Σημαντικές αλλαγές στη φιλοσοφία και τον τρόπο εφαρμογής των καθαρισμών οικοπέδων φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη», επιχειρώντας να μετατρέψει την πρόληψη πυρκαγιών από τυπική υποχρέωση σε ενεργό και ελεγχόμενο μηχανισμό.
Κεντρικός πυλώνας της νέας ρύθμισης είναι η αναμόρφωση του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας, το οποίο πλέον δεν θα λειτουργεί απλώς ως πλατφόρμα καταγραφής δηλώσεων, αλλά ως επιχειρησιακό εργαλείο που θα συνδέεται με ελέγχους, παρεμβάσεις και κυρώσεις.
Παράταση προθεσμιών και σαφές χρονοδιάγραμμα
Με το νέο πλαίσιο παρατείνεται η περίοδος καθαρισμού και δήλωσης οικοπέδων έως τις 15 Ιουνίου. Οι ιδιοκτήτες ή υπόχρεοι θα πρέπει να προχωρήσουν σε καθαρισμό από 1η Απριλίου έως 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση συντήρησης θα ισχύει καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επιλέχθηκε ώστε να δοθεί επαρκής χρόνος συμμόρφωσης στους πολίτες, αλλά και για να διευκολυνθεί ο επιχειρησιακός σχεδιασμός των ελεγκτικών μηχανισμών.
Κατανομή ρόλων και «καθετοποίηση» της διαδικασίας
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων και Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Η νέα φιλοσοφία βασίζεται στη λεγόμενη «καθετοποίηση της διαδικασίας», με στόχο την αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων και καθυστερήσεων.
-
Οι δήμοι θα ενημερώνουν τους ιδιοκτήτες, θα πραγματοποιούν δειγματοληπτικούς ελέγχους και θα μπορούν να προχωρούν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό όταν διαπιστώνεται παράβαση.
-
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία θα παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, θα διενεργεί ελέγχους και θα επιβάλλει πρόστιμα και κυρώσεις, ενημερώνοντας παράλληλα τον δήμο για άμεση αποκατάσταση των παραβάσεων.
Αναλογικά πρόστιμα και διαχωρισμός παραβάσεων
Το νέο πλαίσιο εισάγει αναλογική κλιμάκωση των κυρώσεων, διαχωρίζοντας την τυπική παράβαση (μη υποβολή δήλωσης) από την ουσιαστική παράβαση (μη καθαρισμό οικοπέδου).
Συγκεκριμένα:
-
Για μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ.
-
Για μη υποβολή δήλωσης αλλά με καθαρισμό το πρόστιμο ορίζεται στα 100 ευρώ.
-
Προβλέπεται δυνατότητα μείωσης του προστίμου εφόσον ο ιδιοκτήτης διορθώσει άμεσα την παράβαση.
Στόχος, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, είναι ο ορθολογισμός των προστίμων και η αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων.
Μηχανισμοί άμεσης παρέμβασης σε περιπτώσεις κινδύνου
Το νομοσχέδιο προβλέπει μηχανισμούς ταχείας παρέμβασης όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος πυρκαγιάς. Αρχικά θα επιχειρείται επικοινωνία και συναίνεση του ιδιοκτήτη. Αν αυτό δεν καταστεί δυνατό και υπάρχει αυξημένος κίνδυνος, η Πυροσβεστική θα διαπιστώνει εγγράφως την επικινδυνότητα και ο δήμος θα προχωρά σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό.
Επιπλέον, προβλέπεται δυνατότητα επείγουσας παρέμβασης σε περιπτώσεις υψηλού κινδύνου, κατόπιν επίσημης διαπίστωσης από την Πυροσβεστική.
Προσαρμογή σε κλιματικές και οικολογικές ιδιαιτερότητες
Το νέο πλαίσιο λαμβάνει υπόψη τις τοπικές κλιματικές συνθήκες και οικολογικές ιδιαιτερότητες. Σε ειδικές περιπτώσεις προβλέπεται δυνατότητα παράτασης των προθεσμιών με υπουργική απόφαση, κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας επιτροπής.
Μέριμνα για ψηφιακό αποκλεισμό
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αποφυγή ψηφιακού αποκλεισμού. Για όσους αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές υπηρεσίες, προβλέπεται εναλλακτική διαδικασία φυσικής υποβολής δήλωσης, με κάθε πρόσφορο μέσο προς την αρμόδια υπηρεσία.
Παρατηρήσεις ΚΕΔΕ και ΠΟΜΙΔΑ
Κατά τη δημόσια διαβούλευση ελήφθησαν υπόψη οι παρατηρήσεις της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας και της ΠΟΜΙΔΑ, που εστίασαν:
-
Στη σαφήνεια του πεδίου εφαρμογής και των κατηγοριών υπόχρεων, όπου εντάσσονται και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.
-
Στην αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων για ιδιοκτήτες που έχουν ήδη συμμορφωθεί ή αντιμετωπίζουν αντικειμενικές δυσκολίες.
Από την ασάφεια στην ενεργή πρόληψη
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, η νέα ρύθμιση σηματοδοτεί μετάβαση από ένα καθεστώς αποσπασματικής εφαρμογής σε ένα τυποποιημένο, ψηφιακά υποστηριζόμενο και επιχειρησιακά ενεργό πλαίσιο. Στόχος είναι οι καθαρισμοί οικοπέδων να πάψουν να αποτελούν τυπική διαδικασία και να μετατραπούν σε βασικό εργαλείο εθνικής στρατηγικής πρόληψης πυρκαγιών.
