Σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού βρίσκεται η Ευρωζώνη για τον πόλεμο στο Ιράν και τη νέα ενεργειακή κρίση, καθώς διαπιστώνεται ότι η κρίση μπορεί να κλιμακωθεί, καθιστώντας απολύτως αναγκαία τη λήψη μέτρων σε ευρωπαίκό κι σε εθνικό επίπεδο. Επί τάπητος και το θέμα της ρήτρας διαφυγής - να μην υπολογίζονται στο έλλειμμα οι δπάνες στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Ακόμη και η συνήθως προσεκτική στις δηλώσεις της, Κριστίν Λαγκάρντ εξέφρασε έντονη ανησυχία σε νέες δηλώσεις της, τονίζοντας ότι το επερχόμενο σοκ ξεπερνά όσα μπορούμε να φαντασθούμε.
Το Eurogroup συγκαλείται εκτάκτως σε τηλεδιάσκεψη την Παρασκευή, σε μια προσπάθεια να προσδιορισθεί η ένταση και η διάρκεια της κρίσης, ώστε να δοθεί κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.
Η αλλαγή στάσης της Κριστίν Λαγκάρντ αντανακλά τη σοβαρότητα της κατάστασης. Σε συνέντευξή της στην εκδότρια του Economist, Ζάνι Μίντον Μπέντοους, που θα δημοσιευθεί σήμερα, η επικεφαλής της ΕΚΤ εμφανίστηκε άκρως απαισιόδοξη.
Ενώ λίγες ώρες νωρίτερα, σε ομιλία της με θέμα την πλοήγηση στα ενεργειακά σοκ, έκανε λόγο για «βαθιά αβεβαιότητα», στη συνέντευξή της χαρακτήρισε το επερχόμενο σοκ ως κάτι «πέρα από ό,τι μπορούμε να φανταστούμε».
Παράλληλα, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου προς τις αγορές, τονίζοντας πως είναι μάλλον «υπερβολικά αισιόδοξες», αν ελπίζουν ότι η κατάσταση θα επιστρέψει σχετικά γρήγορα στην κανονικότητα.
Έκτακτο Eurogroup για ενημέρωση από ΔΟΕ/Μπιρόλ
Μπροστά σε αυτές τις καταιγιστικές εξελίξεις και ενώ το τελεσίγραφο του Τραμπ στο Ιράν για μια ειρηνευτική συμφωνία υπό την απειλή κλιμάκωσης του πολέμου εκπνέει την Παρασκευή, οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης πραγματοποιούν την Παρασκευή έκτακτη τηλεδιάσκεψη.
Στόχος είναι η άμεση αξιολόγηση των επιπτώσεων της σύγκρουσης στις ενεργειακές αγορές και την οικονομία.
Οι υπουργοί θα ενημερωθούν αναλυτικά από τον Εκτελεστικό Διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, σε μια προσπάθεια να προσδιοριστεί η ένταση και η χρονική διάρκεια της κρίσης. Υπενθυμίζεται ότι η IEA έχει κάνει λόγο ως τώρα για μια πρωτοφανή ενεργειακή κρίση.
Ο απώτερος σκοπός είναι η διαμόρφωση πακέτων στήριξης για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, καθώς τα κράτη-μέλη αναγκάζονται ήδη να αναθεωρήσουν επί τα χείρω τις οικονομικές τους προβλέψεις.
Η ρήτρα διαφυγής
Το μεγάλο αγκάθι για την Ευρώπη στον σχεδιασμό αυτών των μέτρων είναι ο περιορισμένος δημοσιονομικός χώρος.Προκειμένου να υπάρξουν τα απαραίτητα περιθώρια ελιγμών, η Ελλάδα έχει ζητήσει την ενεργοποίηση της γενικής δημοσιονομικής ρήτρας διαφυγής.
Με αυτόν τον τρόπο, οι κυβερνήσεις θα μπορούν να λάβουν μέτρα στήριξης χωρίς να κινδυνεύουν με ενεργοποίηση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.
Από την πλευρά της, η Κριστίν Λαγκάρντ έχει ξεκαθαρίσει πως η διατήρηση υγιών δημόσιων οικονομικών είναι επιτακτική. Έχει προειδοποιήσει τις κυβερνήσεις να μην προχωρήσουν σε παρεμβάσεις με υπερβολικό δημοσιονομικό κόστος, τονίζοντας ότι «οποιαδήποτε δημοσιονομική απάντηση στο σοκ των τιμών της ενέργειας πρέπει να είναι προσωρινή, στοχευμένη και προσαρμοσμένη».
Αξιωματούχοι της Ε.Ε. επισημαίνουν στο Bloomberg ότι επιδιώκεται στενότερος συντονισμός αυτή τη φορά, καθώς τα μέτρα που ελήφθησαν το 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποδείχθηκε ότι δεν ήταν ούτε επαρκώς στοχευμένα, ούτε προσωρινά.
Χώρες όπως η Ιταλία έχουν ήδη αρχίσει να κινούνται μεμονωμένα, με την κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι να εγκρίνει προσωρινή μείωση στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης καυσίμων και να εξετάζει περαιτέρω ενισχύσεις για τα νοικοκυριά.
Τα δύο «μαύρα» σενάρια της ΕΚΤ
Την περασμένη εβδομάδα, η προειδοποίησε για αυξημένη αβεβαιότητα στις μακροοικονομικές της προβλέψεις. Οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, σε συνδυασμό με τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, έχουν ήδη προκαλέσει σημαντική μεταβλητότητα και αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Λόγω της εξαιρετικά ρευστής κατάστασης, οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ συνέταξαν, πέραν του βασικού σεναρίου, δύο επιπλέον υποθετικά σενάρια για να αποτυπώσουν τις πιθανές επιπτώσεις της σύγκρουσης στο ΑΕΠ και τις τιμές.
Το δυσμενές σενάριο προβλέπει τη διακοπή του 40% των ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ το δεύτερο τρίμηνο του 2026, λόγω ενός αποκλεισμού των Στενών χωρίς να προκληθούν μεγάλες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές.
Το πετρέλαιο αναμένεται να φτάσει τα 119 δολάρια ανά βαρέλι και το φυσικό αέριο τα 87 ευρώ ανά MWh το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Ο δείκτης αβεβαιότητας στις αγορές (VIX) εκτιμάται ότι θα αυξηθεί προσωρινά κατά 10 μονάδες, με γρήγορη υποχώρηση το τρίτο τρίμηνο του 2026. Η ανάπτυξη (ΑΕΠ) για το 2026 θα υποχωρήσει στο 0,6%, ενώ ο πληθωρισμός θα σκαρφαλώσει στο 3,5%.
Το ακραίο σενάριο εξετάζει μια πιο έντονη και παρατεταμένη διαταραχή, με διακοπή του 60% των ενεργειακών ροών από το Ορμούζ το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Υποτίθεται επίσης ότι οι στρατιωτικές ενέργειες θα προκαλέσουν ζημιές σε ενεργειακές υποδομές, καθυστερώντας την αποκατάσταση της προσφοράς μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Το πετρέλαιο θα αγγίξει τα 145 δολάρια ανά βαρέλι και το φυσικό αέριο τα 106 ευρώ ανά MWh το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Ο δείκτης VIX θα εκτιναχθεί κατά 14 μονάδες και η αβεβαιότητα θα παραμείνει σε σημαντικά υψηλότερα επίπεδα μέχρι το τέλος του 2027.
Το χτύπημα στην οικονομία θα είναι σφοδρό, καθώς ο πληθωρισμός θα εκτοξευτεί στο 4,4% το 2026 και θα παραμείνει ιδιαίτερα υψηλός στο 4,8% το 2027. Αντίστοιχα, η ανάπτυξη θα συρρικνωθεί στο 0,4% για το 2026 και στο 0,9% για το 2027.
