Τέθηκε σήμερα σε ισχύ ο ενιαίος παγκόσμιος δασμός 10% που απέβαλλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ με ισχύ για 150 ημέρες, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της 20ής Φεβρουαρίου που ακύρωσε τους «οριζόντιους» δασμούς που αποτέλεσαν επίκεντρο του πρώτου έτους της θητείας του.
Ήδη, ο Λευκός Οίκος επεξεργάζεται επίσημο διάταγμα για την αύξησή του ενιαίου δασμού στο 15%, όπως έχει προαναγγείλει ο Τραμπ. Η μετάβαση χαρακτηρίζεται βεβιασμένη και έχει προκαλέσει νέα σύγχυση στο παγκόσμιο εμπόριο, αναδεικνύοντας ήδη σαφείς κερδισμένους και χαμένους.
Χώρες που είχαν προσφέρει σημαντικές παραχωρήσεις στην Ουάσιγκτον τον τελευταίο χρόνο, εξασφαλίζοντας ευνοϊκότερους δασμολογικούς συντελεστές, βλέπουν τώρα τα ποσοστά τους να αυξάνονται. Αντίθετα, κράτη που είχαν βρεθεί στο στόχαστρο του Τραμπ και είχαν επιβαρυνθεί με υψηλούς «τιμωρητικούς» δασμούς φαίνεται –τουλάχιστον προς το παρόν– να ανακουφίζονται.
Συνολικά, ο μέσος δασμολογικός συντελεστής των ΗΠΑ αναμένεται να υποχωρήσει σε σχέση με το καθεστώς που ίσχυε πριν από την απόφαση του Δικαστηρίου, ωστόσο οι επιπτώσεις διαφέρουν έντονα από χώρα σε χώρα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία, η Αυστραλία και η Ιταλία προετοιμάζονται για αυξήσεις και έχουν ήδη εκφράσει τη δυσαρέσκειά τους. Αντίθετα, χώρες όπως η Κίνα, η Βραζιλία και ο Καναδάς αναμένεται να δουν τους συνολικούς συντελεστές τους να μειώνονται.
Η βρετανική εταιρεία ανάλυσης Capital Economics χαρακτήρισε την εξέλιξη «κάτι σαν αγενές μήνυμα», επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι ο Τραμπ διαθέτει περιορισμένες επιλογές, καθώς εφαρμόζει τους νέους δασμούς βάσει του άρθρου 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974, το οποίο απαιτεί μη διακριτική εφαρμογή.
Ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ, μέσω αναρτήσεών του στην πλατφόρμα Truth Social, διαμήνυσε ότι είναι έτοιμος να χρησιμοποιήσει άλλες νομικές διατάξεις, για να επιβάλει δασμούς «με πολύ πιο ισχυρό και ενοχλητικό τρόπο», προειδοποιώντας χώρες που ενδεχομένως επιχειρήσουν να «παίξουν παιχνίδια».
Τι αλλάζει στους αριθμούς
Σύμφωνα με το Ίδρυμα Φορολογίας, οι νέοι δασμοί 15% θα αποφέρουν περίπου το 70% των εσόδων που θα είχαν συγκεντρωθεί το επόμενο πεντάμηνο υπό το καθεστώς του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης του 1977, τον οποίο το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε παράνομο ως βάση για τους προηγούμενους δασμούς.
Το Εργαστήριο Προϋπολογισμού του Πανεπιστημίου Yale υπολόγισε ότι ο μέσος πραγματικός δασμολογικός συντελεστής των ΗΠΑ ήταν 16% πριν από την απόφαση, υποχώρησε στο 9,1% μετά την ακύρωση των σχετικών δασμών και αναμένεται πλέον να διαμορφωθεί στο 13,7% με την εφαρμογή του νέου ενιαίου τέλους.
Η μείωση του συνολικού μέσου όρου σημαίνει ότι η πλειονότητα των χωρών θα δει ελάφρυνση. Ωστόσο, τα κράτη που είχαν εξασφαλίσει ειδικές συμφωνίες χαμηλότερων συντελεστών αποτελούν αξιοσημείωτη εξαίρεση.
Ευρώπη και Ασία σε δυσμενή θέση
Στην Ευρώπη, όπου οι διαπραγματεύσεις είχαν οδηγήσει σε χαμηλότερα ποσοστά, οι επιπτώσεις είναι έντονες. Το Ηνωμένο Βασίλειο είχε συμφωνήσει σε δασμό 10% τον περασμένο Μάιο. Πλέον, σύμφωνα με υπολογισμούς της πρωτοβουλίας Global Trade Alert, ο συνολικός του συντελεστής αναμένεται να αυξηθεί από 8,3% σε 10,3%.
Αντίστοιχα, χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης –μεταξύ αυτών η Γαλλία και η Ιταλία– αναμένεται να καταγράψουν αυξήσεις της τάξης του 1% ή και περισσότερο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από τις ΗΠΑ να τηρήσουν τους όρους της περσινής συμφωνίας, τονίζοντας ότι «μία συμφωνία είναι συμφωνία».
Στην Ασία, η Σιγκαπούρη, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία αντιμετωπίζουν επίσης αυξήσεις, παρά τις προηγούμενες διμερείς συμφωνίες.
Οι κερδισμένοι - προς το παρόν
Στον αντίποδα, η Κίνα φαίνεται να συγκαταλέγεται στους άμεσα ωφελημένους, καθώς ο συνολικός της συντελεστής εκτιμάται ότι μειώνεται από περίπου 37% σε 30%. Ο Τραμπ προγραμματίζει επίσκεψη στο Πεκίνο στις 31 Μαρτίου, με τους δασμούς να βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας.
Η Βραζιλία, που είχε επιβαρυνθεί με υψηλούς «έκτακτους» δασμούς, αναμένεται να δει το ποσοστό της να υποχωρεί από περίπου 26% σε 12,8%.
Χώρες όπως η Ινδία, η Ινδονησία και το Βιετνάμ προβλέπεται επίσης να επωφεληθούν από χαμηλότερους συντελεστές.
Ο Καναδάς και το Μεξικό θα δουν επίσης μείωση, μετά την ακύρωση των δασμών που είχαν επιβληθεί με αφορμή τη διακίνηση φαιντανύλης. Ωστόσο, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του εμπορίου στη Βόρεια Αμερική διέπεται ήδη από χαμηλούς δασμούς στο πλαίσιο της Συμφωνίας ΗΠΑ–Μεξικού–Καναδά, οι άμεσες επιπτώσεις ενδέχεται να είναι περιορισμένες.
Το τοπίο, πάντως, παραμένει ρευστό. Ο Λευκός Οίκος φέρεται να εξετάζει νέες έρευνες βάσει του Νόμου περί Επέκτασης του Εμπορίου του 1962, με επίκληση λόγων εθνικής ασφάλειας, σε τομείς όπως οι μπαταρίες, ο εξοπλισμός ηλεκτρικών δικτύων και οι βιομηχανικές χημικές ουσίες.
Καθώς ο Τραμπ δεν δείχνει διατεθειμένος να υποχωρήσει, ο παγκόσμιος εμπορικός χάρτης εισέρχεται εκ νέου σε περίοδο αβεβαιότητας, με τις ισορροπίες να αναδιατάσσονται ταχύτατα.
