Όλο και περισσότερες... τρύπες στο ζωνάρι ανοίγουν οι Έλληνες, που παίρνουν τον θλιβερό τίτλο των παγκόσμιων πρωταθλητών στις περικοπές δαπανών διαβίωσης, σύμφωνα με έρευνα της Focus Bari. Παράλληλα, εμφανίζονται εξαιρετικά απαισιόδοξοι για τις προοπτικές της οικονομίας.
Η νέα παγκόσμια έρευνα «Iris Global Confidence Study 2025», η οποία διεξήχθη από το δίκτυο ανεξάρτητων εταιρειών έρευνας αγοράς Iris, με την εκπροσώπηση της Focus Bari για την Ελλάδα, ρίχνει φως στη ζοφερή οικονομική πραγματικότητα που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά.
Τα ευρήματα της έρευνας, η οποία βασίστηκε σε δείγμα χιλιάδων πολιτών και ολοκληρώθηκε το 4ο τρίμηνο του 2025, σκιαγραφούν μια οικονομία όπου η ασφυξία έχει χτυπήσει «κόκκινο». Οι Έλληνες καταναλωτές αναδεικνύονται στους απόλυτους «πρωταθλητές» των περικοπών δαπανών σε παγκόσμιο επίπεδο, έχοντας πλέον εξαντλήσει κάθε διαθέσιμο οικονομικό απόθεμα.
Η ανάλυση των περικοπών δαπανών ανά κατηγορία και ανά χώρα, η οποία αποτελεί και τον πυρήνα των ευρημάτων της έρευνας, αποκαλύπτει το πραγματικό βάθος της οικονομικής θυσίας των πολιτών. Ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο οι περικοπές που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής (lifestyle) αποτελούν μια σχεδόν καθολική τάση, η Ελλάδα καταγράφει το εντυπωσιακό και ανησυχητικό ποσοστό του 95% στη συγκεκριμένη κατηγορία -πρόκειται για το ποσοστό νοικοκυριών που δηλώνουν στην έρευνα ότι έχουν κάνει τουλάχιστον μία περικοπή δαπανών της κατηγορίας. Αυτό το νούμερο ξεπερνά κατά πολύ τον παγκόσμιο μέσο όρο, ο οποίος διαμορφώνεται στο 86%.
Ωστόσο, η πραγματική διάσταση της κρίσης και το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία δεν εντοπίζεται στη μείωση της διασκέδασης, αλλά στις περικοπές βασικών αναγκών. Στην κατηγορία των απολύτως απαραίτητων δαπανών, το 69% των Ελλήνων δηλώνει ότι έχει αναγκαστεί να προχωρήσει σε σημαντικές περικοπές, τη στιγμή που ο αντίστοιχος παγκόσμιος μέσος όρος βρίσκεται στο 51%. Το γεγονός ότι επηρεάζονται τόσο έντονα οι βασικές δαπάνες αποτελεί απόδειξη ότι τα οικονομικά αποθέματα των ελληνικών νοικοκυριών έχουν πλέον εξαντληθεί.
Η συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος δεν σταματά εκεί. Οι κοινωνικές δαπάνες, οι οποίες περιλαμβάνουν δραστηριότητες που ενισχύουν τον κοινωνικό ιστό, έχουν υποστεί περικοπές από το 59% των Ελλήνων, ένα ποσοστό αισθητά υψηλότερο από το 43% του παγκόσμιου μέσου όρου. Ακόμα και η υγεία, η οποία παραδοσιακά αποτελεί την πιο «προστατευμένη» κατηγορία εξόδων παγκοσμίως, δεν έχει μείνει αλώβητη. Στην Ελλάδα, το 25% των πολιτών αναγκάστηκε να μειώσει τις δαπάνες για την υγεία του, καταγράφοντας ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 23%.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα δεδομένα από άλλες, πιο εύπορες αγορές. Σε χώρες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ελβετία τα νοικοκυριά προχωρούν μεν σε περικοπές, αλλά τις περιορίζουν σε μεγάλο βαθμό στον τρόπο ζωής (lifestyle), προστατεύοντας τα βασικά αγαθά.
Η Ισπανία καταγράφει υψηλές περικοπές στο lifestyle, αλλά περιορισμένες ή σχεδόν μηδενικές στις υπόλοιπες κατηγορίες, κάτι που υποδηλώνει και πολιτισμικούς παράγοντες. Αντίθετα, η Ελλάδα, μαζί με την Τουρκία και τη Δομινικανή Δημοκρατία, συνθέτουν την ομάδα των χωρών όπου το βάθος της θυσίας είναι το μέγιστο, καθώς οι περικοπές έχουν επεκταθεί δραματικά στον πυρήνα της καθημερινής επιβίωσης.
«Πάμε σε λάθος κατεύθυνση»
Αυτή η πρωτοφανής πίεση στα νοικοκυριά αντικατοπτρίζεται άμεσα και στην ψυχολογία των Ελλήνων απέναντι στη συνολική πορεία της χώρας. Ένα συντριπτικό 89% των ερωτηθέντων στην Ελλάδα πιστεύει ότι η χώρα κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση, τοποθετώντας τη χώρα στον πάτο της σχετικής λίστας αισιοδοξίας παγκοσμίως.
Παράλληλα, το 87% των ελληνικών νοικοκυριών αναφέρει ότι αντιμετωπίζει μεγαλύτερες δυσκολίες να τα βγάλει πέρα σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά. Επιπλέον, περίπου επτά στους δέκα (73%) θεωρούν ότι οι τρέχουσες συνθήκες έχουν ήδη προκαλέσει ύφεση στη χώρα. Όπως επισημαίνει η έρευνα, η Ελλάδα, μαζί με τη Βουλγαρία και την Τουρκία, αντανακλούν τις συνέπειες μιας χρόνιας, συσσωρευμένης πολιτικής και οικονομικής αστάθειας.
Η οικονομική ανασφάλεια εντείνεται περαιτέρω από το εξαιρετικά υψηλό άγχος για τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Το 94% των Ελλήνων δηλώνει ανήσυχο για την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια, με το 56% εξ αυτών να βιώνει πάρα πολύ έντονο άγχος.
Μέσα σε αυτό το κλίμα ακραίας αβεβαιότητας, οι καταναλωτές στρέφονται προς το άμεσο και το απτό. Στις αγοραστικές τους αποφάσεις, οι Έλληνες δίνουν πλέον σαφές προβάδισμα σε κριτήρια που σχετίζονται με την υγεία και την ασφάλεια, έναντι των περιβαλλοντικών κριτηρίων, δημιουργώντας ένα μεγάλο χάσμα της τάξης του 13% υπέρ της υγείας. Τα περιβαλλοντικά κριτήρια απαιτούν πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα σκέψης, κάτι που θεωρείται πλέον πολυτέλεια για τα νοικοκυριά που πιέζονται να επιβιώσουν στο παρόν.
