Το σύνθημα «Tax the Rich» (Φορολογήστε τους Πλούσιους), που ακούγεται πλέον σε όλες τις διαδηλώσεις με οικονομικά αιτήματα στις ΗΠΑ, αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο αν ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα της φορολογικής πολιτικής που εφάρμοσε ο Τραμπ και των παρεμβάσεων του στο σύστημα φορολόγησης επιχειρηματικών κερδών και οικογενειακών εισοδημάτων.
Οι παρεμβάσεις Τραμπ στην εταιρική φορολογία άνοιξαν την ψαλίδα των εισοδημάτων στις ΗΠΑ, λειτουργώντας ως μηχανισμός αναδιανομής πλούτου υπέρ των πλουσιότερων.
Οι δύο φορολογικοί νόμοι που πέρασε ο Αμερικανός πρόεδρος - το 2017 στη διάρκεια της πρώτης θητείας του με τον Tax Cuts and Jobs Act (TCJA) και πέρυσι με το «Μεγάλο Ομορφο Νομοσχέδιο» – ελάφρυναν γενναία τις μεγάλες επιχειρήσεις και τα ανώτερα εισοδήματα. Στους υπόλοιπους Αμερικανούς πρόσφεραν ψίχουλα, λειτουργώντας επί της ουσίας ως μηχανισμός αναδιανομής του πλούτου προς τα πάνω.
Η μείωση του ομοσπονδιακού συντελεστή φορολόγησης των επιχειρήσεων από 35% στο 21%, η διατήρηση και η διεύρυνση πολυάριθμων ειδικών φοροαπαλλαγών και τα νομικά παραθυράκια της φορολογικής μεταρρύθμισης Τραμπ επέτρεψαν σε κερδοφόρους επιχειρηματικούς κολοσσούς των ΗΠΑ να γλιτώσουν φόρους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων. Αυτό συνέβαλε σε περαιτέρω διεύρυνση του δημοσιονομικού ελλείμματος.
Γλίτωσαν πέρυσι φόρους 198 δισ. !
Σε έρευνα που διενήργησε αμερικανικό Ινστιτούτο Φορολογίας και Οικονομικής Πολιτικής (ΙΤΕΡ), έβαλε στο μικροσκόπιο 706 επιχειρηματικούς κολοσσούς των ΗΠΑ οι οποίοι περιλαμβάνονται στη λίστα Fortune 1000 ή στον δείκτη S&P 500 του Χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης. Διαπίστωσε ότι για συνολικά κέρδη 1,88 τρισ. δολαρίων το 2025 κατέβαλαν φόρο εισοδήματος μόλις 196 δισ. δολάρια.
Στα επίπεδα αυτά, ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής με τον οποίο επιβαρύνθηκαν οι 706 εταιρείες ήταν μόλις 10,4%, ο μισός δηλαδή από τον επίσημο ομοσπονδιακό συντελεστή εταιρικής κερδοφορίας 21% που θέσπισε το 2017 ο ίδιος ο Τραμπ.
Ηταν ο χαμηλότερος πραγματικός φορολογικός εταιρικός συντελεστής που έχει εντοπίσει το οικονομικό ινστιτούτο της Ουάσινγκτον από το μακρινό 1982. Τότε ο πρόεδρος Ρόναλντ Ρίγκαν είχε «καταφέρει» με τις εκτεταμένες φορολογικές περικοπές υπέρ επιχειρήσεων και πλουσίων να ψαλιδίσει τον πραγματικό φορολογικό συντελεστή για τις κερδοφόρες εταιρείες από 17,3% σε 11,2% και ενώ ο επίσημος συντελεστής φορολόγησης των εταιρειών εκείνης της εποχής ήταν… υπερτετραπλάσιος (46%).
Με τις φοροαπαλλαγές, τις εκπτώσεις φόρων, τα κίνητρα, τις υπερεκπτώσεις δαπανών και άλλα παραθυράκια του νόμου, οι 706 εταιρείες που εξετάστηκαν στη μελέτη του ΙΤΕΡ γλίτωσαν πέρυσι φόρους198 δισ. δολαρίων: Πλήρωσαν 196 δισ. δολάρια, ενώ αν είχαν φορολογηθεί με τον θεσμοθετημένο ομοσπονδιακό συντελεστή 21% επί των κερδών, η συνολική φορολογική τους επιβάρυνση θα ήταν διπλάσια, συνολικά 394 δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι κολοσσοί που δεν πληρώνουν
Η μελέτη του ΙΤΕΡ αποκάλυψε επίσης ότι, αν και κερδοφόρες, οι 114 από τις 706 εταιρείες δεν πλήρωσαν καθόλου φόρο στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Μεταξύ αυτών ήταν και ισχυροί κολοσσοί του αμερικανικού επιχειρείν, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία Tesla του Ιλον Μασκ, η Citigroup, 3ος μεγαλύτερος τραπεζικός όμιλος των ΗΠΑ,, η United Airlines, μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία των ΗΠΑ και μια από τις μεγαλύτερες της υφηλίου, η CVS, ένας από τους μεγαλύτερους ομίλους παροχής υπηρεσιών υγείας και φαρμακείων στον κόσμο, ο παγκόσμιος κολοσσός μέσων ενημέρωσης και ψυχαγωγίας Walt Disney και η DoorDash, η μεγαλύτερη αμερικανική διαδικτυακή πλατφόρμα παραγγελίας και διανομής έτοιμου φαγητού, ειδών σούπερ μάρκετ και άλλων προϊόντων λιανικής
Πάνω από το 1/3 των εταιρειών, συνολικά 258 επιχειρήσεις, επιβαρύνθηκαν με φορολογικό συντελεστή μικρότερο του 7%. Για συνολικά κέρδη 683 δισ. δολαρίων οι εταιρείες αυτές κατέβαλαν φόρο μόλις 11,9 δισ. δολαρίων. Ο μέσος πραγματικός φορολογικός συντελεστής με τον οποίο επιβαρύνθηκαν ήταν μόλις 1,7%!
Οι πλέον ευνοημένες από φοροαπαλλαγές, εκπτώσεις, κίνητρα και άλλα ευνοϊκά φορολογικά μέτρα της κυβέρνησης Τραμπ ήταν οι κολοσσοί υψηλής τεχνολογίας Meta, Amazon, Microsoft και Alphabet. Εταιρείες που εμφανίζουν τα τελευταία χρόνια τα υψηλότερα κέρδη που έχουν καταγραφεί ποτέ στην ιστορία, εξοικονόμησαν το 2025 ομοσπονδιακούς φόρους 13-19 δισ. δολαρίων η καθεμία.
Υπέρ των πλουσιότερων και ισχυρότερων
Τα ευρήματα αυτά καταδεικνύουν πόσο δραματικά έχει γείρει το αμερικανικό σύστημα εταιρικής φορολογίας υπέρ των πλουσιότερων και ισχυρότερων εταιρειών. Παλαιότερες αναλύσεις έδειξαν ότι περίπου το 72% των συνολικών φοροελαφρύνσεων της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ κατευθύνθηκε στο πλουσιότερο 20% των φορολογουμένων.
- Το πλουσιότερο 1% των νοικοκυριών καρπώθηκε ετήσια ελάφρυνση δεκάδων χιλιάδων δολαρίων (περίπου 48.000 δολάρια κατά το έτος εφαρμογής), αυξάνοντας το καθαρό διαθέσιμο εισόδημά τους κατά 2,5%.
- Αντίθετα, τα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω των 23.000 δολαρίων έλαβαν κατά μέσο όρο ελάφρυνση μόλις 90 δολαρίων ετησίως (περίπου 25 σεντ την ημέρα).
Ακαδημαϊκές μελέτες έδειξαν επίσης ότι τα κέρδη από τη μείωση του ομοσπονδιακού εταιρικού φόρου δεν μετακυλίστηκαν στους μέσους εργαζομένους με τη μορφή αυξήσεων στους μισθούς, όπως υποσχόταν ο Τραμπ. Το 49% μπήκε στις τσέπες των μετόχων/ιδιοκτητών των εταιρειών, ενώ το 11% πήγε στα 5 κορυφαία στελέχη των διοικήσεων.
Το υπόλοιπο 40% καρπώθηκαν μόνο εργαζόμενοι υψηλής εξειδίκευσης, ενώ η μεγάλη μάζα των εργαζομένων (90%) είχε μηδενικό πρακτικό όφελος. Οι διοικήσεις των εταιρειών χρησιμοποίησαν τα πλεονάσματα από τη μείωση των φόρων κυρίως για επαναγορές ιδίων μετοχών και όχι για κεφαλαιακές επενδύσεις, ευνοώντας τους κατόχους μεγάλων επενδυτικών χαρτοφυλακίων.
Ταξικός και φυλετικός διαχωρισμός
Τα λευκά νοικοκυριά (που υπερεκπροσωπούνται στα υψηλά εισοδήματα) έλαβαν σχεδόν το 80% των συνολικών φοροελαφρύνσεων της τραμπικής μεταρρύθμισης, διευρύνοντας περαιτέρω το φυλετικό οικονομικό χάσμα έναντι λευκών, μαύρων και πολιτών λατινοαμερικανικής καταγωγής.
Ο νόμος του 2017 τροφοδότησε παράλληλα δημοσιονομική πίεση, καθώς οδήγησε σε αύξηση του ομοσπονδιακού ελλείμματος κατά περίπου 1,9 τρισ. δολάρια σε βάθος δεκαετίας και σε εκτόξευση του χρέους φέτος το καλοκαίρι πάνω από τα 40 τρισ. δολάρια.
Η δραματική μείωση των δημόσιων εσόδων που ο νόμος αυτός προκάλεσε χρησιμοποιήθηκε πολιτικά ως επιχείρημα για τη μείωση των δαπανών σε κοινωνικά προγράμματα (όπως η υγεία, η διατροφική υποστήριξη SNAP και η παιδεία), επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τις ασθενέστερες οικονομικά τάξεις που παλεύουν πλέον απεγνωσμένα με την ακρίβεια και την εκτόξευση του κόστους ζωής.
