Οι συμβουλευτικές υπηρεσίες ήταν επί δεκαετίες στην Ελλάδα ένας “παρεξηγημένος” κλάδος, που δούλευε και αναπτυσσόταν στη σκιά των μεγάλων επιχειρήσεων, χωρίς την δέουσα αναγνώριση και προβολή. Τώρα πλέον έχει κερδίσει την θέση και τον ρόλο που του αναλογεί.
Οι επιχειρήσεις του κλάδου είναι πανταχού παρούσες, με σημαντικό ρόλο στον εκσυγχρονισμό και στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, στα μεγάλα επενδυτικά projects, στην ψηφιακή μετάβαση, στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, στις αναδιαρθρώσεις επιχειρήσεων, στις συγχωνεύσεις και τις εξαγορές.
Νέο πεδίο δράσης διαμορφώνεται με την ανάπτυξη της τεχνολογίας, την εκτέλεση μεγάλων έργων υποδομής και με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Οι προοπτικές του κλάδου είναι εξαιρετικές και οι εταιρίες παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών σπεύδουν να αξιοποιήσουν τις νέες δυνατότητες,προσαρμόζοντας τη στρατηγική και τους επιχειρηματικούς σχεδιασμούς τους στα νέα δεδομένα.
Η μοναδική εκπρόσωπος του κλάδου στο χρηματιστήριο είναι η European Innovative Solutions (EIS), πρώην “Ευρωσύμβουλοι”. Μετά από δεκαετίες επιχειρηματικής δράσης και σχεδόν 25 χρόνια παρουσίας στο χρηματιστήριο, βρίσκεται στην αφετηρία μιάς νέας πορείας, με ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση, διευρυμένο πεδίο εργασιών και βλέψεις περαιτέρω επέκτασης στη διεθνή αγορά.
Για την τωρινή κατάσταση στον κλάδο, τις επιδόσεις και τις προοπτικές της EIS, μιλάει στο sofokleousin.gr ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Πάρις Κοκορότσικος (φωτο).
Επισημαίνει ότι το μεγάλο κέρδος από την παρουσία της στο ΧΑ είναι η αναγνωρισιμότητα – αν και δεν πρέπει να αγνοηθεί το όφελος από την άντληση κεφαλαίων που χρησιμοποιήθηκαν για επενδύσεις και ανάπτυξη..
Συνέντευξη στον ΤΑΣΟ ΤΣΟΜΠΑΝΙΔΗ
- Πως διαμορφώνεται τώρα η αγορά συμβουλευτικών υπηρεσιών στη χώρα μας;
- Είναι εμφανής η τάση σύγκλισης με τις αγορές των πλέον ανεπτυγμένων χωρών. Οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις (Τεχνητή Νοημοσύνη, Βιομηχανία 4.0) σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις (διατλαντικές σχέσεις, στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, τεχνολογική και παραγωγική αυτονομία στον τομέα της Άμυνας) δημιουργούν ένα πλήθος νέων και σύνθετων παραμέτρων.
Αυξάνονται οι ανάγκες για εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες που δημιουργούν υψηλή προστιθέμενη αξία. Οι υπηρεσίες αυτέ είναι πλέον απαραίτητες σε όλο και μεγαλύτερη γκάμα επιχειρήσεων, καθώς και στη δημόσια διοίκηση – από τις ΔΕΚΟ ώς τις δημόσιες υπηρεσίες.
Ως κλάδος καλούμαστε να ανταποκριθούμε σ' αυτές τις ανάγκες, ενώ ως επιχειρήσεις πρέπει να αξιοποιήσουμε τις προσφερόμενες ευκαιρίες για ανάπτυξη εργασιών και για να πάμε “ένα ακόμη βήμα μπροστά”
- Επικρατεί η εντύπωση ότι συμβουλευτικές υπηρεσίες ζητούν και χρειάζονται μόνο οι μεγάλες επιχειρήσεις...
- Οι μεγάλες επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών πολλών δεκάδων εκατομμυρίων σίγουρα τις χρειάζονται. Ομως τις έχουν πλέον ανάγκη και ολοένα περισσότερες μεσαίες επιχειρήσεις
Οι υπηρεσίες αυτές αφορούν ενδεικτικά την επέκταση των εργασιών στο εξωτερικό, τον ψηφιακό και τον ενεργειακό μετασχηματισμό, την οργάνωση των πωλήσεων, την εξασφάλιση χρηματοδότησης, την εκπόνηση επιχειρησιακών πλάνων κλπ.
Για τις μικρότερες επιχειρήσεις οι τυποποιημένες συμβουλευτικές υπηρεσίες αποτελούν ακόμη κοινή πρακτική. Χρησιμοποιούνται κυρίως ως υποστήριξη για την ένταξη και υλοποίηση χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων.
- Είσαστε πολλά χρόνια στο Χρηματιστήριο, πρωτα ως “Ευρωσύμβουλοι” και τώρα με τη νέα εταιρική επωνυμία. Σας έχει ωφελήσει σημαντικά η παρουσία σας στην χρηματιστηριακή αγορά
- Με την συμπλήρωση δύο δεκαετιών της εταιρείας από την εισαγωγή στο Χρηματιστήριο, ο απολογισμός είναι θετικός. Βλέπουμε ότι ήταν σωστή η απόφαση για την ένταξής μας.
Κατά πρωτο λόγο, μας δόθηκε η δυνατότητα να αντλήσουμε κεφάλαια. Τα αξιοποιήσαμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο σε υποδομές, καινοτομία και σε διεθνή έργα, που προσέδωσαν αέρα και χαρακτήρα εξωστρέφειας στην εταιρεία. Σε δύσκολες περιόδους, έγιναν ΑΜΚ για τη διατήρηση της οικονομικής ευρωστίας..
Όμως το γενικότερο όφελος έγκειται στην αναγνωσιμότητα της εταιρείας στην Αθήνα, που είναι η “καρδιά” της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας. Η αναγνωρισιμότητα αυτή μας ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς η έδρα της EIS βρίσκεται εκτός Αθηνών.
-Αλλάξατε και εταιρική επωνυμία. Τι εξυπηρετεί αυτή η αλλαγή “ταυτότητας”;
- Η αλλαγή σηματοδοτεί την διαφοροποίηση του επιχειρηματικού αντικειμένου - που έχει διευρυνθεί – και αντανακλά την πραγματική προσφορά και συμβολή της εταιρείας.
Η EIS δεν περιορίζεται πλέον στον ρόλο ενός εξωτερικού συμβούλου που εκπονεί μελέτες και διατυπώνει προτάσεις. Είναι εταίρος στον σχεδιασμό και την υλοποίηση λύσεων για τους πελάτες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με αξιοποίηση καινοτομικών εργαλείων
- Εχω την εντύπωση ότι τα τελευταία χρόνια δείχνετε αυξανόμενο ενδιαφέρον για συμμετοχή σε projects άμυνας, ασφάλειας και νέων τεχνολογιών...
- Είναι ένα πεδίο-πρόκληση για τις επιχειρήσεις συμβουλευτικών υπηρεσιών, οι οποίες έχουν να εκμεταλλευτούν ευκαιρίες σ' αυτούς τους αναπτυσσόμενους τομείς και να προσφέρουν πολλά.
Ο ορίζοντας για την αμυντική αυτονόμηση της Ευρώπης και την ανάπτυξη της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σύμφωνα με τις τρέχουσες ευρωπαϊκές και εθνικές στρατηγικές και προγράμματα είναι μακροχρόνιες – εκτείνεται και πέραν του 2035
Τα κονδύλια που θα δοθούν είναι τεράστια, ενώ “ουκ έστιν αριθμός” για τα projects που θα υλοποιηθούν. Προσαρμόζουμε λοιπόν την επιχειρηματική στρατηγική μας σ΄ αυτά τα δεδομένα και τις προοπτικές.
- Οι ελληνικές εταιρείες συμβουλευτικών υπηρεσιών είναι μικρές για τα διεθνή δεδομένα. Εχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν δουλειές στη διεθνή αγορά;
- Η EIS έχει πλέον τα φόντα – τεχνογνωσία, εμπειρία, στελεχικό δυναμικό – για να κερδίσει συμβόλαια στο εξωτερικό. Είμαστε ένας καθιερωμένος πάροχος υπηρεσιών ανάπτυξης οικοσυστημάτων καινοτομίας.
Οι δραστηριότητες μας επεκτείνονται και πέρα από την ευρωπαϊκή ήπειρο, στην Αφρική, τη Νότια Αμερική, τις Χώρες του Κόλπου και αλλού. Και συνεχώς επεκτεινόμαστε.
- Η επέκταση αυτή αντανακλάται και στα οικονομικά μεγέθη σας;
- Το 2025 ο κύκλος εργασιών μας ήταν περίπου 6 εκατ. ευρώ, με EBITA 35-40%. Για το 2026 αναμένουμε αύξηση κατά 20-25% στα οικονομικά μεγέθη της εταιρείας.. Οι προοπτικές είναι ιδιαίτερα θετικές, καθώς έχουμε ανεκτέλεστο 12 εκατομμύρια ευρώ.
- Η πορεία της μετοχής σας είναι ανάλογη των οικονομικών σας επιδόσεων ;
-Η μετοχή της EIS είναι μάλλον υποτιμημένη με βάση τα διεθνή κριτήρια αποτίμησης και τε συγκριση με τις μετοχές ομοειδών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Διεθνώς το P/E των μετοχών στον κλάδο συμβούλων είναι στο 13-14. Εμείς έχουμε μικρότερο, άρα είμαστε σε discount.
Το ίδιο ισχύει και με βάση τα EBITDA. Μεταξύ 2020 και 2025, η αγορά συγχωνεύσεων και εξαγορών (M&A) των εταιρειών συμβούλων κινήθηκε με μέσους πολλαπλασιαστές EBITDA μεταξύ 9,7x και 15,2x ανάλογα με την εξειδίκευση .
- Πως θα κινηθεί η EIS την επόμενη πενταετία; Εχετε κάποιες κατευθυνήριες γραμμές;
- Οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές για την επόμενη πενταετία σχετίζονται με την άμεση διεύρυνση των εργασιών σε αναπτυσσόμενους τομείς, με παράλληλη ενίσχυση του προϊοντικού χαρτοφυλακίου και τη δημιουργία νέων πηγών αξίας.
H διεύρυνση επικεντρώνεται στους τομείς άμυνας και καινοτομίας μέσω στρατηγικών κινήσεων και σταδιακής επέκτασης. Η επίτευξη αυτών των στόχων θα επιδιωχθεί με την στρατηγικές κοινοπραξίες και μέσω τεχνολογικών συμπράξεων με εξειδικευμένες εταιρείες
