Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις τους στην παγκόσμια οικονομία και στις αγορές προβληματίζουν το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο, το οποίο διαπιστώνει πλέον ότι καθίσταται δύσκολη η επίτευξη πολλών στόχων του τρέχοντος κρατικού προϋπολογισμού.
Αναγκαία καθίσταται πλέον και η αναθεώρηση πολλών προβλέψεων που είχαν περιληφθεί στο νέο Μεσοπρόθεσμο Διαρθρωτικό Σχέδιο, καθώς είναι προφανές ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, δύσκολα θα επιβεβαιωθούν.
Το Μεσοπρόθεσμο Σχέδιο βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας και πρόκειται να αποσταλεί στην Κομισιόν την τελευταία εβδομάδα του Απριλίου. Θα περιλαμβάνει σημαντικές αλλαγές σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις, δεδομένου ότι αναθεωρούνται επί τα χείρω πολλές προβλέψεις και στόχοι του υπό εκτέλεση προϋπολογισμού.
Οι νέες προβλέψεις
Το οικονομικό επιτελείο αναγκάζεται να χαμηλώσει τον πήχυ των προβλέψεων για την ανάπτυξη και τα πρωτογενή πλεονάσματα, αναπροσαρμόζοντας παράλληλα τις εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό και τις δημόσιες δαπάνες.
Ο πήχυς για την ανάπτυξη τοποθετείται πλέον στο 1,9% με 2%, έναντι αρχικής πρόβλεψης για 2,4%. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η εκτίμηση ενδέχεται να αποδειχθεί αισιόδοξη, εάν η κατάσταση στη Μέση Ανατολή επιδεινωθεί και το ενεργειακό κόστος (τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου) παραμείνει σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα, πυροδοτώντας ένα νέο πληθωριστικό κύμα, ενώ παράλληλα θα διαταράσσονται οι εφοδιαστικές αλυσίδες και το διεθνές εμπόριο.
Ενώ το κυβερνητικό επιτελείο προσπαθεί να «αποκρυπτογραφήσει» τις εξελίξεις, αρκετοί αρμόδιοι φορείς και οργανισμοί έχουν ήδη προχωρήσει σε αναθεώρηση των προβλέψεών τους για την ελληνική οικονομία:
- Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά πλέον την ανάπτυξη στο 1,9%, από 2,1% προηγουμένως
- Το ΔΝΤ προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,8%, έναντι αρχικής εκτίμησης 2%
- Αντίστοιχη είναι η εκτίμηση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, που τοποθετεί την ανάπτυξη στο 2%, από 2,1%
Ανοδος πληθωρισμού, "φρένο" στις επενδύσεις
Σε αντίθετη τροχιά από την ανάπτυξη κινείται ο πληθωρισμός, ο οποίος αναμένεται να ενισχυθεί και να υπερβεί το 3%, έναντι αρχικών προβλέψεων για αποκλιμάκωση στο 2,2% (από 2,6% το 2025).
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με το αυξημένο ενεργειακό κόστος, αλλά και με το ευρύτερο κύμα ακρίβειας που επηρεάζει το σύνολο σχεδόν των αγαθών και υπηρεσιών. Η άνοδος των τιμών επιβαρύνει τα νοικοκυριά, περιορίζοντας το διαθέσιμο εισόδημα και ασκώντας πιέσεις στην κατανάλωση και στην εγχώρια ζήτηση, που είναι ο τροφοδότης της ανάπτυξης..
Αρνητικές είναι και οι ενδείξεις για την πορεία των επενδύσεων. Το ασταθές διεθνές περιβάλλον και η γεωπολιτική αβεβαιότητα λειτουργούν αποτρεπτικά για την ανάληψη νέων επιχειρηματικών πρωτοβουλιών, ενώ οι έντονες διακυμάνσεις στο ενεργειακό κόστος οδηγούν επιχειρήσεις και επενδυτές σε πιο συντηρητική στάση.
Υπό αυτά τα δεδομένα, η αρχική πρόβλεψη για αύξηση των επενδύσεων κατά 10,2% το 2026, έναντι 5,7% το 2025, θεωρείται πλέον υπεραισιόδοξη και αναμένεται να αναθεωρηθεί προς τα κάτω.
Απώλεια πόρων
Παράλληλα, εντείνεται η ανησυχία για πιθανή απώλεια πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως έχει προειδοποιήσει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας.
Όπως τονίζεται, η πλήρης απορρόφηση των διαθέσιμων κονδυλίων προϋποθέτει την έγκαιρη υλοποίηση μεγάλου αριθμού οροσήμων και στόχων εντός του 2026, καθιστώντας το σχετικό χρονοδιάγραμμα ιδιαίτερα απαιτητικό. Τυχόν καθυστερήσεις στην εκτέλεση έργων και στην εκταμίευση των ευρωπαϊκών επιχορηγήσεων, ενδέχεται να οδηγήσουν στη μεταφορά έργων στο εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Ετσι η χρηματοδότησή τους θα γίνει αναγκαστικά από εθνικούς πόρους, με άμεση επιβάρυνση των δημοσιονομικών μεγεθών.
Συνολικά, η Ελλάδα έχει ακόμη να λάβει 11,3 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τα 5,3 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 6 δισ. ευρώ δάνεια. Για την εκταμίευσή τους, θα πρέπει έως τον Σεπτέμβριο που θα υποβληθεί το τελευταίο αίτημα, να έχουν υλοποιηθεί 164 μεταρρυθμίσεις και επενδυτικά έργα. Το οικονομικό διακύβευμα είναι εξαιρετικά μεγάλο.
