Η στεγαστική κρίση, η κατάσταση όπου βρισκόμαστε σήμερα, οι πολιτικές, οι προοπτικές, τα βραχυπρόθεσμα αλλά και τα μακροπρόθεσμα μέτρα ήταν το αντικείμενο της συζήτησης που εξελίχθηκε σήμερα στο Star Forum στη Λαμία που είχε ως θέμα «Βαθαίνει η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα: Πραγματικές αιτίες και πρακτικές λύσεις».
Η συζήτηση ανέδειξε τόσο τα κοινά σημεία όσο και τις διαφορετικές προσεγγίσεις γύρω από ένα από τα πιο πιεστικά κοινωνικά ζητήματα της εποχής. Στο πάνελ συμμετείχαν η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, ο βουλευτής Επικρατείας και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Δημήτρης Μάντζος, ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας και γενικός γραμματέας της ΕΝΠΕ Φάνης Σπανός, καθώς και ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Νίκος Βέττας.
Η κ. Μιχαηλίδου περιέγραψε μια κρίση που συνδέεται με την «ασυμμετρία προσφοράς και ζήτησης», παρουσιάζοντας τη δέσμη των 43 μέτρων ύψους 7 δισ. ευρώ, με αιχμές τις επιδοτήσεις ενοικίου, την κοινωνική αντιπαροχή, την αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων και το «Ανακαινίζω - Νοικιάζω».
Από την πλευρά του, ο κ. Μάντζος έδωσε έμφαση στην ενίσχυση της προσφοράς μέσω κοινωνικής κατοικίας, αξιοποίησης δημόσιων και ιδιωτικών κλειστών ακινήτων, περιορισμού της Golden Visa και αυστηρότερης ρύθμισης των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Ο κ. Σπανός μετέφερε τη συζήτηση στην περιφερειακή διάσταση, υποστηρίζοντας ότι η απάντηση δεν μπορεί να εξαντλείται στην Αθήνα, αλλά πρέπει να συνδεθεί με δουλειές, υποδομές, τηλεργασία και κίνητρα για επιστροφή στην επαρχία.
Ο κ. Βέττας, τέλος, έδωσε τη μεγάλη οικονομική εικόνα, εξηγώντας ότι το πρόβλημα είναι αποτέλεσμα δεκαετιών, συνδέεται με τη μεταβολή της κοινωνικής δομής και απαιτεί αναβάθμιση του υπάρχοντος αποθέματος, θεσμικές τομές και πολιτική συναίνεση.
Κοινός τόπος όλων ήταν ότι η στεγαστική κρίση δεν λύνεται με μία μόνο παρέμβαση, αλλά απαιτεί σχέδιο, διάρκεια και συνδυασμό πολιτικών.
Ειδικότερα η κ. Μιχαηλίδου υπογράμμισε πως το στεγαστικό πρόβλημα αναδεικνύεται σε κορυφαία κοινωνική πρόκληση. Παρουσίασε στο STAR FORUM στη Λαμία ένα πολυεπίπεδο σχέδιο κυβερνητικών παρεμβάσεων, αναγνωρίζοντας εξαρχής τη σοβαρότητα της κατάστασης. Όπως τόνισε, «η στεγαστική κρίση είναι ένα πολύ μεγάλο ζήτημα», το οποίο δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά «εντάσσεται και μέσα στο διεθνές και ευρωπαϊκό αντίστοιχο πρόβλημα», συνδέοντας μάλιστα το ζήτημα άμεσα με το δημογραφικό.
Η υπουργός περιέγραψε ένα πλαίσιο όπου η κρίση απορρέει από μια «μεγάλη δυναμική ασυμμετρία προσφοράς και ζήτησης» και συμπλήρωσε πως η ζήτηση κατοικίας έχει αυξηθεί σημαντικά. «Η ζήτηση έχει αυξηθεί ενδογενώς και ακόμα περισσότερο εξωγενώς», σημείωσε, αποδίδοντας την άνοδο τόσο σε κοινωνικές μεταβολές, όπως η αύξηση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών, όσο και στην ενίσχυση της ελκυστικότητας της χώρας για ξένους επενδυτές, ψηφιακούς νομάδες και τουρίστες. Παράγοντες όπως η Golden Visa και η βραχυχρόνια μίσθωση «άνθησαν», ενισχύοντας περαιτέρω τη ζήτηση.
Όπως είπε η κ. Μιχαηλίδου, το κρίσιμο πρόβλημα εντοπίζεται στην προσφορά. «Υπάρχει μια πάρα πολύ μεγάλη δυσκολία αύξησης προσφοράς», υπογράμμισε, αποδίδοντας την υστέρηση αυτή τόσο στην κατάρρευση της οικοδομικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια των μνημονίων όσο και σε δομικές ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς, όπως ο κατακερματισμός της γης και οι πολεοδομικοί περιορισμοί. «Ο μισός πληθυσμός θέλει να μένει στην Αττική», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας την ανισοκατανομή της ζήτησης.
Απέναντι σε αυτή τη σύνθετη εικόνα, η κυβέρνηση προτάσσει ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων. «Έχουμε απαντήσει με μία δέσμη 43 διαφορετικών μέτρων, 7 δισεκατομμυρίων ευρώ», δήλωσε η υπουργός, διευκρινίζοντας ότι δεν υπάρχει «ένα και μεγάλο» μέτρο που μπορεί να λύσει το πρόβλημα. Αντίθετα, απαιτούνται «πολλές σταδιακές παρεμβάσεις» που θα αγγίζουν τόσο τη ζήτηση όσο και την προσφορά.
Στο επίπεδο της άμεσης ανακούφισης, η κυβέρνηση δίνει έμφαση στις επιδοτήσεις. Η «επιστροφή του ενός στα δώδεκα ενοίκια» αφορά, σύμφωνα με την υπουργό, «εννιά στους δέκα Έλληνες που νοικιάζουν», ενώ το επίδομα στέγασης καλύπτει ήδη 280.000 πολίτες. Ιδιαίτερη στόχευση υπάρχει για δημόσιους λειτουργούς που εργάζονται μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, με ενισχυμένες επιδοτήσεις.
Παράλληλα υπογράμμισε με έμφαση πως προωθούνται πολιτικές περιφερειακής αποκέντρωσης, όπως το πρόγραμμα μετεγκατάστασης με ενίσχυση 10.000 ευρώ, σε συνδυασμό με προγράμματα απασχόλησης της ΔΥΠΑ. Στόχος είναι η αποσυμφόρηση των αστικών κέντρων και η ενίσχυση της ζωής στην περιφέρεια.
Στον πυρήνα της στρατηγικής, ωστόσο, βρίσκονται τα μέτρα αύξησης της προσφοράς κατοικιών. Η υπουργός ξεχώρισε τρεις βασικές παρεμβάσεις. Πρώτον, την «κοινωνική αντιπαροχή», δηλαδή την αξιοποίηση δημόσιας ακίνητης περιουσίας για την κατασκευή νέων κατοικιών, συμπεριλαμβανομένων κοινωνικών κατοικιών με προσιτό ενοίκιο. Δεύτερον, την αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων, με στόχο τη δημιουργία «1.800 κατοικιών» σε μεγάλες πόλεις. «Τέτοια ένταση στεγαστικού αποθέματος έχει να δει η Ελλάδα πάρα πολλές δεκαετίες», υπογράμμισε. Τρίτον, το πρόγραμμα «Ανακαινίζω - Νοικιάζω», ύψους 500 εκατ. ευρώ, για την επαναφορά κλειστών διαμερισμάτων στην αγορά. Η ίδια αναγνώρισε πως, παρά τις παρεμβάσεις, τα αποτελέσματα δεν θα είναι άμεσα. «Χρειάζεται κατανόηση των χρονικών οριζόντων», σημείωσε, εξηγώντας ότι τα μεγάλα έργα απαιτούν χρόνια για να αποδώσουν. Το στοίχημα, επομένως, είναι διττό: αφενός η άμεση ανακούφιση των νοικοκυριών και αφετέρου η σταδιακή αποκατάσταση της ισορροπίας στην αγορά.
Κλείνοντας σημείωσε ότι το στεγαστικό δεν έχει εύκολες λύσεις, αλλά απαιτεί συντονισμένη δράση. «Χρειάζεται να είμαστε όλοι μαζί», τόνισε η υπουργός, καλώντας σε ευρύτερη πολιτική και κοινωνική συναίνεση. Σε ένα πρόβλημα που «είναι βαθύ κυρίως στους τρεις στους δέκα Έλληνες νεαρότερης ηλικίας», η επιτυχία των μέτρων θα κριθεί από το κατά πόσο μπορούν να μετατρέψουν τη σταδιακή παρέμβαση σε ουσιαστική ανακούφιση.
