Πέραν της απώλειας θέσεων εργασίας, η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης απειλεί τον ίδιο τον πυρήνα της κρατικής χρηματοδότησης. Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, η ευρεία αντικατάσταση του ανθρώπινου δυναμικού από συστήματα AI εγκυμονεί τον κίνδυνο να κλονίσει τα φορολογικά συστήματα, φτάνοντας στο σημείο να προκαλέσει ακόμα και πολιτικές ανατροπές.
Το πρόβλημα αυτό εξετάστηκε εκτενώς σε ειδική άσκηση προσομοίωσης που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο στην έδρα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στην Ουάσιγκτον. Στη συνάντηση συμμετείχαν περίπου 50 εμπειρογνώμονες από φορείς όπως η Google DeepMind, η RAND Corporation και το Διοικητικό Συμβούλιο της Federal Reserve, με αντικείμενο τις επιπτώσεις της AI στα δημόσια έσοδα, τις κρατικές δαπάνες και την οικονομία.
Το «φορολογικό κενό» και η διπλή πίεση στα δημόσια ταμεία
Η ρίζα της απειλής εντοπίζεται στο γεγονός ότι τα σύγχρονα κράτη στηρίζουν τη συλλογή εσόδων κυρίως στη φορολόγηση της εργασίας. Η πιθανή κατάργηση υψηλόμισθων θέσεων εργασίας από εφαρμογές AI θα προκαλέσει άμεση μείωση των εσόδων, ενώ παράλληλα θα υποχρεώσει τις κυβερνήσεις να αυξήσουν τις δαπάνες για:
-
Επιδόματα ανεργίας
-
Προγράμματα επανεκπαίδευσης
-
Δίκτυα κοινωνικής προστασίας
Οι δύο θεωρίες για την AI –ότι θα καταστρέψει θέσεις εργασίας αλλά παράλληλα θα δημιουργήσει νέες– μπορούν να συνυπάρχουν. Η επικίνδυνη ζώνη είναι η μεταβατική περίοδος προσαρμογής της αγοράς.
Αυτή η ενδιάμεση φάση εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει ένα παρατεταμένο φορολογικό έλλειμμα, το οποίο μπορεί να πυροδοτήσει δεκαετίες δημοσιονομικής αβεβαιότητας και πολιτικών αναταραχών.
Οι προτεινόμενες λύσεις και τα πολιτικά εμπόδια
Προκειμένου να αναπληρωθούν οι απώλειες, έχουν τεθεί στο τραπέζι διάφορες προτάσεις, όπως:
-
Φορολόγηση του πλούτου και των αγαθών πολυτελείας
-
Αύξηση των φόρων στην κατανάλωση και των εταιρικών συντελεστών
-
Επιβολή ειδικού τέλους στην υπολογιστική ισχύ και στη χρήση εφαρμογών AI
Όλες οι εναλλακτικές λύσεις προσκρούουν στο ίδιο εμπόδιο: το υψηλό πολιτικό κόστος που συνεπάγεται η επιβολή νέων φορολογικών βαρών σε πολίτες και επιχειρήσεις.
