Η ΕΕ βάζει «φρένο» στα social media για παιδιά

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε, σήμερα, το EU KIDS Act, μια νομοθετική πρόταση που στοχεύει στην καθιέρωση νέων, αυστηρότερων κανόνων για την πρόσβαση και τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και άλλων ψηφιακών υπηρεσιών από ανηλίκους σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η πρόταση, αν και δεν αποτελεί ακόμη τελικό νόμο, αποτυπώνει τη δέσμευση της ΕΕ για την ενίσχυση της διαδικτυακής ασφάλειας των παιδιών, μεταφέροντας μεγαλύτερη ευθύνη από τους γονείς στις ίδιες τις τεχνολογικές εταιρείες.

Ηλικιακά Όρια και «Μίνι Λογαριασμοί»: Η Νέα Προσέγγιση

Ο βασικός πυλώνας του EU KIDS Act είναι η καθιέρωση σαφών ηλικιακών ορίων για την πρόσβαση σε social media:

• Κάτω των 13 ετών: Απαγορεύεται πλήρως η πρόσβαση σε συμβατικά social media και η δημιουργία προσωπικών λογαριασμών. Η χρήση επιτρέπεται μόνο σε ειδικά σχεδιασμένες, φιλικές προς τα παιδιά υπηρεσίες με πλήρη γονική διαχείριση.

• 13 έως 14 ετών (Ηλικίες 13 και 14): Προβλέπεται μια ενδιάμεση λύση μέσω των «μίνι λογαριασμών». Οι λογαριασμοί αυτοί θα δημιουργούνται και θα επιβλέπονται αποκλειστικά από τους γονείς ή κηδεμόνες. Θα διαθέτουν περιορισμένες λειτουργίες, θα υπόκεινται σε γονική εποπτεία και θα έχουν αυστηρό χρονικό όριο χρήσης, το οποίο δεν θα ξεπερνά τη μία ώρα ημερησίως. Ο ανήλικος θα έχει περιορισμένη πρόσβαση σε social media και υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο.

• 15 έως 17 ετών (Ηλικίες 15, 16 και 17): Οι έφηβοι θα μπορούν να δημιουργούν προσωπικό λογαριασμό. Ωστόσο, οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να εφαρμόζουν αυξημένες προδιαγραφές ασφάλειας και προστασίας έως ότου ο χρήστης συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του.

Αυτή η προσέγγιση, όπως εξήγησε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναγνωρίζει ότι κάθε ηλικιακή ομάδα ανηλίκων απαιτεί διαφορετικό επίπεδο προστασίας.

Στοχεύοντας το Σχεδιασμό: Τέλος στις Εθιστικές Λειτουργίες και τον Ψηφιακό Έλεγχο

Ο δεύτερος βασικός πυλώνας της πρότασης αφορά τον ίδιο τον σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών για ανηλίκους. Οι νέοι κανόνες καλύπτουν social media, πλατφόρμες βίντεο, online videogames, υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης και chatbots, στοχεύοντας σε λειτουργίες που θεωρούνται σχεδιασμένες για να παρατείνουν υπερβολικά την παραμονή των χρηστών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να περιορίσει:

1. Εθιστικά Χαρακτηριστικά: Απαγορεύονται ή περιορίζονται λειτουργίες όπως η ατελείωτη κύλιση (infinite scroll), τα συστήματα ανταμοιβών και οι ειδοποιήσεις κατά τις ώρες ύπνου.

2. Συστήματα Συστάσεων: Περιορίζονται τα συστήματα που βασίζονται σε λεπτομερή προφίλ ανηλίκων, καθώς και η ανεπιθύμητη επικοινωνία από αγνώστους.

3. AI Companions και Chatbots: Τα chatbots και οι AI companions που απευθύνονται σε ανηλίκους θα πρέπει να είναι απενεργοποιημένα από προεπιλογή. Απαγορεύεται ο σχεδιασμός τους με τρόπο που ενθαρρύνει συναισθηματική εξάρτηση ή προσομοιώνει ανθρώπινες σχέσεις με τρόπο που μπορεί να επηρεάσει τα παιδιά.

Ασφάλεια από Προεπιλογή: Ιδιωτικότητα και Επαλήθευση Ηλικίας

Το EU KIDS Act εισάγει την αρχή της ασφάλειας από προεπιλογή (privacy by default):

• Ιδιωτικά Προφίλ: Τα προφίλ των ανηλίκων θα πρέπει να είναι ιδιωτικά από προεπιλογή.

• Απενεργοποιημένη Πρόσβαση: Πρόσβαση σε γεωγραφική τοποθεσία, κάμερα και μικρόφωνο θα πρέπει να παραμένει απενεργοποιημένη, εκτός εάν ο χρήστης την ενεργοποιήσει συνειδητά.

• Υποχρεωτική Επαλήθευση Ηλικίας: Κεντρικό σημείο του νέου πλαισίου είναι η επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών. Οι πλατφόρμες και τα app stores θα μπορούν να αξιοποιούν ευρωπαϊκές τεχνολογίες επαλήθευσης ηλικίας, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για να επιβεβαιώνουν ότι ένας χρήστης βρίσκεται πάνω από ένα συγκεκριμένο ηλικιακό όριο (π.χ. 13+) χωρίς να αποκαλύπτουν περισσότερα προσωπικά δεδομένα από όσα είναι απαραίτητα.

Αντιστροφή του Βάρους της Απόδειξης: Οι Πλατφόρμες Πρέπει να Αποδεικνύουν την Ασφάλεια

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει το EU KIDS Act είναι η αντιστροφή του βάρους της απόδειξης. Αντί να πρέπει οι αρχές ή οι γονείς να αποδεικνύουν ότι μία υπηρεσία είναι επιβλαβής, οι ίδιες οι μεγάλες πλατφόρμες θα καλούνται να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι ασφαλείς για ανήλικους χρήστες.

«Δεν έχει σημασία μόνο αν οι ανήλικοι έχουν πρόσβαση στα social media. Έχει σημασία πότε και με ποιον τρόπο επιτρέπουμε στα social media να έχουν πρόσβαση στους ανηλίκους», ανέφερε η φον ντερ Λάιεν, παρουσιάζοντας τη φιλοσοφία του νέου πλαισίου.

Σχέδιο Συμμόρφωσης και Ανεξάρτητοι Έλεγχοι

Οι μεγάλες πλατφόρμες θα υποχρεούνται να:

1. Καταθέτουν Σχέδια Συμμόρφωσης: Να υποβάλλουν σχέδια που αποδεικνύουν τη συμμόρφωσή τους με τους νέους κανόνες.

2. Υπόκεινται σε Αξιολόγηση: Να υποβάλλουν τις νέες λειτουργίες τους σε αξιολόγηση.

3. Υλοποιούν Διορθωτικές Παρεμβάσεις: Εφόσον διαπιστώνονται ελλείψεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί να ζητά διορθωτικές παρεμβάσεις.

Αυτή η προσέγγιση μεταφέρει τη μεγαλύτερη ευθύνη από τον γονέα και το παιδί στις ίδιες τις τεχνολογικές εταιρείες.

Τι Ακολουθεί

Το EU KIDS Act βρίσκεται πλέον στο νομοθετικό στάδιο. Οι τελικοί κανόνες θα εξαρτηθούν από τη διαδικασία έγκρισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η οποία περιλαμβάνει διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ.

Αν υιοθετηθεί στην προτεινόμενη μορφή του, το EU KIDS Act θα αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις της ΕΕ μέχρι σήμερα στον τρόπο με τον οποίο παιδιά και έφηβοι χρησιμοποιούν social media και άλλες ψηφιακές υπηρεσίες.