PISA 2025: Πέφτουν οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών

Σημαντική υστέρηση έναντι του διεθνούς μέσου όρου καταγράφουν οι 15χρονοι μαθητές στην Ελλάδα και στα τρία βασικά αντικείμενα αξιολόγησης της έρευνας PISA 2025 που δημοσιοποίησε ο ΟΟΣΑ.

Τα στοιχεία συνθέτουν μια ιδιαίτερα αδύναμη εικόνα για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα: ενώ οι επιδόσεις στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες παραμένουν στα επίπεδα του 2022, κινούνται χαμηλότερα από το 2018 και κάθε προηγούμενη μέτρηση, ενώ στην ανάγνωση σημειώθηκε περαιτέρω υποχώρηση.

Παράλληλα, τα ευρήματα αναδεικνύουν βαθιές κοινωνικοοικονομικές ανισότητες, σοβαρές ελλείψεις σε εκπαιδευτικό και βοηθητικό προσωπικό, αλλά και σημαντικά ζητήματα σχολικού κλίματος, απουσιών και υποστήριξης από τους διδάσκοντες.

Χαμηλές επιδόσεις και απουσία κορυφαίων μαθητών

Τα αποτελέσματα ανά γνωστικό αντικείμενο αποτυπώνουν την απόσταση που χωρίζει την Ελλάδα από τις υπόλοιπες χώρες του ΟΟΣΑ:

• Μαθηματικά: Μόλις το 50% των μαθητών στην Ελλάδα πέτυχε το βασικό επίπεδο επάρκειας (Level 2), έναντι 65% στον ΟΟΣΑ. Στην κορυφή (Level 5 ή 6) κατατάχθηκε μόλις το 2% των μαθητών (έναντι 8% στον ΟΟΣΑ).

• Φυσικές Επιστήμες: Τουλάχιστον το Level 2 πέτυχε το 59% των μαθητών (έναντι 74% στον ΟΟΣΑ), ενώ μόλις το 1% σημείωσε κορυφαίες επιδόσεις (έναντι 7% στον ΟΟΣΑ).

• Ανάγνωση: Στο βασικό επίπεδο επάρκειας (Level 2) έφτασε το 56% των μαθητών (έναντι 69% στον ΟΟΣΑ), με μόλις το 1% να αγγίζει το Level 5 ή υψηλότερα (έναντι 6% στον ΟΟΣΑ).

Διεύρυνση της ψαλίδας και επιδείνωση σε βάθος δεκαετίας

Η σύγκριση με τα στοιχεία του 2015 δείχνει αισθητή επιδείνωση της μαθησιακής υστέρησης. Το ποσοστό των μαθητών που βρίσκονται κάτω από το βασικό επίπεδο επάρκειας αυξήθηκε:

• Κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες στα μαθηματικά,

• Κατά 17 ποσοστιαίες μονάδες στην ανάγνωση,

• Κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες στις φυσικές επιστήμες.

Επιπλέον, την περίοδο 2022–2025 διευρύνθηκε η απόσταση μεταξύ των μαθητών με τις υψηλότερες και τις χαμηλότερες επιδόσεις στα μαθηματικά, ενώ στην ανάγνωση και τις φυσικές επιστήμες η διαφορά αυτή παρέμεινε σχετικά σταθερή.

Κοινωνικοοικονομικές ανισότητες

Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση συνεχίζει να επηρεάζει τις σχολικές επιδόσεις:

• Οι μαθητές που ανήκουν στο ανώτερο 25% της κοινωνικοοικονομικής κλίμακας στην Ελλάδα είχαν επίδοση στις φυσικές επιστήμες κατά 76 μονάδες υψηλότερη από εκείνους του κατώτερου 25% (έναντι μέσης διαφοράς 85 μονάδων στον ΟΟΣΑ).

• Ο κοινωνικοοικονομικός παράγοντας εξηγεί το 10% της διακύμανσης των επιδόσεων στις φυσικές επιστήμες στην Ελλάδα (έναντι 12% στον ΟΟΣΑ).

Ελλείψεις σε προσωπικό, υλικό και υποδομές

Σημαντικά εμπόδια στη διδασκαλία προκαλούν οι ελλείψεις στα σχολεία, σύμφωνα με τις δηλώσεις των διευθυντών:

• Βοηθητικό προσωπικό: Το 78% των μαθητών στην Ελλάδα φοιτά σε σχολεία με ελλείψεις, έναντι μόλις 39% στον ΟΟΣΑ.

• Εκπαιδευτικό προσωπικό: Το 46% των μαθητών επηρεάζεται από ελλείψεις καθηγητών, έναντι 39% στον ΟΟΣΑ.

• Υποδομές και υλικό: Το 47% των μαθητών βρίσκεται σε σχολεία με ελλείψεις σε κτιριακές και άλλες υποδομές, ενώ το 39% επηρεάζεται από ελλείψεις σε εκπαιδευτικό υλικό.

Ψηφιακές συσκευές, τεχνητή νοημοσύνη και απαγόρευση κινητών

Η χρήση της τεχνολογίας παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στην Ελλάδα:

• Χρήση για μάθηση: Οι μαθητές χρησιμοποιούν ψηφιακές συσκευές στο σχολείο για μάθηση 1,1 ώρα/ημέρα (έναντι 1,7 ώρας στον ΟΟΣΑ).

• Χρήση για αναψυχή: Η χρήση φτάνει τη 1,2 ώρα/ημέρα (έναντι 1,1 ώρας στον ΟΟΣΑ).

• Διάσπαση προσοχής: Το 33% των μαθητών δηλώνει ότι οι συμμαθητές τους αποσπώνται συχνά από ψηφιακές συσκευές στα περισσότερα/όλα τα μαθήματα φυσικών επιστημών (έναντι 28% στον ΟΟΣΑ).

• Απαγόρευση κινητών: Το 98% των μαθητών φοιτά σε σχολεία όπου απαγορεύεται η χρήση κινητών τηλεφώνων στους σχολικούς χώρους (έναντι μόλις 49% στον ΟΟΣΑ).

• Τεχνητή Νοημοσύνη: Το 34% των μαθητών χρησιμοποιεί chatbots AI για βοήθεια στη μάθηση τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα (έναντι 46% στον ΟΟΣΑ).

Σχολικός εκφοβισμός, απουσίες και κλίμα στην τάξη

Τα στοιχεία δείχνουν αυξημένα ποσοστά εκφοβισμού, απουσιών και αναστατώσεων κατά τη διάρκεια του μαθήματος:

• Bullying: Το 22% των μαθητών έχει πέσει θύμα τουλάχιστον μίας μορφής εκφοβισμού μερικές φορές τον μήνα ή συχνότερα (έναντι 20% στον ΟΟΣΑ).

• Απουσίες & καθυστερήσεις (τις 2 εβδομάδες πριν την εξέταση):

  • 31% απουσίασε τουλάχιστον μία ημέρα (έναντι 22% στον ΟΟΣΑ).

  • 49% έχασε τουλάχιστον ένα μάθημα (έναντι 24% στον ΟΟΣΑ).

  • 62% έφτασε καθυστερημένα στο σχολείο (έναντι 50% στον ΟΟΣΑ).

• Μαθησιακό κλίμα:

  • 46% αναφέρει ότι ο θόρυβος και η αταξία διαταράσσουν τα περισσότερα/όλα τα μαθήματα φυσικών επιστημών (έναντι 31% στον ΟΟΣΑ).

  • 37% δηλώνει ότι δεν μπορεί να εργαστεί καλά στα περισσότερα/όλα τα μαθήματα (έναντι 19% στον ΟΟΣΑ).

Υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς

Η αντίληψη των μαθητών για τη στήριξη που λαμβάνουν από τους καθηγητές τους υπολείπεται του διεθνούς μέσου όρου:

• Ενδιαφέρον για τη μάθηση: Το 49% δηλώνει ότι ο εκπαιδευτικός δείχνει ενδιαφέρον για κάθε μαθητή στα περισσότερα μαθήματα φυσικών επιστημών (έναντι 69% στον ΟΟΣΑ).

• Επιμονή στην κατανόηση: Το 53% αναφέρει ότι ο εκπαιδευτικός επιμένει στη διδασκαλία μέχρι να κατανοήσουν όλοι το αντικείμενο (έναντι 66% στον ΟΟΣΑ).

• Επιπλέον βοήθεια: Το 61% δηλώνει ότι ο εκπαιδευτικός προσφέρει επιπλέον βοήθεια όταν χρειάζεται (έναντι 73% στον ΟΟΣΑ).