Ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενισχύει τη διεθνή παρουσία του, αξιοποιώντας τη μεταστροφή της αμερικανικής πολιτικής υπό τον Ντόναλντ Τραμπ. Οι επαφές με Ευρωπαίους ηγέτες, οι συναντήσεις με αξιωματούχους από τη Μέση Ανατολή και την Αφρική και οι προοπτικές νέων συνόδων κορυφής δείχνουν ότι η προσπάθεια διπλωματικής απομόνωσης της Ρωσίας χάνει έδαφος.
Μέσα σε λίγες ημέρες ο Ρώσος πρόεδρος είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τους ηγέτες της Φινλανδίας και της Νορβηγίας, υποδέχθηκε τον εμίρη του Κατάρ και τον πρόεδρο του Ιράν σε συνάντηση χωρών εξαγωγέων φυσικού αερίου και φιλοξένησε στη Μόσχα ηγέτες αφρικανικών κρατών. Στο περιθώριο των επαφών, τους προέτρεψε να ελέγχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις χώρες τους, επικαλούμενος τον κίνδυνο μαζικών διαδηλώσεων, όπως εκείνες που έχουν σημειωθεί στη Γαλλία.
Διχάζει την Ευρώπη το τηλεφώνημα με τον Πούτιν
Στην ίδια εκδήλωση παρουσίασε τη ρωσική εναλλακτική στο δορυφορικό δίκτυο Starlink, ενώ δήλωσε ότι η Μόσχα διατηρεί στενή επικοινωνία με τον Έλον Μασκ, τον οποίο χαρακτήρισε «λαμπρό άνθρωπο». Η κινητικότητα αυτή, σχεδόν πέντε χρόνια μετά την έναρξη της σύγκρουσης στην Ουκρανία, αποτυπώνει την προσπάθεια του Πούτιν να επανέλθει στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων.
Τα μηνύματα από την Ουάσινγκτον
Η ρωσική ηγεσία δεν εξασφαλίζει μόνο συναντήσεις και προσκλήσεις υψηλού επιπέδου, αλλά και κινήσεις από την αμερικανική πλευρά που εκλαμβάνονται ως διπλωματικές και οικονομικές παραχωρήσεις. Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο άρσης κυρώσεων στο κορυφαίο κρατικό επενδυτικό ταμείο της Ρωσίας, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος έχει συμφωνήσει στην εισαγωγή ρωσικού ντίζελ. Παράλληλα, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ έχει επαινέσει τον Πούτιν ως ανθρωπιστή.
«Στο Κρεμλίνο, νομίζω ότι πανηγυρίζουν», δήλωσε στους New York Times ο Στέφαν Μάιστερ, αναλυτής για τη Ρωσία στο Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, επισημαίνοντας ότι η Μόσχα εξασφαλίζει πράγματα που δεν περίμενε, ανεξάρτητα από τις δικές της κινήσεις.
Το επόμενο διάστημα ενδέχεται να φέρει ακόμη πιο συμβολικές εξελίξεις. Ο Πούτιν αναμένεται να ταξιδέψει τον Νοέμβριο στη Σεντζέν της Κίνας για τη σύνοδο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC). Εκεί θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τριμερής συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ και τον Τραμπ, τοποθετώντας τη Ρωσία σε ισότιμο διπλωματικό επίπεδο με τις δύο μεγαλύτερες δυνάμεις. Για τον Δεκέμβριο υπάρχει επίσης η προοπτική συμμετοχής του στη σύνοδο της G20 στο Μαϊάμι, εφόσον αποδεχθεί την πρόσκληση Τραμπ, η οποία έχει προκαλέσει δυσαρέσκεια σε ορισμένους συμμάχους των ΗΠΑ.
Η ευρωπαϊκή αμηχανία και η αποδυνάμωση του Κιέβου
Την ίδια στιγμή η σχέση Ουάσινγκτον - Κιέβου επιδεινώνεται, εντείνοντας την αβεβαιότητα για την Ουκρανία ενόψει ενός χειμώνα που εκτιμάται ότι θα είναι ο δυσκολότερος από την έναρξη της σύγκρουσης. Τον προηγούμενο μήνα ο Τραμπ κάλεσε δημόσια τους Ουκρανούς να αντικαταστήσουν τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον οποίο χαρακτήρισε εμπόδιο στην ειρήνη. Παράλληλα, οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις έχασαν κρίσιμη πρόσβαση στη στρατιωτική εκδοχή του δορυφορικού δικτύου Starlink, ενώ η χώρα αντιμετωπίζει ελλείψεις σε αμερικανικά συστήματα αεράμυνας.
Για χρόνια ο Πούτιν υποστήριζε ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από τη διάθεση των ΗΠΑ και της Ευρώπης να στηρίζουν την Ουκρανία. Η μετατόπιση της αμερικανικής στάσης, σε συνδυασμό με την πολιτική και οικονομική αναταραχή σε ευρωπαϊκές χώρες, ενισχύει την πεποίθησή του ότι η στρατηγική της αναμονής αποδίδει. «Έχει την εντύπωση ότι είχε δίκιο: έπρεπε να περιμένει και στο τέλος μπορεί να εξασφαλίσει από τον Τραμπ περισσότερα από όσα θα μπορούσε να φανταστεί», σημείωσε ο Μάιστερ.
Αποδίδει η στρατηγική αναμονής του Πούτιν: Ο Τραμπ ραγίζει το δυτικό μέτωπο
Η Ευρώπη βρίσκεται, έτσι, μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: αν θα πρέπει να ανοίξει απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με τον Πούτιν και, εφόσον το αποφασίσει, ποιος θα αναλάβει την πρωτοβουλία. Η τηλεφωνική επικοινωνία του Φινλανδού προέδρου Αλεξάντερ Στουμπ και του Νορβηγού πρωθυπουργού Γιόνας Γκαρ Στέρε με τον Ρώσο πρόεδρο την Τρίτη προκάλεσε αντιδράσεις. Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν κατηγόρησε τους δύο ηγέτες ότι ενήργησαν μονομερώς. Ο Μάιστερ, ωστόσο, ερμήνευσε την πρωτοβουλία ως ένδειξη της αυξανόμενης ανησυχίας στην Ευρώπη για την απομάκρυνση των ΗΠΑ.
H Ρωσία πλαγιοκοπεί- Η ΕΕ βρίσκεται σε σοβαρό δίλημμα
Το πολιτικό μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές κοινωνίες
Παράλληλα, ο Πούτιν εντείνει την κριτική του προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, κατηγορώντας τις ότι επιβαρύνουν τους πολίτες με υψηλό δημόσιο χρέος και αυξημένο κόστος ενέργειας, επειδή εγκατέλειψαν το ρωσικό φυσικό αέριο. Σε εκδήλωση στη Μόσχα υποστήριξε ότι η Ευρώπη πλήττει τη βιομηχανία και τον κοινωνικό της τομέα, εγκαταλείποντας τις ρωσικές ενεργειακές προμήθειες και ακυρώνοντας μακροχρόνιες συμβάσεις.
Η Χάνα Νότε, αναλύτρια στο Κέντρο Μελετών για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων Τζέιμς Μάρτιν και συγγραφέας βιβλίου για την εξωτερική πολιτική του Πούτιν, εκτιμά ότι το μήνυμα απευθύνεται κυρίως στη Γαλλία και τη Γερμανία. Σε αυτές τις χώρες, τα ακροδεξιά κόμματα ενισχύονται και προβάλλουν ως βασική θέση τον τερματισμό της στήριξης προς την Ουκρανία. Στη Γαλλία, μάλιστα, η Μαρίν Λεπέν προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών της επόμενης άνοιξης.
Σύμφωνα με την ίδια, η Μόσχα επιχειρεί να πείσει τους Ευρωπαίους ψηφοφόρους ότι οι κυβερνήσεις τους δεν υπηρετούν τα συμφέροντά τους, καθώς διαθέτουν πόρους για στρατιωτικές δαπάνες και προετοιμασία απέναντι στη Ρωσία, αντί να αντιμετωπίζουν τα εσωτερικά κοινωνικά προβλήματα. Η Γαλλία και οι διαδηλώσεις που έχουν σημειωθεί εκεί αποτελούν, κατά τη ρωσική επιχειρηματολογία, χαρακτηριστικό παράδειγμα.
