τον φόβο για πρόσθετη ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών. Ενώ η αναγκαιότητα του μέτρου αναγνωρίζεται ευρέως, η πλειονότητα των νοικοκυριών εκτιμά πως η πρωτοβουλία θα πυροδοτήσει νέες αυξήσεις στις τιμές, ενώ εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι σχεδόν οι μισοί υποψήφιοι αγοραστές δηλώνουν πως τελικά δεν θα το αξιοποιήσουν.
Ειδικότερα, σημαντικά ευρήματα για την αποδοχή και την αποτελεσματικότητα του προγράμματος φέρνει στο φως η νέα σχετική έρευνα της Alpha Bank (Φεβρουάριος 2026). Η έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε σε πανελλαδικό δείγμα, χαρτογραφεί τις αντιδράσεις των νοικοκυριών απέναντι στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία που ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2025 με στόχο την ενίσχυση της ιδιοκατοίκησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το ενδιαφέρον για το πρόγραμμα είναι υπαρκτό αλλά όχι καθολικό. Συγκεκριμένα, περίπου ένας στους τέσσερις (24%) από όσους σκοπεύουν να αγοράσουν κατοικία στο άμεσο μέλλον, είτε έχουν ήδη κάνει αίτηση είτε σχεδιάζουν να κάνουν.
Παράλληλα, ένα επιπλέον ποσοστό της τάξης του 28% των υποψήφιων αγοραστών εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο ένταξης στο πρόγραμμα (απαντούν «ίσως»). Το ποσοστό αυτό ανεβαίνει στο 34% όταν εστιάσουμε στα παντρεμένα ζευγάρια που σήμερα ζουν στο ενοίκιο, μια κατηγορία που πιέζεται ιδιαίτερα από το στεγαστικό κόστος.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η επαγγελματική ταυτότητα των ενδιαφερόμενων. Τη θετικότερη στάση απέναντι στο πρόγραμμα (αθροίζοντας τις απαντήσεις «Ναι» και «Ίσως») διατηρούν οι δημόσιοι υπάλληλοι (59%) και οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα (57%), γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη των μισθωτών για φθηνή χρηματοδότηση ώστε να αποκτήσουν κατοικία.
Γιατί το 45% γυρίζει την πλάτη
Παρά τα ευνοϊκά επιτόκια, σχεδόν οι μισοί από τους μελλοντικούς αγοραστές (45%) δηλώνουν ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται να κάνουν αίτηση για το «Σπίτι μου ΙΙ». Το ποσοστό άρνησης είναι μάλιστα υψηλότερο στην Αττική, φτάνοντας το 50%, σε σύγκριση με το 37% στην Κεντρική και Νότια Ελλάδα.
Οι λόγοι της απόρριψης, όπως καταγράφονται στην έρευνα, αναδεικνύουν τις δομικές δυσκολίες της αγοράς και των κριτηρίων:
- Εισοδηματικά Κριτήρια (39%): Η κυριότερη αιτία αποκλεισμού παραμένει το εισόδημα, παρά τη διεύρυνση των ορίων σε σχέση με το πρώτο πρόγραμμα.
- Ηλικιακός «Κόφτης» (32%): Το ένα τρίτο των ενδιαφερόμενων "κόβεται" λόγω ηλικίας (το πρόγραμμα καλύπτει άτομα 25-50 ετών).
- Έλλειψη Ακινήτων (18%): Σχεδόν ένας στους πέντε δηλώνει ότι δεν μπορεί να βρει ακίνητο που να πληροί τις προϋποθέσεις του προγράμματος (παλαιότητα, αξία, περιοχή) εντός του προϋπολογισμού του. Αυτό το εύρημα αναδεικνύει το μεγάλο πρόβλημα της έλλειψης προσφοράς ποιοτικών παλαιότερων ακινήτων.
- Άλλες αιτίες: Το 13% αναζητά ακίνητο που δεν προορίζεται για κύρια κατοικία, ενώ ένα 10% δηλώνει πως δεν έχει ανάγκη δανειοδότησης.
Το πρόγραμμα ανεβάζει τις τιμές;
Ίσως το πιο ανησυχητικό εύρημα της έρευνας της Alpha Bank είναι η διάχυτη πεποίθηση ότι το πρόγραμμα λειτουργεί πληθωριστικά για την αγορά ακινήτων.
Αν και η πλειοψηφία (66%) συμφωνεί με τη φιλοσοφία και τον κοινωνικό στόχο του προγράμματος, οι πολίτες είναι καχύποπτοι ως προς τις παρενέργειές του. Συγκεκριμένα:
- Τρεις στους τέσσερις (75%) ερωτηθέντες πιστεύουν ότι το «Σπίτι μου ΙΙ» συμβάλλει στην αύξηση των τιμών των κατοικιών, ειδικά εκείνων που πληρούν τα κριτήρια ένταξης.
- Το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 91% όταν ερωτώνται άτομα ηλικίας 25-50 ετών που σκοπεύουν να ενταχθούν στο πρόγραμμα. Ουσιαστικά, οι ίδιοι οι ωφελούμενοι αισθάνονται ότι η επιδότηση που λαμβάνουν «εξανεμίζεται» από την αύξηση των ζητούμενων τιμών πώλησης.
- Οι δημόσιοι υπάλληλοι εμφανίζονται οι πιο σίγουροι για αυτή την παρενέργεια, με ποσοστό συμφωνίας 81%.
Η μελέτη της Alpha Bank καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, ενώ τα μέτρα τόνωσης της ζήτησης όπως το «Σπίτι μου ΙΙ» προσφέρουν σημαντική ανακούφιση και ενισχύουν την πρόθεση αγοράς, δεν λύνουν τη ρίζα του προβλήματος που είναι η περιορισμένη προσφορά ακινήτων. Χωρίς παράλληλη αύξηση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος, ο κίνδυνος περαιτέρω αύξησης των τιμών παραμένει η κυρίαρχη ανησυχία των νοικοκυριών.
Η ταυτότητα του προγράμματος
Υπενθυμίζεται ότι το «Σπίτι μου ΙΙ» διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ (1 δισ. από το Ταμείο Ανάκαμψης με μηδενικό επιτόκιο και 1 δισ. από τις τράπεζες). Απευθύνεται σε άτομα και ζευγάρια 25-50 ετών για αγορά πρώτης κατοικίας αξίας έως 250.000 ευρώ, κατασκευής έως το 2007. Το δάνειο μπορεί να φτάσει τα 190.000 ευρώ και καλύπτει έως το 90% της αξίας του συμβολαίου, με το 50% του ποσού να είναι άτοκο.
