Ασφυκτικές και δημόσιες πιέσεις στα «αφεντικά» της πετρελαϊκής βιομηχανίας ασκεί ο Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας επενδύσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων για την ανασυγκρότηση των πετρελαϊκών υποδομών της Βενεζουέλας. Όμως, οι CEOs δεν διστάζουν να πουν «όχι» στον Αμερικανό πρόεδρο: δεν βλέπουν στη Βενεζουέλα ένα μεγάλο θησαυρό, αλλά μόνο κινδύνους για ζημιές πολλών δισεκατομμυρίων.
Ο Αμερικανός πρόεδρος κάλεσε τους«βαρόνους» του πετρελαίου στον Λευκό Οίκο την Παρασκευή για να μοιράσουν τον πετρελαϊκό θησαυρό της Βενεζουέλας, μετά την επεισοδιακή απομάκρυνση του Μαδούρο από την εξουσία. Όμως, απέναντι του βρήκε ψυχρούς και επιφυλακτικούς τους επικεφαλής της πετρελαϊκής βιομηχανίας, που δεν φαίνονται να συμμερίζονται το όραμά του για εκμετάλλευση του πλούτου της Βενεζουέλας.
Το σχέδιο του Τραμπ για μια υπό αμερικανική ηγεσία αναβίωση της βιομηχανίας πετρελαίου της Βενεζουέλας –μια προσπάθεια που εκτιμάται ότι απαιτεί επενδύσεις άνω των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων– προσκρούει σε έναν τοίχο οικονομικού ρεαλισμού και εταιρικής δυσπιστίας. Για τους πετρελαϊκούς κολοσσούς, η Βενεζουέλα δεν είναι πλέον το Ελ Ντοράντο της δεκαετίας του 1970, αλλά μια παγίδα δισεκατομμυρίων.
Τεράστια αποθέματα, αλλά...
Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, περίπου 300 δισεκατομμύρια βαρέλια. Ωστόσο, χρόνια διαφθοράς, υποεπένδυσης και λεηλασιών έχουν αφήσει τις υποδομές της σε άθλια κατάσταση.
Η παραγωγή έχει κατακρημνιστεί σε 1 εκατ. βαρέλια την ημέρα (από σχεδόν 4 εκατομμύρια το 1974), λιγότερο ακόμη και από τη σπαρασσόμενη από τον πόλεμο Λιβύη. Η εικόνα της καταστροφής είναι αποκαρδιωτική:
-
Λεηλατημένες Υποδομές: Οι αγωγοί είναι διάτρητοι και συχνά κλέβονται για να πουληθούν ως παλιοσίδερα (scrap). Πλατφόρμες γεώτρησης έχουν λεηλατηθεί μέρα μεσημέρι και πωλούνται για ανταλλακτικά στη μαύρη αγορά.
-
Καθυστερήσεις: Στα λιμάνια, ο εξοπλισμός είναι σε τόσο κακή κατάσταση που η φόρτωση των supertankers διαρκεί πλέον έως και πέντε ημέρες, αντί για μία που χρειαζόταν πριν από επτά χρόνια.
-
Διυλιστήρια Φαντάσματα: Το τεράστιο συγκρότημα διύλισης Paraguana λειτουργεί διακεκομμένα λόγω βλαβών, ενώ κρίσιμες μονάδες αναβάθμισης του βαρέος πετρελαίου έχουν κλείσει.
Ειδικοί εκτιμούν ότι η επιστροφή στα επίπεδα παραγωγής του 1990 θα απαιτούσε επενδύσεις 10 δισ. δολ. ετησίως για την επόμενη δεκαετία.
«Μη επενδύσιμη»
Παρά την αισιοδοξία του Λευκού Οίκου και τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο περί «δραματικού ενδιαφέροντος», οι διευθύνοντες σύμβουλοι των μεγάλων εταιρειών παραμένουν επιφυλακτικοί έως αρνητικοί.
Ο CEO της ExxonMobil, Ντάρεν Γουντς ήταν ξεκάθαρος χαρακτηρίζοντας τη χώρα «μη επενδύσιμη» (uninvestable) υπό τις παρούσες συνθήκες. «Πόσο ανθεκτική είναι η προστασία των κεφαλαίων; Ποιες είναι οι νομικές δομές;», αναρωτήθηκε, θυμίζοντας ότι τα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας του κατασχέθηκαν δύο φορές στο παρελθόν από το Καράκας.
Ο Ράιαν Λανς της ConocoPhillips, όταν ρωτήθηκε από τον Τραμπ για τις απώλειες της εταιρείας του στη χώρα, απάντησε κοφτά ότι 12 δισ. δολ. έχουν ήδη διαγραφεί από τον ισολογισμό της.
Ο Τραμπ, τονίζουν αναλυτές, πιστεύει ότι μπορεί να υπαγορεύει στις πετρελαϊκές εταιρείες την πολιτική τους. Όμως, οι σύγχρονοι πετρελαϊκοί κολοσσοί δεν είναι οι «Επτά Αδελφές» της δεκαετίας του 1950 που λειτουργούσαν σαν βραχίονες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Σήμερα, είναι οργανισμοί πειθαρχημένοι στη διαχείριση κεφαλαίου, που λογοδοτούν σε μετόχους οι οποίοι αποστρέφονται το γεωπολιτικό ρίσκο.
Η οικονομική εξίσωση δεν βγαίνει
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την επένδυση στη Βενεζουέλα δεν είναι μόνο πολιτικό, αλλά και αμιγώς οικονομικό. Ο κόσμος είναι γεμάτος πετρέλαιο και οι τιμές κυμαίνονται σε χαμηλά πενταετίας.
Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Wood Mackenzie:
-
Η τιμή που απαιτείται για να είναι κερδοφόρα τα κύρια έργα στη Βενεζουέλα (breakeven price) ξεπερνά τα 80 δολάρια το βαρέλι.
-
Αντιθέτως, η τιμή του πετρελαίου στην αγορά κινείται στα 50-60 δολάρια.
Η σύγκριση με τη γειτονική Γουιάνα είναι καταλυτική. Η Chevron, μέσω της εξαγοράς της Hess, έχει πρόσβαση σε κοιτάσματα στη Γουιάνα με κόστος παραγωγής κάτω από 7 δολάρια το βαρέλι. Γιατί να ρισκάρει κανείς δισεκατομμύρια στη χαοτική Βενεζουέλα για βαρύ, δύσκολο στην επεξεργασία πετρέλαιο, όταν δίπλα υπάρχει φθηνότερο και ποιοτικότερο προϊόν σε σταθερό περιβάλλον, αναρωτιούνται οι άνθρωποι της πετρελαϊκής βιομηχανίας.
Ακόμη χειρότερα για τον Τραμπ οι εταιρείες που έχουν επενδύσει στα σχιστολιθικά κοιτάσματα των ίδιων των ΗΠΑ, που έχουν κάνει τη χώρα κορυφαία εξαγωγική δύναμη, αναρωτιούνται γιατί να μην επενδύσουν για να επεκτείνουν την παραγωγή τους στις ΗΠΑ, αντί να αναλάβουν ρίσκα στη Βενεζουέλα.
Οι εύκολες νίκες
Παρά τη γενική απαισιοδοξία, αναλυτές όπως ο Χαβιέρ Μπλας του Bloomberg επισημαίνουν ότι υπάρχουν κάποια περιθώρια για εύκολες νίκες στη Βενεζουέλα, όσο και αν τα περισσότερα αποθέματα της χώρας παρουσιάζουν υψηλό βαθμό δυσκολίας. Όπως τονίζει, τα αποθέματα χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:
-
Τα «Εύκολα» Βαρέλια (περιοχές Maracaibo και Monagas): Πρόκειται για συμβατικά κοιτάσματα που χρειάζονται απλώς επισκευές και όχι γιγαντιαίες επενδύσεις. Εδώ βρίσκονται οι ευκαιρίες για «γρήγορες νίκες» που θα μπορούσαν να προσθέσουν 300.000-500.000 βαρέλια ημερησίως μέχρι τα μέσα του 2027.
-
Η Ζώνη του Ορινόκο (Βαρύ Πετρέλαιο): Εδώ βρίσκονται τα τεράστια αποθέματα, αλλά το πετρέλαιο είναι σαν πίσσα και απαιτεί τεράστια επεξεργασία και αραίωση. Η ανάπτυξη αυτής της ζώνης απαιτεί τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια και δεκαετίες δουλειάς, κάτι που οι εταιρείες αποφεύγουν.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Chevron, η μόνη αμερικανική εταιρεία που παρέμεινε στη χώρα χάρη σε ειδικές άδειες, είναι η μόνη που δεσμεύτηκε άμεσα για αύξηση της παραγωγής κατά περίπου 50% τους επόμενους 18-24 μήνες. Όσο και αν αυτή η δέσμευση είναι ευπρόσδεκτη στον Λευκό Οίκο, δεν παύει να μοιάζει με σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στις προσδοκίες του Τραμπ.
Μακρύς και αβέβαιος δρόμος
Με αυτά τα δεδομένα, όλα δείχνουν ότι η προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να αναβιώσει το δόγμα Μονρόε και να μετατρέψει τη Βενεζουέλα σε ενεργειακή επαρχία των ΗΠΑ προσκρούει στην πραγματικότητα της αγοράς. Οι πετρελαϊκές εταιρείες ζητούν σταθερότητα, νομικό πλαίσιο και ασφάλεια—πράγματα που η Βενεζουέλα δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή, ακόμη και μετά την απομάκρυνση του Μαδούρο.
Επιπλέον, ακόμη και αν πολύ γρήγορα η Βενεζουέλα δημιουργούσε ιδανικό θεσμικό και κανονιστικό περιβάλλον για επενδύσεις, τα αφεντικά του Big Oil δύσκολα θα πεισθούν ότι μπορούν να δημιουργήσουν αξία για τους μετόχους, επενδύοντας δεκάδες δισεκατομμύρια για πετρέλαιο με πολύ υψηλό κόστος παραγωγής από τη Βενεζουέλα, όσο οι τιμές κινούνται πέριξ των 60 δολ. το βαρέλι, χωρίς σοβαρές προοπτικές να αυξηθούν σημαντικά στο ορατό μέλλον.
«Αν δεν θέλετε να επενδύσετε, έχω άλλους 25 που δεν είναι εδώ σήμερα και θέλουν να επενδύσουν», προειδοποίησε την Παρασκευή ο Τραμπ τους μεγάλους του πετρελαίου. Προς το παρόν, η ταυτότητα αυτών των «πρόθυμων» επενδυτών παραμένει απροσδιόριστη...
