Η στήριξη του ιαπωνικού γεν από τις ΗΠΑ δεν αφορά μόνο τη σταθερότητα της ιαπωνικής οικονομίας. Η μεγάλη έκθεση της Ιαπωνίας σε αμερικανικά ομόλογα και άλλους τίτλους σημαίνει ότι μια παρατεταμένη νομισματική κρίση στο Τόκιο θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος δανεισμού των ΗΠΑ και να προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.
Η υποχώρηση του ιαπωνικού γεν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων περίπου 40 ετών έναντι του δολαρίου εξελίχθηκε γρήγορα σε ζήτημα που ξεπερνά τα σύνορα της Ιαπωνίας. Η αδυναμία του νομίσματος δεν απασχολεί μόνο την κυβέρνηση του Τόκιο, αλλά και την Ουάσιγκτον, η οποία βλέπει τις εξελίξεις στην τρίτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου να επηρεάζουν άμεσα τις αμερικανικές αγορές.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών προχώρησε την προηγούμενη εβδομάδα σε μια σπάνια κίνηση στήριξης του γεν, συμμετέχοντας στις προσπάθειες των ιαπωνικών αρχών να ανακόψουν την πτώση του νομίσματος. Η παρέμβαση ανέδειξε τη διεθνή σημασία του γεν, αλλά και τους κινδύνους που μπορεί να δημιουργήσει η αστάθεια στις ιαπωνικές αγορές.
Οι οικονομικοί και χρηματοπιστωτικοί δεσμοί ΗΠΑ και Ιαπωνίας είναι ιδιαίτερα ισχυροί. Οι ιαπωνικές επενδύσεις σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα, μετοχές και άλλους τίτλους προσεγγίζουν συνολικά τα 3 τρισ. δολάρια. Επομένως, μια σοβαρή αναταραχή στην Ιαπωνία θα μπορούσε να μεταφερθεί στις ΗΠΑ και να επηρεάσει ευρύτερα το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η αμερικανική συμμετοχή προσέθεσε μεγαλύτερη οικονομική ισχύ στις παρεμβάσεις της Ιαπωνίας, η οποία έχει ήδη διαθέσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια φέτος για να στηρίξει το νόμισμά της. Ωστόσο, οι κινήσεις αυτές είχαν μέχρι στιγμής περιορισμένη αποτελεσματικότητα, αυξάνοντας τις ανησυχίες ότι το Τόκιο μπορεί να χρειαστεί να πουλήσει μέρος των μεγάλων αποθεμάτων του σε αμερικανικά ομόλογα.
Η απειλή για τα αμερικανικά ομόλογα
Η Ιαπωνία είναι ο μεγαλύτερος ξένος κάτοχος αμερικανικών κρατικών ομολόγων, με χαρτοφυλάκιο που υπερβαίνει το 1,1 τρισ. δολάρια. Αν η ιαπωνική κυβέρνηση προχωρούσε σε μεγάλες πωλήσεις ομολόγων για να χρηματοδοτήσει νέες παρεμβάσεις υπέρ του γεν, οι τιμές των τίτλων θα μπορούσαν να υποχωρήσουν και οι αποδόσεις να αυξηθούν. Μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε υψηλότερο κόστος δανεισμού για την αμερικανική κυβέρνηση, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων έχουν ήδη αυξηθεί λόγω των ανησυχιών για τον πληθωρισμό. Την προηγούμενη εβδομάδα η απόδοση του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από το 2007.
Οι κινήσεις του γεν επηρεάζουν επίσης άλλα ασιατικά νομίσματα, όπως το νοτιοκορεατικό γουόν. Η στήριξη του ιαπωνικού νομίσματος μπορεί επομένως να περιορίσει τον κίνδυνο να δεχθούν πιέσεις και άλλες ασιατικές οικονομίες, οι οποίες θα μπορούσαν να αναγκαστούν να χρησιμοποιήσουν ή να πουλήσουν μεγάλα ποσά από τα συναλλαγματικά τους αποθέματα για να στηρίξουν τα δικά τους νομίσματα.
Για την Ουάσιγκτον, η παρέμβαση υπέρ του γεν θεωρείται μια σχετικά χαμηλού κόστους κίνηση πρόληψης απέναντι σε πολύ μεγαλύτερους χρηματοπιστωτικούς κινδύνους. Η ανησυχία των αμερικανικών αρχών για την Ιαπωνία είχε εμφανιστεί και νωρίτερα μέσα στο έτος, όταν το υπουργείο Οικονομικών εξέτασε το ενδεχόμενο παρέμβασης μετά την άνοδο των αποδόσεων των ιαπωνικών ομολόγων, η οποία είχε αυξήσει την πίεση και στο αμερικανικό κόστος δανεισμού.
Το αδύναμο γεν επηρεάζει το εμπόριο
Η πτώση του γεν έχει και εμπορικές συνέπειες. Ένα ασθενέστερο ιαπωνικό νόμισμα σημαίνει ισχυρότερο δολάριο, γεγονός που καθιστά τα αμερικανικά προϊόντα ακριβότερα για τους ξένους αγοραστές και μπορεί να πλήξει τις εξαγωγές των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, το χαμηλό γεν ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των ιαπωνικών επιχειρήσεων στις διεθνείς αγορές και μπορεί να προσφέρει πλεονέκτημα στους Ιάπωνες εξαγωγείς μέσα στις ΗΠΑ. Το 2025, οι αμερικανικές εισαγωγές από την Ιαπωνία ανήλθαν σε περίπου 146 δισ. δολάρια, ενώ οι εξαγωγές των ΗΠΑ προς την Ιαπωνία διαμορφώθηκαν κοντά στα 82 δισ. δολάρια.
Παρά την κοινή παρέμβαση, δεν είναι σαφές πόσο αποτελεσματική θα αποδειχθεί η στήριξη του γεν. Η αδυναμία του νομίσματος συνδέεται με βαθύτερες ανησυχίες των επενδυτών για τη δημοσιονομική κατάσταση της Ιαπωνίας, το υψηλό χρέος και την προώθηση φορολογικών μειώσεων και νέων δημοσίων δαπανών. Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας υπερβαίνει το διπλάσιο του μεγέθους της οικονομίας της, αποτελώντας το υψηλότερο επίπεδο μεταξύ των μεγάλων ανεπτυγμένων οικονομιών. Οι πιέσεις αυξάνονται καθώς το κόστος δανεισμού ανεβαίνει και η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι επιδιώκει να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις απέναντι στο αυξημένο κόστος ζωής.
Οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας, που συνδέονται με τις διαταραχές τις οποίες προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν, ενισχύουν τις προσδοκίες για πρόσθετες κρατικές δαπάνες. Αυτό δημιουργεί νέες ανησυχίες για τα δημόσια οικονομικά και επιβαρύνει περαιτέρω το γεν.
Οι διαφορές επιτοκίων κρατούν το γεν υπό πίεση
Η άνοδος του πληθωρισμού οδήγησε την Τράπεζα της Ιαπωνίας να αυξήσει το βασικό επιτόκιο στο 1% τον Ιούνιο, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 31 ετών. Για πολλά χρόνια, η κεντρική τράπεζα διατηρούσε τα επιτόκια σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, ακόμη και κάτω από το μηδέν, αγοράζοντας μεγάλες ποσότητες κρατικών ομολόγων με στόχο την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης.
Η Τράπεζα της Ιαπωνίας έχει πλέον αρχίσει να αυξάνει σταδιακά τα επιτόκια. Ωστόσο, η μεγάλη διαφορά από τα αμερικανικά επιτόκια συνεχίζει να λειτουργεί εις βάρος του γεν. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έχει διατηρήσει το βασικό επιτόκιο στο εύρος 3,5%-3,75%, καθιστώντας τις επενδύσεις σε δολάρια πιο ελκυστικές.
Αν και η Fed δεν έχει μεταβάλει τα επιτόκια φέτος, οι αυξανόμενες διαφωνίες μεταξύ των στελεχών της ενισχύουν την πίεση για νέα αύξηση. Μια τέτοια απόφαση θα διεύρυνε περαιτέρω το χάσμα με τα ιαπωνικά επιτόκια και θα μπορούσε να παρατείνει την πίεση στο γεν.
Την προηγούμενη εβδομάδα, η Τράπεζα της Ιαπωνίας διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια, όμως οι αγορές εκτιμούν ότι μπορεί να προχωρήσει σε νέα αύξηση αργότερα μέσα στο έτος. Παραδόξως, μια σημαντική άνοδος των ιαπωνικών επιτοκίων θα μπορούσε να δημιουργήσει νέο πρόβλημα στις ΗΠΑ, καθώς θα έκανε τα ιαπωνικά περιουσιακά στοιχεία πιο ελκυστικά και ενδέχεται να περιορίσει τις επενδύσεις σε αμερικανικούς τίτλους.
Στενά δεμένες οι αγορές ΗΠΑ και Ιαπωνίας
Οι ιαπωνικές επενδύσεις στις ΗΠΑ δεν περιορίζονται στα κρατικά ομόλογα. Σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, οι ιαπωνικές τοποθετήσεις σε αμερικανικές μετοχές προσέγγισαν το 1,2 τρισ. δολάρια πέρυσι, ενώ οι επενδύσεις σε εταιρικό χρέος ξεπέρασαν τα 300 δισ. δολάρια.
Το δολάριο παραμένει το κυρίαρχο νόμισμα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος και βρίσκεται στη μία πλευρά περίπου του 90% των συναλλαγών στην παγκόσμια αγορά συναλλάγματος. Το γεν διατηρεί επίσης κομβική θέση, καθώς είναι το τρίτο περισσότερο διαπραγματευόμενο νόμισμα στον κόσμο, μετά το ευρώ, με μεγαλύτερη συμμετοχή στις διεθνείς συναλλαγές από τη βρετανική λίρα, το ελβετικό φράγκο και το κινεζικό γιουάν.
Η στενή σύνδεση των δύο οικονομιών σημαίνει ότι η σταθερότητα του γεν αποτελεί και αμερικανικό συμφέρον. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να περιορίσει τον κίνδυνο αναταράξεων στην αγορά ομολόγων, να προστατεύσει το κόστος δανεισμού και να αποτρέψει μια ευρύτερη νομισματική κρίση στην Ασία.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, και η υπουργός Οικονομικών της Ιαπωνίας, Σατσούκι Καταγιάμα, έχουν δηλώσει ότι μπορεί να υπάρξουν νέες παρεμβάσεις, εάν χρειαστεί. Τη Δευτέρα, το γεν ενισχύθηκε στα 157 ανά δολάριο, στο υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές Μαΐου.
Η προσωρινή ανάκαμψη του ιαπωνικού νομίσματος δείχνει ότι η συντονισμένη δράση μπορεί να επηρεάσει τις αγορές. Η μακροπρόθεσμη πορεία του γεν, όμως, θα εξαρτηθεί κυρίως από τη δημοσιονομική πολιτική της Ιαπωνίας, την εξέλιξη των επιτοκίων και την εμπιστοσύνη των επενδυτών στην οικονομική σταθερότητα της χώρας.
