Σε τροχιά ανατιμήσεων ενδέχεται να εισέλθουν τα τσιγάρα και τα υπόλοιπα καπνικά προϊόντα, καθώς σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για την αναθεώρηση της φορολογίας τους, με τις προωθούμενες αλλαγές να αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τις τελικές τιμές για τους καταναλωτές.
Οι συζητήσεις μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαρκούν ήδη περίπου δύο χρόνια, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιτευχθεί οριστική συμφωνία. Ωστόσο, το ενδεχόμενο αύξησης των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καπνικά προϊόντα παραμένει στο τραπέζι, με τις αποφάσεις που θα ληφθούν να διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο για την αγορά.
Την εικόνα των διαπραγματεύσεων και τις επιπτώσεις που ενδέχεται να υπάρξουν στην ελληνική αγορά περιέγραψε ο πρόεδρος της Ένωσης Καπνοπωλών, Ψιλικών και Ενοικιαστών Περιπτέρων Μακεδονίας, Κώστας Ιακώβου, μιλώντας στην ΕΡΤ.
Όπως ανέφερε, η τελευταία συνεδρίαση του Ecofin δεν έφερε κάποια ουσιαστική εξέλιξη, καθώς η Μάλτα άσκησε βέτο στην πρόταση που βρίσκεται υπό συζήτηση, ακολουθώντας αντίστοιχη στάση με εκείνη της Σουηδίας σε προηγούμενη συνεδρίαση. Παρά το αδιέξοδο, εκτίμησε ότι οι διαπραγματεύσεις μπορεί να ολοκληρωθούν μέσα στον επόμενο μήνα, με πιθανότερη εξέλιξη την επίτευξη συμφωνίας για αυξημένη φορολογική επιβάρυνση.
Στα 6,5 ευρώ το πακέτο με σταδιακή αύξηση των φόρων
Το ύψος των νέων φόρων θα αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση των τιμών στο ράφι. Σύμφωνα με τον κ. Ιακώβου, εφόσον εφαρμοστούν οι ανώτατοι φορολογικοί συντελεστές που εξετάζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η τιμή ενός πακέτου τσιγάρων θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 13 ευρώ.
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα δυσμενές σενάριο για τους καπνιστές, αλλά και για το σύνολο της νόμιμης αγοράς καπνικών προϊόντων. Ο ίδιος τάχθηκε υπέρ μιας ηπιότερης και σταδιακής προσαρμογής, με την Ελλάδα να επιλέγει χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές, ώστε η τιμή του πακέτου να διαμορφωθεί περίπου στα 6,5 ευρώ.
Στο πλαίσιο αυτό, υπενθύμισε και τις αναφορές του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, σχετικά με τη δυνατότητα σταδιακής εφαρμογής των νέων φορολογικών επιβαρύνσεων έως το 2036. Ένα τέτοιο χρονοδιάγραμμα θα επέτρεπε στην αγορά να προσαρμοστεί σε βάθος χρόνου, περιορίζοντας τις απότομες αυξήσεις στις τιμές.
Ο φόβος για έκρηξη του λαθρεμπορίου
Ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που αναδεικνύονται από την προοπτική αύξησης της φορολογίας είναι ο κίνδυνος περαιτέρω διεύρυνσης του παράνομου εμπορίου καπνικών προϊόντων.
Ο πρόεδρος της Ένωσης προειδοποίησε ότι οι απότομες φορολογικές αυξήσεις ενδέχεται να δημιουργήσουν πρόσθετα κίνητρα για τη μεταφορά της κατανάλωσης από τη νόμιμη στην παράνομη αγορά, επικαλούμενος την εμπειρία της περιόδου της πρώτης τρόικας.
Όπως ανέφερε, μέσα σε περίπου τρία χρόνια, όταν η φορολογική επιβάρυνση αυξήθηκε από 65% σε 95%, το μερίδιο των παράνομων τσιγάρων στην ελληνική αγορά φέρεται να εκτινάχθηκε από μόλις 3% σε 25%.
Η εξέλιξη αυτή είχε, σύμφωνα με τον ίδιο, σημαντικές συνέπειες και για την αγορά λιανικής. Την ίδια περίοδο καταγράφηκαν λουκέτα σε περίπτερα και καταστήματα ψιλικών, ενώ χάθηκαν θέσεις εργασίας, με τις μικρές και κυρίως ατομικές επιχειρήσεις να δέχονται ισχυρές πιέσεις.
Ο κ. Ιακώβου υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε αλλαγή στη φορολογία θα πρέπει να συνοδευτεί από ουσιαστική ενίσχυση των ελέγχων και των μέτρων καταπολέμησης του λαθρεμπορίου. Ιδιαίτερη διάσταση έχει και το ζήτημα της προστασίας των καταναλωτών, καθώς τα παράνομα τσιγάρα ενδέχεται να περιέχουν επικίνδυνες και άγνωστες ουσίες, δημιουργώντας πρόσθετους κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Περιθώριο κέρδους 4%-5% για τα περίπτερα
Πέρα από τις επιπτώσεις στους καταναλωτές, οι ενδεχόμενες αυξήσεις στη φορολογία προκαλούν ανησυχία και για τη βιωσιμότητα των περιπτέρων και των καταστημάτων ψιλικών.
Τα καπνικά προϊόντα αποτελούν βασικό μέσο προσέλκυσης πελατών για τις συγκεκριμένες επιχειρήσεις, ωστόσο τα περιθώρια κέρδους παραμένουν περιορισμένα. Όπως εξήγησε ο πρόεδρος της Ένωσης, αυτά κυμαίνονται ανάλογα με την κατηγορία του προϊόντος από 2% έως 8%, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται περίπου στο 4%-5%.
Υψηλότερα περιθώρια καταγράφονται κυρίως σε ορισμένες νεότερες κατηγορίες προϊόντων νικοτίνης και στα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού.
Το ζητούμενο, επομένως, είναι η διαμόρφωση μιας φορολογικής πολιτικής που θα επιδιώκει τον περιορισμό του καπνίσματος, χωρίς να υπονομεύει τη νόμιμη αγορά και τη λειτουργία χιλιάδων μικρών επιχειρήσεων.
Η τελική έκβαση των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων θα καθορίσει όχι μόνο το ύψος των νέων επιβαρύνσεων και τις τιμές των τσιγάρων, αλλά και το κατά πόσο η φορολογική αναπροσαρμογή θα εφαρμοστεί με τρόπο που δεν θα ενισχύσει περαιτέρω το λαθρεμπόριο.
