Έγγραφα που χρειάζονται μετανάστες στις ΗΠΑ για να αποδείξουν το νόμιμο καθεστώς τους καθυστερούν, απορρίπτονται ή παραδίδονται με κρίσιμα στοιχεία διαγραμμένα, σύμφωνα με δεκάδες δικηγόρους. Οι πρακτικές αυτές, υποστηρίζουν, δυσκολεύουν την υπεράσπιση ανθρώπων που κινδυνεύουν με απέλαση.
Εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες στις ΗΠΑ ζητούν κάθε χρόνο από τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες αντίγραφα του μεταναστευτικού τους φακέλου, συχνά επειδή αυτά τα έγγραφα αποτελούν τον μοναδικό τρόπο να αποδείξουν το ιστορικό και το νόμιμο καθεστώς παραμονής τους. Δικηγόροι μετανάστευσης υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι επί κυβέρνησης Τραμπ οι υπηρεσίες απορρίπτουν ή αποκρύπτουν τέτοια αιτήματα με ασυνήθιστα υψηλή συχνότητα.
Σύμφωνα με 36 δικηγόρους που μίλησαν στους New York Times, σε αρκετές περιπτώσεις οι αρχές υποστηρίζουν ότι "δεν εντοπίζουν" έγγραφα που οι ίδιοι οι μετανάστες και οι δικηγόροι τους γνωρίζουν ότι υπάρχουν, όπως ληγμένα διαβατήρια ή τμήματα παλαιότερων αιτήσεων. Σε άλλες περιπτώσεις, τα έγγραφα παραδίδονται, αλλά κρίσιμες πληροφορίες έχουν διαγραφεί. Η πρακτική αυτή προστίθεται, σύμφωνα με τους δικηγόρους, στις καθυστερήσεις που δυσκολεύουν την υπεράσπιση μεταναστών ενώπιον των δικαστηρίων.
Το ζήτημα συνδέεται και με καταγγελίες πρώην ανώτερου στελέχους της Υπηρεσίας Ιθαγένειας και Μετανάστευσης (USCIS), Τίμοθι Τέρνερ. Σε καταγγελία προς το Κογκρέσο, ο πρώην αξιωματούχος υποστήριξε ότι στις αρχές της δεύτερης προεδρίας Τραμπ εφαρμόστηκαν πολιτικές που δυσχέραναν την πρόσβαση μεταναστών σε έγγραφα τα οποία δικαιούνται βάσει νόμου. Μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι τον Μάιο του 2025 δόθηκε εντολή να παρακρατούνται έγγραφα σε γλώσσες εκτός της αγγλικής, καθώς και πιστοποιητικά γάμου, κοινά τραπεζικά αντίγραφα, φορολογικά έντυπα και τμήματα πρακτικών από ακροαματικές διαδικασίες μεταναστευτικών δικαστηρίων, με επίκληση της νομοθεσίας περί προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Ο Τέρνερ υποστήριξε ακόμη ότι αιτήματα απορρίπτονταν εξαιτίας διαφορών στα ονόματα. Για παράδειγμα, εάν σε ένα επίσημο αρχείο υπήρχε διπλό ή ενωμένο επώνυμο, αλλά στο αίτημα αναγραφόταν μόνο ένα μέρος του, το αίτημα μπορούσε να απορριφθεί ακόμη και όταν τα σχετικά αρχεία είχαν εντοπιστεί.
Τι προβλέπει ο νόμος
Η αμερικανική νομοθεσία παρέχει στους ενδιαφερόμενους πρόσβαση στα μεταναστευτικά τους έγγραφα μέσω του Νόμου περί Ελευθερίας της Πληροφόρησης (FOIA), ενώ δικαστική απόφαση του 2020 προβλέπει ότι η κυβέρνηση πρέπει να απαντά στα σχετικά αιτήματα εντός 30 εργάσιμων ημερών. Το υπουργείο Δικαιοσύνης, που εποπτεύει το σύστημα των μεταναστευτικών δικαστηρίων, δεν σχολίασε τις καταγγελίες. Ο Λευκός Οίκος επίσης δεν απάντησε, ειδικά για τις διαγραφές και τις παρακρατήσεις εγγράφων, με εκπρόσωπό του πάντως να δηλώνει ότι όλοι οι παράτυποι μετανάστες λαμβάνουν πλήρη δικονομική προστασία και έχουν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν τις αξιώσεις τους.
Το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS) δεν απάντησε στις καταγγελίες του Τέρνερ, υποστήριξε όμως ότι οι αρμόδιοι υπάλληλοι παρέχουν τα έγγραφα εγκαίρως και ενημερώνουν τους αιτούντες για τους λόγους όταν δεν εντοπίζονται αρχεία. Η USCIS αναφέρει ότι δέχεται περισσότερα από 2.000 αιτήματα FOIA ημερησίως, σχεδόν όλα για ατομικούς μεταναστευτικούς φακέλους. Επειδή πολλοί αιτούντες έχουν παρόμοια ονόματα, ημερομηνίες γέννησης και χώρες προέλευσης, η υπηρεσία υποστηρίζει ότι πραγματοποιεί αυστηρούς ελέγχους ταυτοποίησης, για να διασφαλίσει ότι τα αρχεία αποστέλλονται στο σωστό πρόσωπο.
Ο Άντριου Ρ. Άρθουρ, πρώην δικαστής μετανάστευσης και συνεργάτης του Center for Immigration Studies, οργανισμού που υποστηρίζει αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, αναγνώρισε ότι υπάρχουν προβλήματα στο σύστημα FOIA. Υποστήριξε όμως ότι οι πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ αποσκοπούν στην προστασία της ιδιωτικότητας των ανθρώπων που αναφέρονται στους μεταναστευτικούς φακέλους και ότι όσοι θεωρούν πως ένα αίτημά τους απορρίφθηκε παράνομα μπορούν να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη. Όπως είπε, υπάρχει δυνατότητα δωρεάν νομικής εκπροσώπησης και, εφόσον οι προσφεύγοντες δικαιωθούν, το κράτος μπορεί να καλύψει τα δικαστικά έξοδα.
Οι δικηγόροι των μεταναστών υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι στην πράξη οι απορρίψεις και οι καθυστερήσεις μπορούν να έχουν άμεσες συνέπειες για ανθρώπους που προσπαθούν να εξασφαλίσουν μόνιμη νόμιμη παραμονή. Ο Τέρνερ κατέθεσε τον Αύγουστο σε ομοσπονδιακό δικαστήριο ότι μεταξύ Σεπτεμβρίου 2025 και Μαρτίου 2026 η USCIS έκλεισε χωρίς να παράσχει έγγραφα περισσότερα από το 35% των αιτημάτων μεταναστών που αντιμετώπιζαν διαδικασίες απέλασης. Το αντίστοιχο ποσοστό μεταξύ Μαρτίου και Σεπτεμβρίου 2025 ήταν περίπου 8%.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό για όσους βρίσκονται ήδη υπό κράτηση ή έχουν προγραμματισμένη ακροαματική διαδικασία. Ο Τέρνερ ανέφερε ότι όταν διατύπωσε ενστάσεις, ο διευθυντής του υποστήριξε πως η επανυποβολή ενός αιτήματος δεν έχει οικονομικό κόστος για τον μετανάστη. Ο ίδιος, όμως, τόνισε ότι το πραγματικό κόστος είναι ο χρόνος: ένας άνθρωπος που κρατείται και έχει δικαστική ακρόαση σε λίγες εβδομάδες μπορεί να μην προλάβει να αποκτήσει τα στοιχεία που χρειάζεται για την υπεράσπισή του.
Υποθέσεις που φτάνουν στα δικαστήρια
Οι δικηγόροι περιγράφουν περιπτώσεις όπου οι αρχές φέρονται να ζητούν ή να αρνούνται στοιχεία που οι ίδιοι οι μετανάστες είχαν καταθέσει στο παρελθόν στην κυβέρνηση. Ο 54χρονος Μεξικανός Τσιπριάνο Αλαρκόν-Γκάλβεζ ζήτησε τον Φεβρουάριο αντίγραφο αίτησης για πράσινη κάρτα που είχε υποβάλει το 1993 η μητέρα του, πολιτογραφημένη Αμερικανίδα. Το έγγραφο ενδέχεται να του επιτρέπει να διεκδικήσει μόνιμη παραμονή και υπαγωγή σε πρόγραμμα αμνηστίας, καθώς είχε έρθει στις ΗΠΑ χωρίς άδεια ως παιδί. Πάνω από τα μισά έγγραφα που έλαβε, όμως, ήταν πλήρως διαγραμμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία που εξέτασαν οι New York Times. Ο ίδιος αντιμετωπίζει πλέον απέλαση, ενώ η ακρόασή του έχει οριστεί για τον Δεκέμβριο. Η κυβέρνηση έχει ενημερώσει ότι η προσφυγή του στο FOIA θα εξεταστεί έως τον Μάιο του 2027.
Σε άλλη υπόθεση, ο δικηγόρος Ζάκαρι Α. Κον προσέφυγε στη Δικαιοσύνη για έγγραφα για πρώτη φορά στη δεκαετή καριέρα του. Πελάτισσά του από το Ελ Σαλβαδόρ, μητέρα ενήλικου Αμερικανού πολίτη, είχε λάβει το 2022 χορηγία για να αποκτήσει καθεστώς μόνιμης κατοίκου. Η αίτηση απορρίφθηκε εξαιτίας μιας παλιάς εντολής απέλασης, ηλικίας 25 ετών, για την οποία η ίδια δεν γνώριζε. Όταν ο Κον ζήτησε μέσω FOIA τα σχετικά αρχεία, οι ομοσπονδιακές αρχές απάντησαν ότι δεν διέθεταν έγγραφα. Μετά την αγωγή, ωστόσο, τα έγγραφα παραδόθηκαν με τον όρο να αποσυρθεί η προσφυγή, με αποτέλεσμα η υπόθεση να έχει πλέον τη δυνατότητα να εξεταστεί δικαστικά, έπειτα από χιλιάδες δολάρια σε νομικά έξοδα και καθυστέρηση σχεδόν ενός έτους.
Ανάλογες δυσκολίες αντιμετωπίζουν και διεθνώς υιοθετημένοι που ήρθαν στις ΗΠΑ ως παιδιά και προσπαθούν να αποδείξουν ότι είναι Αμερικανοί πολίτες. Ο Γκρέγκορι Λους, ιδρυτής του Adoptee Rights Law Center, βασίζεται εδώ και χρόνια στα αιτήματα FOIA για την αναζήτηση των απαραίτητων εγγράφων. Από τον Απρίλιο του 2025, όμως, άρχισε να λαμβάνει αρχεία με εκτεταμένες διαγραφές ή να μην λαμβάνει καθόλου έγγραφα. Τον Ιούλιο προσέφυγε στη Δικαιοσύνη για λογαριασμό περίπου 24 υιοθετημένους.
Τα στοιχεία που συγκέντρωσε ο Λους και κατέθεσε στο δικαστήριο δείχνουν ότι η USCIS διέγραψε ή παρακράτησε πάνω από το 80% των εγγράφων για τους πελάτες του από τις 17 Απριλίου 2025. Το αντίστοιχο ποσοστό μεταξύ Μαΐου 2024 και Απριλίου 2025 ήταν περίπου 10%.
Photo by Global Residence Index on Unsplash
