Τα καλοκαίρια της παιδικής ηλικίας, όταν το δέρμα κοκκίνιζε από τον ήλιο και στη συνέχεια ξεφλούδιζε, ενδέχεται να αφήνουν μόνιμο αποτύπωμα στην υγεία. Μεγάλη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Dermatology αποκαλύπτει ότι τα επαναλαμβανόμενα, έντονα ηλιακά εγκαύματα συνδέονται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος, μιας από τις συχνότερες μορφές καρκίνου του δέρματος.
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε δεδομένα από 17 διαφορετικές μελέτες με τη συμμετοχή περισσότερων από 321.000 ανθρώπων. Τα ευρήματα, τα οποία δημοσίευσε το Science Alert, επιβεβαιώνουν ότι όσοι υπέστησαν επώδυνα εγκαύματα ή εμφάνισαν φουσκάλες είχαν αισθητά μεγαλύτερες πιθανότητες εκδήλωσης της νόσου σε σύγκριση με όσους δεν είχαν ανάλογες βλάβες.
Συγκεκριμένα, τα άτομα που ανέφεραν μέτρια συχνότητα σοβαρών εγκαυμάτων κατά τη διάρκεια της ζωής τους εμφάνισαν 51% υψηλότερες πιθανότητες ακανθοκυτταρικού καρκινώματος, ενώ στις περιπτώσεις όπου τα εγκαύματα ήταν συχνά, η αύξηση έφτασε το 69%. Παράλληλα, τα συχνά έντονα εγκαύματα στα πρώτα χρόνια της ζωής συνδέθηκαν με έως και τριπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου στην ενηλικίωση, ενώ ακόμη και λίγα σοβαρά περιστατικά αρκούν για να αυξήσουν την επικινδυνότητα.
Η σωρευτική βλάβη στο DNA και οι επιπτώσεις
Η υπεριώδης ακτινοβολία προκαλεί αλλοιώσεις στο DNA των δερματικών κυττάρων. Παρόλο που το σώμα ενεργοποιεί μηχανισμούς επιδιόρθωσης, κατά τη διαδικασία αυτή ενδέχεται να σημειωθούν λάθη, με αποτέλεσμα οι μεταλλάξεις να συσσωρεύονται με την πάροδο των ετών και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρκίνου. Η υποχώρηση του πόνου και της ερυθρότητας μέσα σε λίγες ημέρες δεν αναιρεί την κυτταρική βλάβη που έχει ήδη συντελεστεί.
Τα ευρήματα αυτά ευθυγραμμίζονται με προγενέστερες έρευνες για το μελάνωμα και το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, επιβεβαιώνοντας ότι η βλάβη από την υπεριώδη ακτινοβολία λειτουργεί αθροιστικά. Η ογκολόγος Adrienne Victor, από το Ινστιτούτο Καρκίνου Wilmot του Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ στις ΗΠΑ, επισημαίνει τη διαχρονική σοβαρότητα αυτών των τραυματισμών.
Πέραν της ηλιακής ακτινοβολίας, η γενετική προδιάθεση, το κάπνισμα και άλλες συνήθειες επηρεάζουν επίσης τον κίνδυνο. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στη χρήση σολάριουμ, καθώς η τεχνητή υπεριώδης ακτινοβολία έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο μελανώματος.
Η αποφυγή του έντονου μεσημεριανού ήλιου και η σωστή αντηλιακή προστασία περιορίζουν σημαντικά τις βλάβες.
Οι ειδικοί δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των παιδιών, τα οποία εκτίθενται συχνά για πολλές ώρες στον ήλιο χωρίς σωστή χρήση αντηλιακού. Η παραμονή στη σκιά, τα κατάλληλα ρούχα, η αποφυγή του μεσημεριανού ήλιου και η συστηματική εφαρμογή αντηλιακής προστασίας παραμένουν τα βασικότερα μέτρα πρόληψης.
