Μια σπάνια δημόσια διαφοροποίηση στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ φέρνει στο προσκήνιο τη σύγκρουση γύρω από την παγκόσμια πολιτική υγείας. Ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ενώπιον της Γερουσίας ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να επανεμπλακούν στις συζητήσεις για τη χρηματοδότηση της Gavi, της μεγαλύτερης διεθνούς συμμαχίας εμβολιασμών, σηματοδοτώντας μια σαφή αποστασιοποίηση από τη στάση του υπουργού Υγείας Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ, ο οποίος είχε παγώσει τη σχετική αμερικανική χρηματοδότηση.
Η Gavi αποτελεί έναν από τους βασικότερους μηχανισμούς παγκόσμιας υγειονομικής προστασίας, χρηματοδοτώντας εμβολιασμούς σε χώρες χαμηλού εισοδήματος και διατηρώντας στρατηγικά αποθέματα εμβολίων για ασθένειες όπως ο Έμπολα.
Πέρυσι, ο Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ αποσύρουν τη στήριξή τους προς τον οργανισμό, σε μια απόφαση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στον χώρο της δημόσιας υγείας. Ο Κένεντι, γνωστός επί χρόνια για τον σκεπτικισμό του απέναντι στα εμβόλια, είχε κατηγορήσει τη Gavi ότι αντιμετωπίζει ζητήματα ασφάλειας των εμβολίων ως πρόβλημα δημοσίων σχέσεων και όχι ως θέμα υγείας, χωρίς να παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία.
Η απόφαση είχε ως αποτέλεσμα να μπλοκαριστούν 600 εκατ. δολάρια που είχε ήδη εγκρίνει το αμερικανικό Κογκρέσο για τον οργανισμό. Τώρα, όμως, ο Ρούμπιο φαίνεται να επιχειρεί αλλαγή πορείας.
«Ώρα να οδηγήσουμε το θέμα σε λύση»
Κατά την κατάθεσή του στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας, ο υπουργός Εξωτερικών παραδέχθηκε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ζητήσει από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να επιτρέψει στον Κένεντι να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων για τη Gavi. Ωστόσο, ο Ρούμπιο κατέστησε σαφές ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναλαμβάνει εκ νέου πρωτοβουλία.
Όπως ανέφερε, η αμερικανική διπλωματία πρόκειται να «επανεμπλακεί» στο ζήτημα και να επιδιώξει μια λύση αποδεκτή τόσο από το Κογκρέσο, όσο και από τους στόχους της αμερικανικής πολιτικής για την παγκόσμια υγεία.
Η διατύπωσή του θεωρήθηκε ιδιαίτερα προσεκτική. Απέφυγε να συγκρουστεί ευθέως με τον Κένεντι, υπογραμμίζοντας ότι οι απόψεις του υπουργού Υγείας θα ληφθούν υπόψη, αλλά ταυτόχρονα κατέστησε σαφές ότι η διαδικασία δεν μπορεί να παραμένει επ' αόριστον σε αδιέξοδο.
Ο Έμπολα και το Κογκρέσο
Η συζήτηση στη Γερουσία διεξήχθη υπό τη σκιά της νέας έξαρσης του ιού Έμπολα στην κεντρική Αφρική. Η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν άσκησε πίεση στον Ρούμπιο, ζητώντας να εξηγήσει πώς η κυβέρνηση σκοπεύει να ξεμπλοκάρει τα κονδύλια που παραμένουν παγωμένα, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη υγειονομική κρίση.
Η Gavi έχει ήδη δεσμεύσει έως και 40 εκατ. δολάρια για την ανάπτυξη νέων υποψήφιων εμβολίων κατά του στελέχους Bundibugyo του ιού Έμπολα, για το οποίο δεν υπάρχει ακόμη εγκεκριμένο εμβόλιο.
Για πολλούς γερουσιαστές, η υπόθεση δεν αφορά απλώς τη χρηματοδότηση ενός διεθνούς οργανισμού, αλλά την ευρύτερη ικανότητα των ΗΠΑ να συμβάλλουν στην πρόληψη πανδημιών και διεθνών υγειονομικών κρίσεων.
Μια μάχη εξουσίας πίσω από τα εμβόλια
Πέρα από το ζήτημα της δημόσιας υγείας η αντιπαράθεση αποκαλύπτει και μια γενικότερη σύγκρουση στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης. Σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα παγκόσμιας υγείας, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιχειρεί να ανακτήσει τον έλεγχο διεθνών πρωτοβουλιών που παραδοσιακά βρίσκονταν στη σφαίρα της εξωτερικής πολιτικής, αλλά τα τελευταία χρόνια επηρεάζονται όλο και περισσότερο από το υπουργείο Υγείας.
Η κατάσταση έχει δημιουργήσει τριβές ανάμεσα στους δύο κυβερνητικούς μηχανισμούς, σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Τραμπ έχει μειώσει δραστικά τη διεθνή αναπτυξιακή βοήθεια, ενώ το Κογκρέσο εξακολουθεί να εγκρίνει σημαντικά κονδύλια για παγκόσμια προγράμματα υγείας.
Η Gavi έχει ήδη αναγκαστεί να περιορίσει τις δραστηριότητές της εξαιτίας των περικοπών στη διεθνή χρηματοδότηση. Ο προϋπολογισμός της μειώθηκε από τα προγραμματισμένα 11,9 δισ. δολάρια στα 10 δισ. δολάρια, επηρεάζοντας αποθέματα εμβολίων για τη χολέρα, προγράμματα καταπολέμησης της ελονοσίας και πρωτοβουλίες πρόληψης της μηνιγγίτιδας.
Η διοίκηση του οργανισμού χαιρέτισε αμέσως τις δηλώσεις Ρούμπιο, εκτιμώντας ότι η απελευθέρωση των αμερικανικών κονδυλίων θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την παγκόσμια ετοιμότητα απέναντι σε μελλοντικές υγειονομικές απειλές.
Για την Ουάσιγκτον, όμως, το ζήτημα έχει και γεωπολιτική διάσταση. Η διαχείριση της Gavi εξελίσσεται σε δοκιμασία για το κατά πόσο οι ΗΠΑ εξακολουθούν να επιδιώκουν ηγετικό ρόλο στην παγκόσμια υγεία ή αν η εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση θα συνεχίσει να καθορίζει τη στάση τους, σε έναν τομέα όπου οι συνέπειες ξεπερνούν κατά πολύ τα αμερικανικά σύνορα.
