Σε δραματικά υψηλά επίπεδα έχουν εκτοξευτεί τα φορολογικά βάρη στην Ελλάδα σε σχέση με την περίοδο προ των μνημονίων, συμπιέζοντας τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας μελέτης του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕ.ΦΙ.Μ.), το 2009, ένα έτος πριν από την ένταξη της χώρας στα μνημόνια, η φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα ήταν 41% του ΑΕΠ και βρισκόταν στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ, όπου ο μέσος όρος ήταν 47,5%.
Σήμερα, 15 χρόνια μετά την ένταξη στα μνημόνια, παραμένουν φόροι που επιβλήθηκαν την περίοδο της τρόικας, όπως ο ΕΝΦΙΑ, οι υψηλοί συντελεστές ΦΠΑ (24% έναντι 19%), οι υψηλοί ειδικοί φόροι κατανάλωσης, η εισφορά αλληλεγγύης στις συντάξεις κ.λπ.
Αναλυτικότερα, με την ένταξη στα μνημόνια το 2010 η εικόνα αντιστράφηκε πλήρως, καθώς τα εισοδήματα και το ΑΕΠ μειώθηκαν αισθητά ενώ οι φόροι εκτοξεύτηκαν στα ύψη.
Στα χρόνια της κρίσης
Στο πλαίσιο αυτό, το 2012 το φορολογικό βάρος αυξήθηκε στο 49,2% και ξεπέρασε τον μέσο όρο της ΕΕ, ο οποίος ήταν στο 48,7%, ενώ το 2025 ανέρχονταν στο 48,6%, παρά τις μειώσεις των φόρων που έγιναν τα τελευταία χρόνια.
Όπως αναφέρει το ΚΕΦΙΜ, μεταξύ 2012 και 2015 το φορολογικό βάρος παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Από 49,2% το 2012, κινείται ελαφρώς χαμηλότερα το 2013 και το 2014, αλλά το 2015 φτάνει ξανά στο 49,0%.
Σε σχέση με το 2009, το 2015 το φορολογικό βάρος είναι αυξημένο κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες. Σε αυτή την περίοδο η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σχεδόν ταυτισμένη με τον μέσο όρο της ΕΕ, που το 2015 διαμορφώνεται στο 49,5%.
Η περίοδος μετά το 2015 χαρακτηρίζεται από περαιτέρω επιβάρυνση. Το 2016, το φορολογικό βάρος εκτινάσσεται στο 51,4% και παραμένει πάνω από το 51% έως το 2018 όταν και κορυφώθηκε στο 51,6%.
Από το 2015 έως το 2018 η αύξηση είναι περίπου 2,6 ποσοστιαίες μονάδες. Σε αυτά τα χρόνια, η Ελλάδα ξεπερνά τον μέσο όρο της ΕΕ, ο οποίος κινείται μεταξύ 49,3% και 49,5% με διαφορά περίπου 1,5–2 ποσοστιαίων μονάδων
Στην περίοδο της ανάκαμψης
Το 2019 σημειώνεται μια πρώτη αισθητή αποκλιμάκωση, με το φορολογικό βάρος να μειώνεται στο 49,4%, δηλαδή κατά 2,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2018, και να έρχεται σχεδόν ίσο με τον μέσο όρο της ΕΕ (49,3%).
Επίσης, από το 2020 και μετά, μέσα στην πανδημία και την περίοδο ανάκαμψης, το φορολογικό βάρος παραμένει υψηλό, αλλά με διακυμάνσεις. Το 2020 ανέρχεται στο 49,7%, το 2021 μειώνεται στο 48,6%, το 2022 αυξάνεται ξανά στο 50,3% και το 2023 υποχωρεί στο 48,4%.
Τα στοιχεία του Δεκεμβρίου 2025 εκτιμούν πως η φορολογική επιβάρυνση ανήλθε στο 48,6% για το έτος, επίπεδο χαμηλότερο κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2019, αλλά αυξημένο κατά 7,6 μονάδες σε σχέση με το 2009 (41%).
Οι προβλέψεις για το 2026 και το 2027 δείχνουν συνέχιση της αποκλιμάκωσης. Το φορολογικό βάρος στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα μειωθεί στο 47,8% το 2026 και στο 47,2% το 2027.
Σε σχέση με το 2025, αυτό συνεπάγεται μείωση 1,4 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε δύο χρόνια. Αντίθετα, ο μέσος όρος της ΕΕ προβλέπεται να παραμείνει σταθερός στο 49,9%.
Το 2009 δουλεύαμε λιγότερες μέρες για την εφορία
Επίσης, το 2009 οι Έλληνες εργάζονταν ένα μήνα λιγότερο για την εφορία. Συγκεκριμένα, το 2025 εργαστήκαμε 177 ημέρες για το κράτος, δηλαδή δύο ημέρες λιγότερες σε σχέση με το 2024 και τρεις λιγότερες σε σχέση με το 2019, αλλά:
- Το 2009 εργαστήκαμε 150 ημέρες τον χρόνο για το κράτος.
- Το 2012, 180 ημέρες, δηλαδή σχεδόν έναν επιπλέον μήνα εργασίας σε σχέση με το 2009.
- Το 2015, οι ημέρες εργασίας για το κράτος παρέμειναν ουσιαστικά στο ίδιο επίπεδο, περίπου 179 ημέρες.
- Το 2019 παρέμεινε σε σχετικά ίδια επίπεδα, με 180 ημέρες εργασίας για το κράτος.
- Το 2020 οι ημέρες εργασίας για το κράτος διαμορφώθηκαν περίπου στις 181 και το 2021 σημειώθηκε μια αισθητή μείωση, με τις ημέρες να υποχωρούν περίπου στις 177, αντανακλώντας τα προσωρινά μέτρα στήριξης και τις φορολογικές ελαφρύνσεις.
- Το 2022 η επιβάρυνση αυξάνεται ξανά και οι ημέρες εργασίας ανεβαίνουν περίπου στις 184, το υψηλότερο σημείο της περιόδου.
- Το 2023 ακολουθεί νέα αποκλιμάκωση, με τις ημέρες να μειώνονται περίπου στις 177, επιστρέφοντας σε επίπεδα παρόμοια με αυτά του 2021.
