Σε μείζον περιβαλλοντικό ζήτημα αναδεικνύεται η κατάσταση στον Κηφισό, καθώς οι παράνομες απορρίψεις λυμάτων συνοδεύονται από σημαντικά κενά στην παρακολούθηση των ευρύτερων επιπτώσεων.
Οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, σε συνεργασία, όπου απαιτείται, με την Ελληνική Αστυνομία, πραγματοποιούν τακτικούς και έκτακτους ελέγχους. Στις επιχειρήσεις όπου εντοπίζονται παραβάσεις, επιβάλλονται αυστηρές διοικητικές και ποινικές κυρώσεις, με το ύψος των προστίμων να συνδέεται άμεσα με τον κύκλο εργασιών της εκάστοτε επιχείρησης.
Ωστόσο, οι έλεγχοι αποδεικνύονται εκ των πραγμάτων ανεπαρκείς, αδυνατώντας να χαρτογραφήσουν τη ρύπανση πέρα από τις σπάνιες στιγμές που κάποιος πιαστεί «επ' αυτοφώρω» να αδειάζει παράνομα λύματα.
Η επιστημονική ακτινογραφία και η επιβάρυνση
Σύμφωνα με την περιβαλλοντική αξιολόγηση που παρουσίασε ο καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής, Δημοσθένης Σαρηγιάννης, η βιολογική ποιότητα του ποταμού κινείται σε ανησυχητικά χαμηλά επίπεδα από το 2020. Το μεγαλύτερο φορτίο εντοπίζεται στο τμήμα από τον Κόκκινο Μύλο μέχρι τη Λεωφόρο Κύμης, μια ζώνη όπου συνυπάρχουν η υψηλή οικιστική πυκνότητα και η έντονη βιομηχανική δραστηριότητα.
Το στοιχείο που αλλάζει δραματικά τη διάσταση του ζητήματος είναι η άμεση γειτνίαση του πληθυσμού. Υπολογίζεται ότι 104.000 άνθρωποι ζουν σε ακτίνα έως 200 μέτρων από ανοιχτά τμήματα της κοίτης, όπου έχει καταγραφεί σημαντικό κοπρανώδες φορτίο. Παράλληλα, οι ειδικοί επισημαίνουν ένα σοβαρό κενό: δεν υπάρχουν σταθερές μετρήσεις για την ποιότητα του αέρα, ώστε να εκτιμηθεί με ακρίβεια ο κίνδυνος από τυχόν αερολύματα.
Απειλή για τον υδροφορέα και ανάγκη για νέες μεθόδους
Ιδιαίτερα ευαίσθητο παραμένει το ζήτημα του υπόγειου υδροφορέα. Η πιθανότητα διασποράς τοξικών στοιχείων από την κοίτη προς τα υπόγεια ύδατα δεν μπορεί να εκτιμηθεί επαρκώς χωρίς στοχευμένες γεωτρήσεις και συνεχείς αναλύσεις. Στο τραπέζι έχει τεθεί επιτακτικά η ανάγκη για εντατικούς ελέγχους γύρω από παθογόνους μικροοργανισμούς, καθώς και για πιο εξελιγμένες εξετάσεις που θα εντοπίζουν φαρμακευτικά κατάλοιπα και γονίδια αντοχής στα αντιβιοτικά.
Η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί πλέον μια συνολική αλλαγή πλεύσης. Τα πρόστιμα και οι σποραδικές παρεμβάσεις αποτελούν το πρώτο βήμα, όμως ο βασικός στόχος είναι η δημιουργία ενός μόνιμου δικτύου μετρήσεων. Μόνο έτσι θα καταστεί εφικτό να χαρτογραφηθεί η πραγματική έκταση των επιπτώσεων και να προστατευθεί ουσιαστικά ο αστικός ιστός που ζει στη σκιά του ποταμού.
